Anlaşmada, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılması, güvenli istihbarat paylaşımı ve ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilememe şartı öne çıktı.
Bir ülkeye saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak
Mekke İttifakı Anlaşması’nın en dikkat çekici hükümlerinden biri, ortak savunma yükümlülüğünü düzenleyen 2. maddede yer aldı. Buna göre taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı veya askeri saldırganlık, bütün taraflara yapılmış bir saldırı olarak kabul edilecek.
Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde hazırlanan hüküm, saldırıya uğrayan ülkeye derhal destek verilmesini öngörüyor. Bu kapsamda askeri imkan ve kabiliyetler de dahil olmak üzere mevcut karşılıklı yardım olanaklarının kullanılması planlanıyor.
Savunma sanayiinde ortak üretim ve teknoloji transferi
Anlaşmada askeri işbirliğinin yanı sıra savunma sanayiinde ortak üretim ve teknoloji geliştirme başlıkları da yer aldı. Tarafların savunma alanında ortak üretim gerçekleştirmesi, ileri teknoloji gerektiren konularda araştırma-geliştirme ve inovasyon projeleri yürütmesi öngörülüyor.
Düzenleme kapsamında, taraf ülkelerde uzman personel yetiştirilmesi ve askeri sanayinin ihtiyaç duyduğu insan kaynağının geliştirilmesi de hedefleniyor. Böylece savunma alanındaki işbirliğinin üretim, teknik bilgi ve uzmanlık paylaşımını da kapsaması planlanıyor.
Anlaşma, lojistik destek konusunda da hükümler içeriyor. Barış dönemlerinde, savaş koşullarında ve olağanüstü hâllerde silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça tedarikini kapsayan bir destek mekanizmasının kurulması öngörülüyor.
Mekke İttifakı’nın yönetim yapısı nasıl olacak?
Anlaşmanın kurumsal yapısı kapsamında, dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Komitenin, dönüşümlü ev sahipliği sistemiyle yılda en az iki kez toplanması planlanıyor.
Liderler düzeyindeki toplantılar ise gerekli görülmesi hâlinde yılda bir kez gerçekleştirilebilecek. Anlaşmanın uygulanması ve koordinasyonun sağlanması amacıyla oluşturulacak daimi sekretaryaya Suudi Arabistan ev sahipliği yapacak.
Sekretaryanın üç yıllık dönemlerle dönüşümlü görev yapacak bir genel sekreter tarafından yönetilmesi öngörülüyor. İlk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olacağı belirtiliyor. İttifaka yeni ülkelerin katılması içinse çekirdek tarafların oydaşması gerekecek.
İstihbarat paylaşımında gizlilik şartı
Anlaşmanın 9. ve 13. maddeleri, terörle mücadele ve istihbarat paylaşımına ilişkin düzenlemeleri kapsıyor. Taraflar, üzerinde uzlaşılan güvenli kanallar üzerinden bilgi ve istihbarat paylaşımında bulunabilecek.
Gizlilik dereceli belgelerin korunmasında “bilmesi gereken” ilkesi uygulanacak. Bu çerçevede söz konusu bilgilerin üçüncü ülkeler veya şirketlerle paylaşılmaması öngörülüyor.
Anlaşmadan çekilmek için 10 yıl beklemek gerekecek
Mekke İttifakı Anlaşması’nın yürürlüğe girmesi, tarafların onay belgelerini sekretaryaya teslim etmesine bağlandı. Anlaşma yürürlüğe girdikten sonra süresiz olarak geçerliliğini koruyacak.
Metne göre taraflar, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek. Bu sürenin tamamlanmasının ardından ayrılmak isteyen tarafın en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunması gerekecek.
Üç dilde hazırlandı, İngilizce metin esas alınacak
Anlaşma Türkçe, Arapça ve İngilizce olmak üzere üç dilde hazırlandı. Üç asıl nüsha halinde düzenlenen metinde, diller arasında yorum farklılığı ortaya çıkması durumunda İngilizce nüshanın esas alınacağı kaydedildi.
