ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden gerilimde diplomatik hareketlilik yeniden hız kazandı. ABD basınına yansıyan bilgilere göre Tahran yönetimi, daha önce sunduğu ancak Washington tarafından kabul edilmeyen barış planını yeniden gözden geçirerek kapsamını genişletmeye hazırlanıyor. Revize edilen teklifin cuma gününe kadar ABD’ye iletilmesi bekleniyor. Ancak yeni metnin içeriğine dair detaylar henüz netleşmedi.
BEYAZ SARAY İLK TEKLİFİ NEDEN REDDETTİ?
ABD yönetimi, İran’ın ilk sunduğu yazılı öneriyi yetersiz bulmuştu. Beyaz Saray, söz konusu teklifin İran’ın nükleer stokları ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini kapsam dışı bıraktığını vurguladı. Washington’a göre bu başlıklar çözülmeden kalıcı bir anlaşma mümkün değil. İlk teklifin ağırlıklı olarak Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukası ve bölgesel güvenlik konularına odaklanması, ABD tarafında “eksik ve sınırlı” bir yaklaşım olarak değerlendirildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİN MERKEZİNDE
ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı çevresindeki deniz ablukasını İran’a karşı en güçlü baskı araçlarından biri olarak görüyor. Washington’a göre bu adım, İran’ın petrol gelirlerini sınırlandırarak ekonomik baskıyı artırıyor ve Tahran’ı daha kapsamlı bir anlaşmaya zorlayabilir. Bu kapsamda ABD’nin, bölgede ticari gemi taşımacılığını güvence altına almak için uluslararası bir koalisyon kurulması yönünde girişimlerini hızlandırdığı belirtildi.
ABD’DEN KOALİSYON HAMLESİ
The Wall Street Journal tarafından aktarılan bilgilere göre ABD Dışişleri Bakanlığı, dünya genelindeki diplomatik temsilciliklerine bir talimat gönderdi. Talimatta, ülkelerin “Denizcilik Özgürlüğü Yapısı” adı verilen ABD öncülüğündeki girişime katılmaları için ikna edilmesi istendi. Plan kapsamında Dışişleri Bakanlığı’nın diplomatik koordinasyonu sağlayacağı, ABD Merkez Komutanlığı’nın ise deniz trafiğine ilişkin anlık veri ve güvenlik desteği sunacağı ifade ediliyor. ABD tarafı, bu girişimin küresel ticaretin güvenliği açısından kritik olduğunu savunuyor.
NÜKLEER PROGRAM: SÜRECİN KİLİT BAŞLIĞI
Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerde en büyük anlaşmazlık noktası İran’ın nükleer programı olmaya devam ediyor. ABD, İran’dan nükleer stoklar ve uranyum zenginleştirme kapasitesi konusunda net ve bağlayıcı taahhütler talep ediyor. İran’ın ilk teklifinde bu başlıklara yer vermemesi, sürecin tıkanmasına neden olmuştu. Yeni hazırlanacak teklifin bu konuları içerip içermeyeceği, diplomatik sürecin yönünü belirleyecek kritik unsurlar arasında.
İRAN CEPHESİNDEN SERT MESAJ
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin uygulamayı planladığı deniz ablukasına sert tepki gösterdi. Pezeşkiyan, söz konusu girişimin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve başarı şansı bulunmadığını dile getirdi. Pezeşkiyan açıklamasında, “Deniz ablukası veya kısıtlamaları uygulama girişimleri uluslararası hukuka aykırıdır ve başarısızlığa mahkumdur” ifadelerini kullandı. Ayrıca bu tür adımların bölgedeki gerilimi artıracağını ve Körfez’de kalıcı istikrarı tehdit edeceğini belirtti.
