ABD ile İran arasındaki nükleer müzakerelerde üçüncü tur İsviçre’nin diplomasi merkezi olarak bilinen Cenevre kentinde tamamlandı. Tarafların bir sonraki buluşma noktası ise Avusturya’nın başkenti Viyana olarak açıklandı. Sürecin arabuluculuğunu üstlenen Umman, görüşmelerde “önemli ilerlemeler” sağlandığını aktardı.
CENEVRE SONRASI YENİ DURAK: VİYANA
Müzakerelere arabuluculuk eden Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, Cenevre’de yapılan temasların ardından tarafların başkentlerine dönerek değerlendirmelerde bulunacağını ve kısa süre içinde yeniden bir araya geleceğini kaydetti. Açıklamada, teknik düzeydeki görüşmelerin Viyana’da sürdürüleceği dile getirildi.
Diplomatik kaynaklara göre toplantılar sabah saatlerinde başlayıp birkaç saat sürdü; ardından verilen aranın sonrasında heyetler akşam saatlerinde yeniden masaya oturdu. Viyana’nın seçilmesi ise dikkat çeken unsurlardan biri oldu. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) merkezine ev sahipliği yapan kent, geçmişte de İran nükleer dosyasının en kritik görüşmelerine sahne olmuştu.
“ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ MALZEME YURT DIŞINA ÇIKMAYACAK”
İran devlet televizyonunun diplomatik kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre Tahran yönetimi, zenginleştirilmiş nükleer malzemenin ülke dışına transfer edilmesi önerisini kesin olarak reddetti. İran tarafı, böyle bir adımın gündemlerinde olmadığını net bir şekilde ortaya koydu.
İran'ın tutumu, Washington’un temel taleplerinden biriyle doğrudan çelişiyor. ABD yönetimi, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen sonlandırmasını ve elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu ülke dışına çıkarmasını istiyor. Tahran ise nükleer programını uluslararası denetime açık ve atom bombası üretimini engelleyecek sınırlar içinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.
YAPTIRIMLAR MASANIN MERKEZİNDE
İran heyeti, ekonomik yaptırımların kaldırılmasını müzakerelerin en kritik başlıklarından biri olarak görüyor. Tahran yönetimi, özellikle enerji ve finans sektörlerini hedef alan yaptırımların ülke ekonomisi üzerindeki baskısına dikkat çekiyor. İran tarafına göre kalıcı ve doğrulanabilir bir yaptırım kaldırma mekanizması oluşturulmadan kapsamlı bir anlaşma mümkün görünmüyor.
ABD ise güvenlik kaygılarını ön planda tutuyor. Washington yönetimi, İran’ın nükleer faaliyetlerinin bölgesel güvenlik dengelerini tehdit ettiğini savunuyor ve daha sıkı denetim mekanizmaları istiyor.
MÜZAKERELER NASIL BU NOKTAYA GELDİ?
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, 2025 yılının Haziran ayında yaşanan askeri gerilimler nedeniyle sekteye uğramıştı. Bölgedeki tansiyonun yükselmesi ve karşılıklı tehditler diplomatik kanalların zayıflamasına yol açmıştı. Ancak başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman’ın arabuluculuk çabalarıyla temaslar yeniden başlatıldı.
6 Şubat’ta Umman’da dolaylı görüşmelerle başlayan yeni süreç, 17 Şubat’ta Cenevre’de devam etti. Taraflar, ilerleme kaydedildiğini belirterek 26 Şubat’ta yeniden bir araya gelme konusunda mutabık kaldı. Son olarak tamamlanan üçüncü tur, sürecin henüz kırılgan ancak canlı olduğunu gösterdi.
