ABD ile İran arasında haftalardır süren karşılıklı saldırıların ardından Washington yönetiminin diplomasi kanalını devreye alması dikkat çekti. Donald Trump, sert söylemlerin yerini müzakereye bıraktığını belirterek, İranlı yetkililerle doğrudan görüşmeler yapıldığını açıkladı.
“ONLAR DA BİZ DE ANLAŞMA İSTİYORUZ”
Trump, “Onlar da biz de anlaşma istiyoruz” diyerek sürecin çift taraflı ilerlediğine işaret etti. Bu açıklama, ABD’nin bölgedeki uzun süredir devam eden “maksimum baskı” politikasında önemli bir kırılma olarak değerlendiriliyor.
“İRAN TEHDİT DEĞİL”
Trump’ın açıklamalarında en dikkat çekici başlıklardan biri, İran’a yönelik tonun yumuşaması oldu. Daha önce sık sık tehdit olarak nitelendirilen İran için bu kez “tehdit değil” ifadesi kullanıldı.
Öte yandan İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney hakkında gündeme gelen suikast iddialarına da değinen Trump, böyle bir senaryoyu desteklemediğini açıkça ifade etti. Bu yaklaşım, Washington’un rejim değişikliği yerine diplomatik çözüm arayışına yöneldiği şeklinde yorumlandı.
15 MADDELİK ANLAŞMA VE NÜKLEER VURGU
Trump, taraflar arasında önemli ilerleme kaydedildiğini belirterek 15 maddelik bir çerçevede uzlaşı sağlandığını öne sürdü. En kritik başlığın ise İran’ın nükleer programı olduğunu vurguladı.
ABD Başkanı, İran’ın nükleer silah üretmemeyi kabul ettiğini iddia ederken, “Nükleer silahları olmayacak, bu birinci kuralımız” sözleriyle sürecin kırmızı çizgisini ortaya koydu. Hatta zenginleştirilmiş uranyumun kontrol altına alınmasına yönelik planların da masada olduğunu belirtti.
Trump, “Nükleer tesisleri yok etmeseydik iki hafta içinde silahları olacaktı” diyerek geçmişte gerçekleştirilen askeri operasyonların etkisine de dikkat çekti.
ASKERİ OPERASYONLAR ASKIYA ALINDI
Diplomatik sürecin hız kazanmasıyla birlikte sahadaki askeri planlamalarda da değişikliğe gidildi. Donald Trump, İran’ın enerji santralleri ve kritik altyapısına yönelik planlanan saldırıların beş gün süreyle ertelendiğini açıkladı.
Trump, “Yarın sabah büyük bir saldırı bekliyorlardı ancak sürece şans tanıdık” diyerek, bu kararın müzakerelere alan açmak amacıyla alındığını ifade etti.
“İSRAİL DE BARIŞTAN MEMNUN OLUR”
Trump, sürece ilişkin İsrail faktörüne de değinerek, Tel Aviv yönetiminin de olası bir anlaşmadan memnuniyet duyacağını belirtti. “İsrail için de barış istiyoruz” diyen Trump, bölgesel dengelerin diplomatik yolla yeniden kurulabileceğini savundu.
“REJİM DEĞİŞİMİ KAÇINILMAZ OLABİLİR”
Her ne kadar diplomasi vurgusu öne çıksa da Trump’ın açıklamalarında sert mesajlar da yer aldı. İran’daki mevcut yönetimin uzun yıllardır istikrarsızlığa neden olduğunu savunan Trump, “çok ciddi bir rejim değişimi görmek istiyoruz” ifadelerini kullandı.
Trump, geçmişte düzenlenen operasyonlarla İran’ın askeri kapasitesine ciddi zarar verildiğini iddia etti. Donanma, hava kuvvetleri, radar sistemleri ve iletişim altyapısının hedef alındığını belirten Trump, bu nedenle İran’ın iletişim kabiliyetinin de zayıfladığını öne sürdü.
“4 HAFTA İÇİNDE ANLAŞMA OLABİLİR”
Sürecin zamanlamasına ilişkin de değerlendirmede bulunan Donald Trump, kesin bir tarih vermekten kaçınsa da dikkat çekici bir öngörü paylaştı. Trump, “Bir tahmin yapacak olsam 4 hafta derdim” diyerek anlaşmanın kısa sürede sonuçlanabileceği sinyalini verdi.
İRAN YALANLADI
İran Dışişleri Bakanlığı, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile görüşme gerçekleştirildiği yönündeki açıklamalarını yalanlayarak, "Tahran ile Washington arasında herhangi bir görüşme bulunmuyor. İran, savaşta hedeflerine ulaşmadan önce herhangi bir müzakereyi reddetme yönündeki tutumuna bağlı kalmaktadır" açıklamasını yaptı.
“İRAN, SAVAŞTA HEDEFLERİNE ULAŞMADAN MÜZAKERE YOK”
Yapılan açıklamada, "ABD Başkanı Donald Trump'ın, ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelere ilişkin açıklamalarını yalanlıyoruz. Tahran ile Washington arasında herhangi bir görüşme bulunmuyor. İran, savaşta hedeflerine ulaşmadan önce herhangi bir müzakereyi reddetme yönündeki tutumuna bağlı kalmaktadır" ifadelerine yer verildi.
"TRUMP'IN AÇIKLAMALARI ZAMAN KAZANMAYA YÖNELİK"
Açıklamada ayrıca, "ABD Başkanı'nın açıklamaları, enerji fiyatlarını düşürme çabaları ve askeri planlarını uygulamak için zaman kazanma çerçevesinde değerlendirilmektedir. Evet, bölge ülkeleri tarafından gerilimi azaltmaya yönelik bazı girişimler bulunmaktadır. Ancak bu girişimlere verdiğimiz yanıt net. Bu savaşı başlatan taraf biz değiliz ve tüm bu talepler Washington'a yönlendirilmelidir" denildi.
"TRUMP GERİ ADIM ATTI"
Öte yandan, Fars Haber Ajansı'na konuşan üst düzey İranlı bir güvenlik yetkilisi, "Trump, İran'ın hayati altyapılara yönelik askeri tehditlerinin ciddiyet kazanmasının ardından saldırı planından geri adım attı. ABD ve Batı'daki finans piyasalarındaki baskı ile tahvil piyasalarına yönelik risklerin artması da bu geri çekilmede etkili oldu. Savaşın başlangıcından bu yana bazı arabulucular aracılığıyla Tahran'a mesajlar iletildi. Bu mesajlara verilen yanıt ise, gerekli caydırıcılık seviyesine ulaşılana kadar savunmanın sürdürüleceği yönünde oldu" ifadelerini kullandı.
“ÜLKENİN SAVUNMASINA VE KAPSAMLI KARŞILIK VERMEYE DEVAM EDECEĞİZ"
Açıklamasında müzakere iddialarını da reddeden yetkili, "Herhangi bir müzakere yürütülmedi ve yürütülmüyor. Bu tür psikolojik savaş yöntemleriyle ne Hürmüz Boğazı savaş öncesi şartlara döner ne de enerji piyasalarında istikrar sağlanır. Trump'ın 5 günlük ültimatomu, bu rejimin halka karşı suç işleme planının sürdüğünü göstermektedir. Biz de ülkenin savunmasına ve kapsamlı karşılık vermeye devam edeceğiz" şeklinde konuştu.
