2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında 2028’e kadar en az 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirilmesi, 2029’da tüm illerde Dijital Şehir Yönetim Merkezlerinin kurulması ve 2030’da akıllı şehir teknolojilerinde yüzde 80 yerli üretim şartının aranması hedefleniyor.
81 ilin tamamında akıllı şehir stratejisi hazırlanacak
Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, “Türkiye Yüzyılı” vizyonu doğrultusunda hazırlanan 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı Resmi Gazete’de yayımlandı.
Şehirlerin teknolojik altyapısının geliştirilmesine yönelik 5 yıllık yol haritasında uygulama, izleme ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı bulunuyor.
Yeni stratejinin, 2020-2023 döneminde elde edilen deneyim ve kurumsal kapasite üzerine geliştirilen bir yönetim çerçevesi olarak hazırlandığı belirtildi.
Plan kapsamında yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi teknolojilere odaklanılacak. Kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetiminde ise erken uyarı sistemleri ile kriz anı yönetim mekanizmalarının devreye alınması planlanıyor.
Belediyelerde akıllı şehir birimleri kurulacak
Eylem planında 2026-2030 arasındaki çalışmaların aşamalı olarak yürütülmesi öngörülüyor.
Buna göre 2026 yılı sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. Belediyelerde özel akıllı şehir birimleri kurulması planlanırken, mekansal planlamada semantik planlama modeline geçiş zorunlu hale getirilecek.
2027 yılında ise büyükşehir belediyelerinin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilecek. Böylece toplam 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planlarının hazırlanması hedefleniyor.
2028’e kadar 50 akıllı şehir uygulaması hayata geçirilecek
Planın önemli hedeflerinden biri de şehirlerde doğrudan kullanılacak teknolojik uygulamaların yaygınlaştırılması olacak.
2028 yılı itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada hayata geçirilmesi hedefleniyor. Kurulacak teknoloji kümelenmeleri aracılığıyla yerli çözümlerin yurt dışına ihraç edilmesi de plan kapsamında yer alıyor.
2029 yılına gelindiğinde ise tüm illerde trafik, çevre temizliği ve benzeri hizmetlerin tek noktadan takip edilebilmesini sağlayacak Dijital Şehir Yönetim Merkezlerinin kurulması öngörülüyor.
Bu merkezlerin koordinasyonunu Bakanlık bünyesinde oluşturulacak Ulusal Akıllı Şehir Merkezi sağlayacak.
2030 yılı için de akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı getirilmesi hedefleniyor.
Sektörde dünya ile rekabet edebilecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi ve akıllı şehir uygulamalarının hukuki altyapısını oluşturacak Akıllı Şehir Kanunu’nun yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Şehirlerde teknoloji çöplüğünün önüne geçilecek
Yeni stratejide farklı kurumların birbirinden bağımsız sistemler kurarak kaynak israfına yol açmasının önlenmesi amacıyla veri yönetişimi ve birlikte çalışabilirlik ilkeleri merkeze alındı.
Şehirlerde kullanılacak teknolojilerin yakından izleneceği, her şehir için ihtiyaca uygun çözümlerin belirleneceği ve vatandaşlara doğrudan fayda sağlayan uygulamaların hayata geçirileceği bildirildi.
Bu kapsamda Bakanlık tarafından yerel yönetimlere rehberlik amacıyla 50 uygulamaya ilişkin fizibilite raporu ile 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu oluşturuldu.
Akıllı şehir planında afet ve kentsel dönüşüm de yer alıyor
Eylem planının başlıkları arasında kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi de bulunuyor.
Erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmalarının geliştirilmesiyle afetlere hazırlığın güçlendirilmesi hedefleniyor. TOKİ’nin kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini “Akıllı Bölgeler” yaklaşımıyla bütünleştirmesi planlanıyor.
Yeni yaşam alanlarında yeşil enerji kullanımının yanı sıra su ve enerji kayıplarının sensörler aracılığıyla anlık olarak tespit edilmesini sağlayan çevre dostu tasarımların kullanılması öngörülüyor.
Trafik ve atık yönetiminde akıllı sistemler kullanılacak
Plan kapsamında gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle ulaşımda kaybedilen zamanın azaltılması hedefleniyor.
Atık toplama araçlarının doluluk oranlarına göre rota oluşturması, akıllı sokak aydınlatmalarının kullanılması ve enerji tasarrufunun artırılması planlanan uygulamalar arasında yer alıyor.
Vatandaşların da mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden ilgili birimlere iletebilmesi ve şehir yönetimine bu kanallar üzerinden katkı sunabilmesi hedefleniyor.
Her şehrin ihtiyacı ayrı değerlendirilecek
Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli ile şehirlerin ihtiyaçlarının ayrı ayrı ölçülmesi planlanıyor.
Hizmetlerin yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantajlı grupları da kapsayacak şekilde adil biçimde dağıtılması hedefleniyor.
Türkiye’nin bu alanda geliştirdiği yerli birikimin Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelere aktarılması ve uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi de planın hedefleri arasında bulunuyor.
Bakan Kurum: “50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğiz”
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, eylem planının ayrıntılarını sosyal medya hesabından paylaştığı infografikle duyurdu.
Kurum açıklamasında, “5 yıllık akıllı şehir eylem planımız hazır. Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmi Gazete’de yayımlandı. Hayırlı olsun” ifadelerini kullandı.
