Sosyal güvenlik sisteminde yapılan denetimlerin artmasıyla birlikte, emekli maaşı alan bazı kişilerin durumları yeniden incelenmeye başladı. Uzmanlara göre, emeklilik şartlarını tam olarak yerine getirmeden maaş bağlanan kişiler ciddi bir riskle karşı karşıya.
İsa Karakaş, bu tür durumlarda SGK’nın hızlı hareket ettiğini belirterek, şartları taşımadığı halde maaş alanların ödemelerinin derhal kesildiğini ifade etti. Üstelik bu kişiler için yalnızca maaşın kesilmesi söz konusu değil; geçmişte ödenen tüm tutarlar “yersiz ödeme” kapsamında değerlendirilerek faiziyle birlikte geri talep ediliyor.
“YERSİZ ÖDEME” DETAYI
Uzman açıklamalarına göre, hatalı şekilde bağlanan maaşlar SGK tarafından ciddi bir mali yük olarak görülüyor. Bu nedenle yapılan ödemeler, sistem tarafından geri alınmak üzere kayıt altına alınıyor.
Karakaş, bu sürecin üç temel aşamada ilerlediğini vurguladı. Emeklilik şartlarının taşınmadığının tespit edilmesiyle birlikte maaş kesiliyor, bugüne kadar yapılan ödemeler borç olarak kaydediliyor ve bu borç faiziyle birlikte tahsil ediliyor. Özellikle kamu çalışanları için süreç daha farklı işliyor. Emekliliği iptal edilen memurların, mağduriyet yaşamamaları adına eski görevlerine iade edilebildiği ifade ediliyor.
YENİDEN EMEKLİ OLMAK MÜMKÜN MÜ?
Maaşı kesilen vatandaşlar için süreç tamamen sona ermiyor. Uzmanlara göre bazı durumlarda emeklilik hakkı yeniden kazanılabiliyor. Eğer kişi, yapılan hata ortaya çıkmadan önce aslında emeklilik şartlarını tamamlamışsa, yeni bir başvuruya gerek kalmadan maaş yeniden bağlanabiliyor. Ancak şartlar eksikse, eksikliklerin giderilmesi gerekiyor. Bu durumda kişi yeniden başvuru yaparak emekli maaşını tekrar almaya hak kazanabiliyor. Yeni başvuru sonrası maaşın, dilekçeyi takip eden ay başından itibaren bağlandığı belirtiliyor.
YANLIŞ STATÜDEN EMEKLİ EDİLENLER NE YAPACAK?
Bazı durumlarda hata vatandaşın değil, doğrudan sistemin kaynaklı olabiliyor. Örneğin Bağ-Kur kapsamında emekli olması gereken bir kişinin SSK üzerinden emekli edilmesi gibi durumlar buna örnek gösteriliyor.
Bu tür hatalarda vatandaşın mağdur edilmemesi için farklı bir yöntem uygulanıyor. Yanlış bağlanan maaş iptal edilse bile, kişi yeniden başvuru yapmak zorunda kalmıyor. Doğru statü üzerinden maaş, hak kazanılan tarihten itibaren yeniden hesaplanarak bağlanıyor. Uzmanlar, uygulamanın sosyal güvenlik sisteminde “adalet” ilkesinin bir yansıması olduğuna dikkat çekiyor.
PRİM BORCU OLAN EMEKLİLER İÇİN FARKLI UYGULAMA
Emeklilik sonrasında ortaya çıkan prim borçları ise maaşın tamamen kesilmesine neden olmayabiliyor. Eğer bu borç, emeklilik hakkını ortadan kaldıracak düzeyde değilse, farklı bir tahsil yöntemi devreye giriyor. Bu durumda SGK, emekli maaşını kesmek yerine her ay maaşın üçte biri oranında kesinti yaparak borcu tahsil ediyor. Böylece hem devlet alacağını alıyor hem de emekli vatandaşın mağdur olması engelleniyor.
“BAŞVURU ÖNCESİ KONTROL ŞART”
Karakaş, emeklilik sürecine girecek vatandaşlara önemli bir uyarıda bulunarak, başvuru öncesinde hizmet dökümü, prim gün sayısı ve yaş şartlarının detaylı şekilde kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı. Sosyal güvenlik sisteminin hassas bir denge üzerine kurulu olduğunu belirten Karakaş, küçük bir eksikliğin yıllar sonra büyük mali sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
Ayrıca son dönemde alınan kararlar doğrultusunda SGK’nın, kendi hatasından kaynaklanan durumlarda vatandaşları zor durumda bırakmamaya özen gösterdiği ve borçların taksitlendirilerek tahsil edilmesini tercih ettiği de vurgulandı.
