Avrupa’nın kendi savaş uçağı teknolojisini geliştirme hedefinin sembollerinden biri olarak görülen FCAS’ın durdurulması, kıta genelinde ortak savunma politikaları açısından büyük bir kayıp olarak değerlendirildi.
MACRON VE MERKEL’İN BAŞLATTIĞI PROJE ÇÖKTÜ
FCAS projesi, 2017 yılında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile dönemin Almanya Başbakanı Angela Merkel’in girişimleriyle başlatılmıştı. Projenin temel amacı, Avrupa ülkelerinin geleceğin hava savaş sistemlerini ortak şekilde geliştirmesi ve savunma alanında ABD’ye olan teknolojik bağımlılığın azaltılmasıydı.
Yeni nesil savaş uçağı, insansız hava araçları, gelişmiş sensörler ve ağ tabanlı savaş sistemlerinden oluşması planlanan FCAS, Avrupa’nın savunma sanayisindeki en iddialı projelerinden biri olarak öne çıkıyordu.
Ancak Almanya ve Fransa arasında uzun süredir devam eden görüş ayrılıkları, projenin geleceğini belirsiz hale getirdi.
LİDERLİK KRİZİ PROJEYİ ÇIKMAZA SÜRÜKLEDİ
Alman basınında yer alan haberlere göre, FCAS’ın geleceğine ilişkin karar, Karadağ’da düzenlenen Avrupa Birliği-Batı Balkanlar zirvesi sırasında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz arasında yapılan görüşmeler sonrası alındı.
İki liderin, geçen yıldan bu yana devam eden anlaşmazlıkları çözmekte başarısız olduğu ve bu nedenle projeyi sonlandırma kararı aldığı belirtildi.
Krizin merkezinde ise projede yer alacak şirketlerin sorumluluk paylaşımı bulunuyordu. Başlangıçta eşit ortaklık modeli üzerinde anlaşan taraflar arasında, ilerleyen süreçte üretim ve teknoloji liderliği konusunda ciddi görüş ayrılıkları ortaya çıktı.
DASSAULT İLE AİRBUS ARASINDA REKABET YAŞANDI
FCAS kapsamında Fransa merkezli savunma şirketi Dassault Aviation ile Almanya ve İspanya’yı temsil eden Avrupa havacılık devi Airbus arasında liderlik tartışması yaşandı.
Fransız tarafının projede daha fazla söz sahibi olmak istediği, bunun ise ortaklık dengesini bozduğu öne sürüldü. Alman basınındaki değerlendirmelerde, iki şirket arasında proje yönetimi ve üretim sürecindeki roller nedeniyle aylardır süren görüş ayrılıklarının çözülemediği ifade edildi.
Yaklaşık 100 milyar avroluk yatırım hacmine sahip olması beklenen projenin, şirketler arasındaki rekabet nedeniyle durma noktasına geldiği kaydedildi.
SAVUNMA İHTİYAÇLARI ARASINDAKİ FARK DA ETKİLİ OLDU
Projenin başarısız olmasında yalnızca şirketler arasındaki anlaşmazlıkların değil, Fransa ve Almanya’nın askeri ihtiyaçlarının farklılaşmasının da etkili olduğu belirtildi.
Fransa’nın yeni nesil savaş uçağında nükleer silah taşıma kapasitesi ve uçak gemilerinde kullanılabilirlik gibi özelliklere öncelik verdiği aktarıldı. Almanya’nın ise daha farklı operasyonel ihtiyaçlara ve kara konuşlu savunma görevlerine odaklandığı ifade edildi.
Bu farklı beklentilerin ortak bir tasarım üzerinde uzlaşmayı zorlaştırdığı belirtildi.
BERLİN-PARİS HATTINDA YENİ GERİLİM
FCAS projesinin iptali, yalnızca savunma sanayisi açısından değil, Avrupa’nın siyasi geleceği bakımından da önemli sonuçlar doğurdu.
Alman basınındaki yorumlarda, projenin çökmesinin Fransa ve Almanya arasındaki stratejik farklılıkları görünür hale getirdiği belirtildi. İki ülke arasında Avrupa’nın savunma politikası, askeri kapasitesi ve sanayi iş birliği konusunda yaşanan görüş ayrılıklarının daha belirgin hale geldiği ifade edildi.
