Orta Doğu’da küresel piyasaları doğrudan etkileyebilecek kritik bir gelişme daha yaşandı. İran yönetimi, dün ticari gemilerin geçişine yeniden açıldığını duyurduğu Hürmüz Boğazı’nı, bu kez Amerikan ablukası nedeniyle tekrar kapatma kararı aldığını açıkladı. Tahran’dan gelen açıklama, enerji piyasalarında yeni bir belirsizlik dalgası oluşturdu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan duyuruda, ABD’nin yürütülen müzakere sürecindeki taahhütlerine uymadığı öne sürüldü. Bu nedenle Hürmüz Boğazı’nın yeniden “tam kontrol altına alındığı” belirtildi.
GEÇİŞ SERBESTİSİ ASKIYA ALINDI
İran makamları, boğazdan ticari gemi geçişlerine tanınan serbestliğin askıya alındığını duyurdu. Açıklamada, daha önce uygulanan sıkı denetim sistemine geri dönüldüğü ifade edildi. Böylece dünyanın en stratejik deniz geçişlerinden biri olan Hürmüz’de yeniden yüksek güvenlik ve sınırlı geçiş dönemi başlamış oldu.
DÜN TAMAMEN AÇILMIŞTI
İran yönetimi, bir gün önce yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nı ticari gemi trafiğine tamamen açtığını duyurmuştu. İran Dışişleri Bakanı Seyed Abbas Arakçi, Lübnan’da sağlanan ateşkese paralel olarak koordineli güzergâh üzerinden tüm ticari gemilerin geçişine izin verildiğini açıklamıştı. Arakçi, ateşkes süresi boyunca boğazın açık kalacağını belirtmiş, bu kararın bölgesel tansiyonun düşürülmesi adına önemli bir adım olduğunu vurgulamıştı.
ATEŞKES UMUDU KISA SÜRDÜ
Dünkü kararın arka planında, Lübnan ile İsrail arasında sağlanan ateşkesin etkili olduğu değerlendirilmişti. Bölgedeki çatışmaların durmasıyla birlikte ticaret yollarında normalleşme beklentisi doğmuştu. Ancak bugün gelen yeni kapatma kararı, iyimser havanın kısa sürdüğünü ortaya koydu. Diplomatik kaynaklar, İran ile ABD arasında devam eden temaslarda ilerleme sağlanamamasının süreci yeniden çıkmaza sürüklediğini belirtiyor.
TRUMP’TAN DİKKAT ÇEKEN MESAJLAR GELMİŞTİ
ABD Başkanı Donald Trump da dün yaptığı açıklamalarda, Hürmüz Boğazı’nın açık olduğunu belirtmiş ve İran ile anlaşma sağlanana kadar deniz ablukasının süreceğini ifade etmişti. Trump’ın açıklamaları sonrası İran cephesinden gelen yeni hamle, taraflar arasındaki restleşmenin sürdüğünü gösterdi. Washington yönetiminden ise İran’ın son kararına ilişkin henüz resmi ve kapsamlı bir değerlendirme gelmedi.
KÜRESEL PİYASALARDA YENİ DALGALANMA BEKLENTİSİ
Dün boğazın açılmasıyla birlikte petrol fiyatlarında gerileme yaşanmış, enerji arzına yönelik endişeler geçici olarak azalmıştı. Ancak yeniden kapatma kararı sonrası piyasalarda yeni bir yükseliş baskısı oluşabileceği değerlendiriliyor.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği dar geçitlerden biri olarak biliniyor. Bu nedenle bölgede yaşanacak her gelişme, yalnızca Orta Doğu’yu değil Avrupa’dan Asya’ya kadar geniş bir ekonomik alanı etkiliyor.
GÖZLER YENİDEN TAHRAN VE WASHINGTON’DA
İran’ın aldığı karar sonrası uluslararası kamuoyu şimdi ABD’den gelecek yanıtı ve müzakere masasındaki yeni gelişmeleri bekliyor. Uzmanlara göre boğazın uzun süre kapalı kalması halinde enerji maliyetleri, nakliye ücretleri ve küresel enflasyon üzerinde ciddi baskı oluşabilir.
