ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların kesilmesinin ardından bölgedeki gerilimi azaltmak amacıyla Katar harekete geçti. ABD yönetimiyle koordineli şekilde Tahran’a gönderilen Katarlı müzakere heyetinin, İranlı yetkililerle İslamabad Mutabakatı’nın uygulanması, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve karşılıklı güven artırıcı adımları görüştüğü bildirildi.
Washington ile Tahran arasında son dönemde yeniden tırmanan askeri ve siyasi gerilim, iki ülke arasındaki diplomatik kanalların tamamen tıkanmasına neden oldu. Bölgesel çapta yeni bir çatışma riskinin ortaya çıkması üzerine arabuluculuk girişimi başlatan Katar, ABD ile İran arasında yeniden diyalog kurulabilmesi amacıyla Tahran’a özel bir müzakere heyeti gönderdi.
Katar tarafından yapılan açıklamada, heyetin ABD yönetimiyle koordinasyon içinde hareket ettiği ve İranlı yetkililerle doğrudan temaslarda bulunduğu belirtildi. Görüşmelerin temel amacının gerilimin daha fazla tırmanmasını önlemek, kopan müzakere bağlarını yeniden kurmak ve tarafların yeniden görüşme masasına dönmesini sağlayacak diplomatik zemini oluşturmak olduğu ifade edildi.
ABD İLE KOORDİNELİ DİPLOMASİ TRAFİĞİ
Reuters’a konuşan yetkili bir kaynak, Katarlı müzakerecilerin İranlı yetkililerle görüşmek üzere Tahran’a gittiğini doğruladı. Kaynak, Katar heyetinin gerçekleştirdiği ziyaretin ve yürüttüğü diplomatik temasların ABD yönetimiyle doğrudan koordinasyon içerisinde sürdürüldüğünü kaydetti.
Katarlı müzakerecilerin, Washington ile Tahran arasında mesaj iletimini sağlamasının yanı sıra tarafların karşılıklı taleplerini ve güvenlik kaygılarını da ele aldığı bildirildi.
Heyetin öncelikli hedefleri arasında askeri gerilimi azaltmak, taraflar arasında yeniden iletişim kanalları oluşturmak ve ilerleyen dönemde daha kapsamlı müzakerelerin başlamasına imkân sağlayacak koşulları hazırlamak bulunuyor.
MASADAKİ KRİTİK BAŞLIKLAR
Katar heyeti ile İranlı yetkililer arasında gerçekleştirilen görüşmelerde, bölgesel güvenliği doğrudan ilgilendiren çok sayıda kritik başlığın gündeme geldiği belirtildi.
Görüşmelerin en önemli maddelerinden birini, ABD ile İran arasında daha önce imzalanan İslamabad Mutabakatı’nın uygulanmasına yönelik atılacak adımlar oluşturuyor. Tarafların mutabakat kapsamında üstlendiği yükümlülüklerin hayata geçirilmesi ve askıya alınan müzakere sürecinin yeniden başlatılması için izlenecek yol haritasının ele alındığı aktarıldı.
Bir diğer önemli gündem maddesinin ise Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik ve seyrüsefer sorunu olduğu kaydedildi. Dünya enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nda son dönemde yaşanan askeri hareketlilik ve karşılıklı tehditler, bölgedeki deniz trafiğinin güvenliğine ilişkin endişeleri artırmıştı.
Katar heyetinin, boğazdaki ticari gemi geçişlerinin güvenliğinin sağlanması ve taraflar arasında yeni bir askeri çatışmaya yol açabilecek gelişmelerin önlenmesi amacıyla İranlı yetkililerle temaslarda bulunduğu ifade edildi.
Görüşmelerde ayrıca karşılıklı güven artırıcı adımların atılması, bölgedeki ABD üslerine yönelik saldırıların durdurulması ve yeni askeri operasyonların önüne geçilmesi gibi başlıkların da değerlendirildiği bildirildi.
İSLAMABAD MUTABAKATI SONRASI YENİ KRİZ
ABD ile İran arasında yaşanan savaşı sona erdirmek amacıyla iki ülke, 14 Haziran’da İslamabad Mutabakatı’nı imzalamıştı. Mutabakat kapsamında nihai bir anlaşmaya ulaşılması için taraflara 60 günlük müzakere süresi verilmişti.
Anlaşmayla birlikte bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli deniz trafiğine açılması ve ABD ile İran arasında nükleer faaliyetler ile yaptırımlar konusunda yeni müzakerelerin başlatılması öngörülmüştü.
Ancak anlaşmanın ardından taraflar arasında yaşanan karşılıklı suçlamalar ve güvenlik krizleri, mutabakatın uygulanmasını sekteye uğrattı. Diplomatik temasların kesilmesiyle birlikte bölgede yeniden askeri hareketlilik başladı.
ABD İRAN’A YENİ SALDIRILAR BAŞLATTI
ABD ordusu, 8 Temmuz’da İran’a yönelik yeni saldırılar düzenledi. İran yönetimi ise saldırılara karşılık olarak komşu ülkelerde bulunan ABD askeri üslerini hedef aldı.
Karşılıklı saldırılar, İslamabad Mutabakatı ile oluşturulmaya çalışılan ateşkes ortamının fiilen sona ermesine neden oldu. Bölgede yeni ve daha geniş kapsamlı bir çatışma ihtimali yeniden gündeme gelirken, ABD ile İran arasındaki siyasi söylem de sertleşti.
TRUMP ATEŞKESİN SONA ERDİĞİNİ DUYURDU
ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada İran ile sağlanan ateşkesin sona erdiğini duyurdu.
İran yönetimini mutabakata uymamakla suçlayan Trump, İranlı liderlere yönelik sert ifadeler kullandı. Trump, İranlı yetkililer için “yalancılar”, “pislikler”, “kötü niyetli”, “şiddet eğilimli” ve “hasta insanlar” ifadelerini kullandı.
Trump’ın açıklamalarının ardından Washington ile Tahran arasındaki gerilim daha da yükselirken, Katar’ın başlattığı arabuluculuk girişimi bölgesel çatışmanın önlenmesi açısından kritik önem kazandı.
Katar heyetinin Tahran’daki temaslarının sonucuna ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmazken, görüşmelerin ilerleyen günlerde devam edebileceği belirtildi.
