ABD ile İran arasında yeniden alevlenen askeri gerilim, Orta Doğu'da tansiyonu bir kez daha yükseltti. İran basınında yer alan haberlere göre ABD ordusu, Hürmüz Boğazı'nda bulunan ve İran'ın önemli enerji merkezlerinden biri olarak görülen Keşm Adası çevresini füze saldırısıyla hedef aldı. Saldırının ardından gözler yalnızca Hürmüz Boğazı'na değil, küresel enerji ticaretinin kritik güzergâhlarından biri olan Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı'na çevrildi.
KEŞM ADASI YAKINLARI FÜZELERLE VURULDU
İran medyasında yer alan bilgilere göre, ABD güçleri Hürmüz Boğazı'ndaki Keşm Adası yakınlarına füze saldırısı düzenledi. Fars Haber Ajansı'nın aktardığına göre, Hürmüzgan Valiliği tarafından yapılan açıklamada, Keşm Adası çevresinin ABD tarafından fırlatılan füzelerle vurulduğu bildirildi.
Açıklamada saldırının gerçekleştiği doğrulanırken, olayın bilançosuna ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. Keşm Adası, İran'ın enerji altyapısı açısından önemli bölgelerden biri olarak biliniyor. Aynı zamanda Hürmüz Boğazı'nın kontrolü açısından da stratejik konumda bulunuyor.
MUTABAKAT SONRASI ÇATIŞMALAR YENİDEN BAŞLADI
ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından taraflar arasında çatışmaları durdurmak amacıyla 14 Haziran'da İslamabad Mutabakatı imzalanmıştı. Söz konusu mutabakat kapsamında nihai bir anlaşmaya ulaşılması için 60 günlük müzakere süreci öngörülmüştü.
Ancak bu süreç uzun sürmedi. ABD'nin 8 Temmuz'da İran'a yönelik yeni saldırılar başlatmasının ardından bölgedeki gerilim yeniden yükseldi. İran da buna karşılık komşu ülkelerde bulunan ABD üslerini hedef alan misilleme saldırıları gerçekleştirmişti. Keşm Adası'na yönelik son saldırı, taraflar arasındaki askeri gerilimin yeni bir aşamaya geçtiği yönünde değerlendirmelere neden oldu.
REUTERS: "İRAN, HUSİLERDEN KIZILDENİZ'İ KAPATMASINI İSTEDİ" İDDİASI
Gerilimin büyüdüğü süreçte İngiltere merkezli Reuters Haber Ajansı dikkat çeken bir iddia ortaya attı. Reuters'ın adı açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı haberine göre, İran yönetimi, ABD'nin ülkenin enerji altyapısına yönelik olası yeni saldırıları halinde Yemen'deki Husilere Kızıldeniz'deki deniz taşımacılığı rotalarını kapatma çağrısında bulundu.
Haberde, İran yönetimi içinde bu planın değerlendirildiği ve mesajın İran destekli Husilere iletildiği öne sürüldü. Ancak mesajın hangi kanallar aracılığıyla gönderildiğine ilişkin herhangi bir ayrıntı paylaşılmadı. Reuters'ın haberindeki bu bilgiler bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil.
BABÜLMENDEP BOĞAZI İÇİN SALDIRI HAZIRLIĞI İDDİASI
Reuters'a konuşan ve Husilere yakın olduğu belirtilen kaynaklar, Yemen'deki İran Devrim Muhafızları temsilcilerinin Babülmendep Boğazı'nın kapatılıp kapatılmayacağı konusunda son kararı vereceğini iddia etti. Başka bir kaynak ise Husilerin Hudeyde Limanı ile Aden Körfezi çevresindeki yüksek noktalara füze ve insansız hava araçları konuşlandırdığını, saldırı emri beklediklerini öne sürdü.
KÜRESEL ENERJİ PİYASALARI İÇİN YENİ RİSK
Uzmanlara göre, çatışmaların Babülmendep Boğazı ve Kızıldeniz'e yayılması durumunda küresel petrol ticareti ciddi şekilde etkilenebilir. İngiltere merkezli risk analiz şirketi Verisk Maplecroft'tan Orta Doğu uzmanı Torbjorn Solvedt, bölgedeki gerilimin enerji piyasaları açısından kritik sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
Solvedt, çatışmaların Kızıldeniz'deki ihracat altyapısına ve deniz taşımacılığına sıçramasının, bölgedeki petrol ihracatı için kalan en önemli alternatif güzergâhı da riske atacağını değerlendirdi. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz güzergâhında aynı anda yaşanabilecek aksaklıkların dünya enerji piyasalarında yeni fiyat dalgalanmalarına neden olabileceğini belirtiyor.
SUUDİ ARABİSTAN TEHDİTLERİ YAKINDAN İZLİYOR
Reuters'ın haberine göre, Riyad yönetimine yakın olduğu belirtilen yerel kaynaklar, Suudi Arabistan'ın İran ve Husilerden gelebilecek olası tehditleri ciddiyetle takip ettiğini öne sürdü. Haberde ayrıca bazı kaynaklar, İran'ın küresel enerji fiyatlarını yükselterek ABD üzerinde ekonomik baskı oluşturmayı hedeflediğini iddia etti. Söz konusu değerlendirmeler resmi makamlar tarafından doğrulanmış bilgiler değil; ismi açıklanmayan kaynakların iddialarına dayanıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN KAPANMASI DENGELERİ DEĞİŞTİRMİŞTİ
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırılarının ardından Tahran yönetimi, daha önce küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı deniz taşımacılığına kapatma kararı almıştı. Bu gelişmenin ardından Körfez'den çıkarılan petrolün önemli bölümü Suudi Arabistan üzerinden Kızıldeniz'e yönlendirilmişti. Uzmanlara göre bugün küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 7'si Kızıldeniz üzerinden taşınıyor.
Suudi Arabistan'ın petrol ihracatının büyük bölümü de Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu nedenle bölgede yaşanabilecek yeni bir güvenlik krizi, uluslararası enerji piyasaları açısından önemli sonuçlar doğurabilecek riskler arasında gösteriliyor.
HUSİLER DAHA ÖNCE DE GEMİLERİ HEDEF ALMIŞTI
Yemen'deki Husiler, 2023 yılında Gazze'deki savaşın başlamasının ardından Kızıldeniz'de seyreden çok sayıda ticari gemiyi hedef alan saldırılar düzenlemişti. Bu saldırılar sonrasında birçok uluslararası deniz taşımacılığı şirketi güvenlik gerekçesiyle Kızıldeniz rotasını kullanmayı bırakmış, gemilerini Afrika'nın güneyinden geçen daha uzun ve maliyetli güzergâhlara yönlendirmişti.
