Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) İletişim Fakültesi bünyesinde Mayıs 2026 tarihinde gerçekleştirilen “Televizyon, İnternet ve Dijital Oyunların Şiddetle İlişkisi Üzerine” başlıklı çalıştayın nihai sonuç raporu kamuoyuna duyuruldu. Akademisyenler, kamu kurumu temsilcileri, eğitimciler ve sektör yetkililerinin katılımıyla hazırlanan raporda; dijital araçların şiddeti tek başına doğurmadığı, ancak psikolojik ve kültürel kırılganlıklarla birleştiğinde toplumsal riski ciddi boyutta artırdığı vurgulandı.
ŞİDDET YAŞI 14'E GERİLEDİ: YENİ NESİL RADİKALLEŞME VE SİBER TEHDİTLER
Raporda, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Fatih ve Sur gibi bölgelerde meydana gelen müessif şiddet olayları mercek altına alınarak, şiddet ve saldırganlık yaşının 14 seviyesine kadar düştüğü kaydedildi. Gençlerin özellikle Discord, Reddit, Telegram ve Anonymous gibi merkezisiz, lideri bulunmayan platformlardaki yankı odalarında siber zorbalık, dijital radikalleşme, kadın düşmanlığı ve manipülatif davranış modelleriyle karşı karşıya kaldığı belirtildi. Özellikle "C31" benzeri karanlık siber yapıların, aidiyet arayışındaki gençleri hedef alarak aile bağlarını kopardığı ve şiddet övgüsünü yaygınlaştırdığı ifade edildi.
ALGORİTMANIN HAPSETTİĞİ ÇOCUKLAR VE DİJİTAL BAKICILIK KRİZİ
Dijital mecraların etkilerinin ele alındığı bölümde, TikTok, YouTube gibi sosyal medya ağları ile Roblox tarzı dijital oyun mecralarının yapay zekâ algoritmaları kanalıyla "yankı odaları" yarattığı ve çocukları tek tipleştirdiği tespiti yapıldı. Çalışan anne ve babaların yoğun iş temposu sebebiyle çocuklarını denetimsiz biçimde ekrana teslim etmesi dijital bakıcılık olarak tanımlandı. Ayrıca, dijital ebeveynlik yükünün tamamen kadınların üzerine bırakılmasının annelerde tükenmişliği tetiklediği, radikalleşen çocukların arka planında ise belirgin bir baba ilgisizliği bulunduğu vurgulandı. Kriz anlarında bazı babaların profesyonel destek almak yerine çocuğu poligona götürmek gibi hatalı tutumlar sergilediği hatırlatıldı.
3-4 YAŞINDA ZORUNLU OKUL ÖNCESİ EĞİTİM VE DEMOGRAFİK STRATEJİLER
Türkiye'de azalan doğurganlık oranları ve demografik yenilenme riskine dikkat çekilen raporda, doğum oranlarını artıracak natalite politikaları ile esnek/hibrit çalışma modellerinin geliştirilmesi gerektiği savunuldu. Kişilik gelişiminde 0-6 yaş (0-72 ay) döneminin kritik öneme sahip olduğu belirtilerek, Fransa ve Macaristan örneklerinde olduğu gibi 3-4 yaşından itibaren zorunlu okul öncesi eğitim modeline geçilmesi önerildi. Alt sosyoekonomik sınıftaki ailelerin çocukları için ise sokakların veya denetimsiz dijital alanların alternatifini oluşturacak ücretsiz spor, sanat ve sosyal projelerin yaygınlaştırılması istendi.
YASAL MEVZUAT VE ULUSLARARASI DÜZENLEMELER UYARLANIYOR
Siber tehditlerle mücadelede mevcut hukuki altyapının yetersiz kaldığı değerlendirmesine yer verilen raporda, Almanya'nın NetzDG ve Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) normlarının 5651 sayılı kanuna adapte edilmesi istendi. Kurallara uymayan ve denetimsiz kalan platformların erişimleri ile VPN korumalarının teknolojik olarak sınırlandırılması gerektiği belirtildi. Şiddet vakalarında taklitçi davranış (copycat) eğilimini engellemek amacıyla ilk 48 saatte geçici yayın yasağı uygulanması ve failin görsel/isim detaylarının gizlenmesi önerildi.
ERKEN UYARI MEKANİZMALARI VE ZORUNLU REHABİLİTASYON
Saldırı veya şiddet eğilimlerinin önceden fark edilmesi için okul, kolluk ve sosyal hizmetler arasında entegre bir yapının kurulması, öğrencilerin durumu gizlice aktarabileceği anonim ihbar mekanizmaları (KADES benzeri) oluşturulması gerektiği bildirildi. Rehberlik servislerince ağır davranış bozukluğu veya psikopati riski saptanan çocukların tedavisini reddeden veya ihmal eden ebeveynlere yönelik yasal yaptırımlar getirilmesi talep edildi. Ayrıca, çocukların ekran karşısında yoğun olduğu saatlerde şiddet içerikli yapımların kısıtlanması ve hassas yayınların 21.30 veya 23.00 sonrasına kaydırılması öneriler arasında yer aldı.
