Ankara’nın Çankaya ilçesinde bulunan Abidinpaşa Köşkü, mimari bir yapı olmasının yanı sıra Türkiye’nin kurtuluş sürecinde kritik roller üstlenmiş simgesel bir mekân. Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde yaptırılan köşk, Milli Mücadele yıllarında genç subayların yetiştirildiği önemli bir merkez hâline geldi. Mustafa Kemal Atatürk’ün ziyaret ederek tarihi bir konuşma gerçekleştirdiği yapı, Ankara’nın siyasi ve askeri tarihine ışık tutuyor.
OSMANLI’NIN SON DÖNEMİNDE İNŞA EDİLDİ
Köşk, 1886-1894 yılları arasında Ankara Valiliği görevini yürüten Abidin Paşa tarafından inşa ettirildi. Abidin Paşa, görev süresi boyunca Ankara’nın imarı için önemli adımlar atmış; eğitim ve sağlık alanında da yatırımlara öncülük etmiş bir devlet adamı olarak biliniyor. Aynı dönemde Ankara Sultanisi, Hamidiye Sanayii Mektebi ve Gureba Hastanesi gibi yapılar da kentin çehresini değiştiren eserler arasına girdi.
JANDARMA MEKTEBİNDEN TALİMGÂHA
1912 yılında Ankara’da açılan Jandarma Karakol Kumandanları Mektebi, faaliyetlerine Abidinpaşa Köşkü’nde başladı. Bu süreçte bina eğitim ihtiyaçlarına göre elden geçirildi ve çevresine ek yapılar inşa edildi. Ancak köşkün asıl tarihi rolü, Milli Mücadele döneminde kendini gösterdi.
İstanbul’un 16 Mart 1920’de resmen işgal edilmesinin ardından çok sayıda askeri öğrenci Anadolu’ya geçerek Ankara’ya ulaştı. Harp Okulu ve Kuleli Askeri Lisesi öğrencileri için yeni bir eğitim merkezi ihtiyacı oluştu. Doğan ihtiyaç nedeniyle 1 Temmuz 1920’de Abidinpaşa Köşkü ve çevresindeki barakalarda “Sınıf-ı Muhtelife Zabit Namzetleri Talimgâhı” kuruldu.
MUSTAFA KEMAL’İN TARİHİ ZİYARETİ
Mustafa Kemal Paşa, 24 Haziran 1920’de beraberinde Fevzi Paşa, Ali Fuat Paşa, İsmet Bey ve dönemin önemli isimleriyle birlikte köşkü ziyaret etti. Talimgâhın bir an önce faaliyete geçmesi için emir vererek öğrencilere hitaben yaptığı konuşmada, genç subay adaylarının vatanın kurtuluş mücadelesinde üstlenecekleri tarihi göreve vurgu yaptı.
Mustafa Kemal, mezuniyet töreninde yaptığı konuşmada ise ordunun disiplin ve fedakârlık temelinde güçleneceğine dikkat çekerek genç zabitanın Türkiye’nin istiklal mücadelesinde belirleyici rol oynayacağını ifade etti. Törene katılan devlet erkânı ve yabancı temsilciler de hatıra defterine anlamlı mesajlar bıraktı.
ZOR ŞARTLAR ALTINDA EĞİTİM VERİLDİ
Talimgâhta eğitim gören öğrenci sayısı kısa sürede 250’ye ulaştı. Ancak bina bir okul olarak tasarlanmadığı için ciddi fiziki yetersizlikler yaşandı. Öğrenciler barakalarda ve yerlerde ders görmek zorunda kaldı. 28 Aralık 1920’de yapılan teftişte, öğrencilere kıyafet temini, barakaların onarımı ve temel askeri teçhizat eksiklikleri gibi konular rapor edildi. Tüm bu yokluklara rağmen eğitim süreci kesintisiz olarak devam ettirildi. Dört aylık eğitimin ardından ilk mezunlar cephelere uğurlandı. Böylece Ankara’da yetişen genç subaylar, Kurtuluş Savaşı’nın kritik safhalarında görev yaptı.
Milli Mücadele’nin başarıyla sonuçlanmasının ardından, 1 Nisan 1923’te talimgâh “Harp Okulu”na çevrildi. Ancak Eylül 1923’te okulun İstanbul’a taşınmasıyla köşk boşaltıldı. 1933 tarihli arşiv belgeleri, yapının bir dönem askeri kullanımda kaldığını ve burada gaz sığınağı yapılmasının planlandığını gösteriyor.
HÂLÂ YOĞUN İLGİ GÖRÜYOR
Bugün Abidinpaşa Köşkü, Çankaya Belediyesi’nin tasarrufunda bulunuyor ve Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından tescilli kültür varlığı olarak korunuyor. Ankara’nın tarihsel kimliğini yansıtan önemli yapılar arasında yer alan köşk, özellikle Milli Mücadele dönemine ilgi duyan ziyaretçiler için anlamlı bir durak olmaya devam ediyor.
Çankaya bölgesinde bulunan köşke ulaşım ise oldukça kolay. Bölgeden geçen çeşitli otobüs hatları, BAŞKENTRAY ve metro bağlantıları sayesinde ziyaretçiler toplu taşıma ile erişim sağlayabiliyor.
