IAC 2026 kapsamında düzenlenen Axiom Space'in bilim odaklı medya yuvarlak masa toplantısında, mikro yer çekimi ortamında bilimsel araştırmaların geleceği, üniversite-sanayi iş birlikleri ve uzayda elde edilen bilimsel verilerin Dünya'daki teknolojik ve ekonomik uygulamalara aktarılması ele alındı.
Toplantının ardından açıklamalarda bulunan ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil, Türkiye'nin insanlı uzay misyonunu gerçekleştirdiği Axiom Space ile özellikle düşük yörünge araştırmaları konusunda yeni bir iş birliği başlatıldığını belirtti. Yozgatlıgil, "Türkiye'nin insanlı uzay misyonunu gerçekleştirdiği Amerika'daki şirket Axiom Space. Tabii özellikle düşük yörünge araştırmaları noktasında Türkiye ile iş birlikleri konusunda bugün aslında bir anlaşma imzaladık" dedi.
Axiom Space'in mikro yer çekimi araştırmalarında farklı ülkelerden üniversiteleri bir araya getiren yapılanmasına ODTÜ'nün de dahil olduğunu belirten Yozgatlıgil, üniversitenin ağ içerisindeki diğer kurumlarla ortak araştırmalar yürüteceğini söyledi. Yozgatlıgil, "Orta Doğu Teknik Üniversitesi de gerçekleştirdiği uzay çalışmalarıyla yine bu iş birliğinin bir parçası oldu. Bu birliktelikteki diğer üniversitelerle ve Axiom Space ile ortak araştırmalar gerçekleştireceğiz" ifadelerini kullandı.
ODTÜ'NÜN UZAY ÇALIŞMALARINDAKİ DENEYİMİ
Türkiye'nin Milli Uzay Programı kapsamında insanlı uzay çalışmalarının yanı sıra bilimsel araştırmalara da ağırlık veriliyor. Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı'nın Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki görevi sırasında gerçekleştirdiği 13 bilimsel deney arasında ODTÜ tarafından hazırlanan bir çalışma da yer aldı.
Mikro yer çekimi ortamının Dünya'da gerçekleştirilen deneylerden farklı sonuçlar ortaya çıkarabilmesi, bu ortamı özellikle malzeme bilimi, biyoteknoloji, enerji ve sağlık araştırmaları açısından önemli hale getiriyor. ODTÜ Rektörü Yozgatlıgil, yeni iş birliğinin üniversitedeki araştırmacılar açısından uluslararası çalışma imkanlarını genişleteceğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:
"Bu yer çekimsiz ortam çalışmaları gerçekten dünyadaki araştırmalar için çok önemli bir ortam. Bu kapsamda yapılacak çalışmalarda hem öğrencilerimiz, akademisyenlerimiz özellikle malzeme alanında, enerji alanında, biyoteknoloji alanındaki birçok çalışmada uluslararası iş birlikleriyle, Amerika'daki üniversiteler, Avrupa'daki üniversiteler ve Axiom Space ile beraber iş birliği içerisinde bu çalışmaların içinde yer alabilecekler."
TÜRKİYE'NİN UZAY EKOSİSTEMİNDEKİ ROLÜ GENİŞLİYOR
Türkiye'nin son yıllarda uzay alanındaki çalışmalarını artırması, üniversitelerin ve özel sektörün uluslararası projelere katılımını da beraberinde getiriyor. Türkiye'nin Artemis Anlaşmaları'na katılması, insanlı uzay misyonunun gerçekleştirilmesi ve bilimsel deneylerin yörünge ortamına taşınması bu sürecin öne çıkan adımları arasında bulunuyor.
Yozgatlıgil, ticari uzay istasyonlarının önümüzdeki dönemde daha fazla önem kazanacağını belirterek Türkiye'nin farklı alanlardaki teknolojik kapasitesiyle bu ekosistemde yer alabileceğini ifade etti. Yozgatlıgil, "Türkiye'nin, imalat alanındaki kendi teknolojisiyle, diğer bilimsel noktalarda biyoteknoloji, enerji, malzeme alanındaki çalışmalarıyla önümüzdeki yıllarda da bu iş birliklerinin önemli bir parçası olacağını öngörüyoruz" dedi.
AXIOM SPACE ÜNİVERSİTELERİ AYNI AĞDA BULUŞTURUYOR
Axiom Space Bilim Direktörü Dr. Lucie Low da mikro yer çekimi araştırmalarının yalnızca uzay bilimleriyle sınırlı olmadığını, elde edilen sonuçların tıp, sağlık, teknoloji, tarım ve ileri malzemeler gibi alanlarda kullanılabileceğini belirtti. Uzay ve Uluslararası Uzay İstasyonu'nda uzun yıllardır bilimsel çalışmalar yürütüldüğünü hatırlatan Low, uzay ortamının sunduğu araştırma imkanlarının henüz sınırlı bir bölümünden yararlanıldığını ifade etti.
Low, bilimsel çalışmaların Dünya'daki teknolojik uygulamalara dönüştürülmesine odaklandıklarını belirterek, "Bilimsel araştırmalar için kamu tarafından desteklenen erişim modelinden, ticari olarak sağlanan bir erişim modeline geçiyoruz. Bilim dünyasının bu süreçte uzayda araştırmalarını nasıl sürdürebileceğini anlamasına yardımcı olmamız gerekiyor" dedi.
Bu amaçla oluşturulan Axiom Space University Alliance, farklı ülkelerdeki üniversite ve araştırma kurumlarını uzay araştırmaları etrafında bir araya getiriyor. Low, ittifakın 4 kıtada 16 ülkeden 36 kurumu kapsadığını, ayrıca 100'ün üzerinde araştırma kuruluşuyla görüşmeler yürütüldüğünü aktardı.
"ODTÜ İLE GÖRÜŞMELERE BAŞLADIK"
ODTÜ'nün de araştırma ağına dahil olduğunu belirten Low, üniversiteyle gerçekleştirilebilecek ortak çalışmalar konusunda görüşmelerin başladığını söyledi. Low, "ODTÜ ile iş birliği fırsatlarına girmiş olmaktan memnuniyet duyuyoruz. Birlikte araştırmak istediğimiz bazı araştırma alanları ve fırsatlar hakkında görüşmelere şimdiden başladık" ifadelerini kullandı.
UZAYDA ÜRETİM İÇİN YENİ ARAŞTIRMA ALANLARI
Axiom Space'in çalışma alanlarından biri de uzayda gerçekleştirilen üretim ve deneylerin Dünya'daki sektörlere sağlayabileceği katkılar. Özellikle ileri malzemeler ve yarı iletkenler, mikro yer çekimi ortamının sunduğu farklı koşullar nedeniyle araştırmaların yoğunlaştığı alanlar arasında gösteriliyor. Low, bu alandaki çalışmaların yeni üretim yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini belirterek, şöyle konuştu:
"Yarı iletkenler gibi ileri malzemelere yönelik araştırmaları tasarlamak ve geliştirmek üzerinde çalışıyoruz. Uzayda üretim konusunda, Dünya'daki endüstrileri dönüştürme potansiyeline sahip tamamen yeni fırsatların önünü açıyoruz. Deneylere ve verilere ihtiyacımız var. Veriyi üretebilmek için bilimi uzayda yapmamız gerekiyor. Böylelikle daha fazlasını öğrenebilir ve onlarca yıldır yürütülen uzay araştırmalarının üzerine yenilerini inşa edebiliriz."
ALÇAK DÜNYA YÖRÜNGESİNDE İLAÇ ARAŞTIRMALARI
IAC 2026 kapsamında Axiom Space ile uzay biyoteknolojisi şirketi ExoBiosphere arasında da biyomedikal inovasyona yönelik bir mutabakat zaptı imzalandığı açıklandı. İş birliğiyle alçak Dünya yörüngesinde ilaç keşfi çalışmalarının hızlandırılması hedefleniyor. Mikro yer çekiminin biyolojik süreçlerin incelenmesine sunduğu farklı koşulların, ilaç geliştirme ve hastalık modellerinin araştırılmasında kullanılabileceği belirtiliyor.
Low, "Birlikte yürüteceğimiz çalışmalar, ilaç geliştirme konusunda daha derin biyolojik içgörüler elde etmemize yardımcı olacak. Bu da ilaç tedavileri, hastalık modelleme ve hastalık yönetimindeki ilerlemelere doğrudan katkı sağlayacak" ifadelerini kullandı.
Axiom Space Bilim Direktörü Low, uzay araştırmalarının temel hedeflerinden birinin elde edilen bilimsel sonuçları Dünya'daki ihtiyaçlara uyarlamak olduğunu vurgulayarak konuşmasını şu ifadelerle tamamladı:
"Bilimi uzayda yapıyoruz ama Dünya'yı asla gözden kaçırmıyoruz"
