Uzun yıllardır çeşitli krizler ve bölgesel gerilimler nedeniyle karşı karşıya gelen ABD ile İran arasında İsviçre'de gerçekleştirilen kritik müzakere turunun ilk aşaması sona erdi. Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda düzenlenen görüşmeler yaklaşık 18 saat sürerken, tarafların birçok önemli konuda ortak zemine yaklaştığı bildirildi.
İsviçre'nin Bürgenstock kentinde gerçekleştirilen toplantılar, son dönemde Orta Doğu'da artan güvenlik riskleri ve bölgesel istikrarsızlık nedeniyle uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip edildi. Görüşmelere ABD, İran, Katar ve Pakistan'dan üst düzey temsilciler katıldı.
ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance öncülük ederken, İran heyetine İran Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bakır Galibaf liderlik etti. Taraflar, bölgesel çatışmaların önlenmesi ve diplomatik kanalların güçlendirilmesi amacıyla kapsamlı görüşmeler gerçekleştirdi.
HÜRMÜZ BOĞAZI VE LÜBNAN DOSYASI ÖNE ÇIKTI
Müzakerelerin en önemli başlıkları arasında Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi geçişlerinin güvenliği, Lübnan'daki ateşkes süreci ve İran'ın uluslararası sistemde dondurulmuş durumda bulunan mali varlıkları yer aldı.
Diplomatik kaynaklara göre taraflar, Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek olası krizlerin önüne geçebilmek amacıyla doğrudan iletişim mekanizması kurulması konusunda mutabakata vardı. Böylece ticari gemilerin geçişleri sırasında ortaya çıkabilecek yanlış anlaşılmaların önlenmesi hedefleniyor.
Enerji piyasaları açısından büyük önem taşıyan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği stratejik bir su yolu olarak kabul ediliyor. Bu nedenle bölgede sağlanacak güvenlik ortamı küresel enerji piyasaları açısından da dikkatle izleniyor.
GALİBAF'TAN WASHINGTON'A NET MESAJ
Görüşmeler sürerken İran heyetinin başındaki Muhammed Bakır Galibaf, ABD'nin baskı ve tehditlerine boyun eğmeyeceklerini belirten açıklamalarda bulundu.
Galibaf, İran'ın ulusal güvenliği konusunda taviz vermeyeceğini vurgulayarak, ülkesinin olası tehditlere karşı gerekli hazırlıklara sahip olduğunu ifade etti. Açıklamalar, müzakere masasında diplomasi devam ederken taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının tamamen ortadan kalkmadığını da ortaya koydu.
Öte yandan bazı uluslararası medya kuruluşlarında İran heyetinin ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarına tepki göstererek görüşme salonunu terk ettiği yönünde iddialar yer aldı. Ancak diplomatik kaynaklar bu iddiaları doğrulamazken, müzakerelerin kesintisiz şekilde sürdüğünü belirtti.
60 GÜNLÜK ANLAŞMA TAKVİMİ BELİRLENDİ
Görüşmelerin sonunda arabulucu ülkeler Katar ve Pakistan tarafından yapılan bilgilendirmede, tarafların kapsamlı bir nihai anlaşmaya ulaşabilmek amacıyla 60 günlük bir yol haritası üzerinde uzlaştığı açıklandı. Söz konusu plan kapsamında siyasi ve teknik düzeyde çalışmaların devam edeceği, uzman ekiplerin belirlenen başlıklarda müzakereleri sürdüreceği ifade edildi.
Ayrıca sürecin koordinasyonu için üst düzey bir izleme mekanizması kurulması konusunda da anlaşma sağlandı. Teknik komitelerin hazırlayacağı raporların düzenli olarak bu yapıya sunulacağı belirtildi.
LÜBNAN İÇİN ORTAK ÇATIŞMA ÖNLEME MEKANİZMASI
Toplantının dikkat çeken sonuçlarından biri de Lübnan'daki istikrarın korunmasına yönelik alınan kararlar oldu. Taraflar, bölgede yaşanabilecek yeni çatışmaların önüne geçebilmek amacıyla ortak bir çatışma önleme mekanizması kurulması konusunda mutabık kaldı. Bu yapının Katar ve Pakistan'ın yanı sıra ilgili bölgesel aktörlerle koordinasyon içerisinde çalışacağı bildirildi.
ARAKÇİ: KRİTİK TEST LÜBNAN'DA YAŞANACAK
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise görüşmeler sonrasında yaptığı değerlendirmede bazı ekonomik başlıklarda ilerleme kaydedildiğini açıkladı. Arakçi, özellikle İran'ın dondurulmuş varlıkları ve petrol ticaretiyle ilgili konularda olumlu gelişmeler yaşandığını ifade ederken, müzakere sürecinin başarısının sahadaki gelişmelerle ölçüleceğini söyledi. İranlı Bakan, "İlk gerçek sınav Lübnan olacak" değerlendirmesinde bulunarak diplomatik anlaşmaların uygulamaya geçirilmesinin önemine dikkat çekti.
YENİ TUR İÇİN GÖZLER TARİHE ÇEVRİLDİ
İlk turun tamamlanmasının ardından heyetlerin İsviçre'den ayrılması beklenirken, teknik ekiplerin çalışmalarını sürdürmek üzere bölgede kalacağı bildirildi. Arabulucu ülkeler Katar ve Pakistan'ın yeni görüşme tarihini belirlemek amacıyla taraflarla temaslarını sürdürdüğü öğrenildi.
