Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Fakültesi Tarih Bölümü tarafından sürdürülen ASBÜ History Talks – New Sources, Renewed Histories programı, bu kez dinleyicileri Antik Mezopotamya’nın en önemli yazı sistemlerinden biri olan çivi yazısının dünyasına götürecek. Program kapsamında Prof. Martin Worthington tarafından “The Logic of Cuneiform Signs” (Çivi Yazısı İşaretlerinin Mantığı) başlıklı bir konferans gerçekleştirilecek. Etkinlik, 3 Eylül 2026 Perşembe günü saat 11.00’de ASBÜ Sezai Karakoç Salonu’nda yapılacak.
ÇİVİ YAZISININ İŞARETLERİ MERCEK ALTINA ALINACAK
Konferansın merkezinde, binlerce yıl boyunca Mezopotamya’da kullanılan çivi yazısındaki işaretlerin nasıl ortaya çıktığı, nasıl okunduğu ve farklı anlamlarla nasıl ilişkilendirildiği konuları bulunuyor. Çivi yazısı, Mezopotamya’da MÖ 4. binyılın sonlarına doğru ortaya çıkan en eski yazı sistemlerinden biri olarak kabul ediliyor. İlk dönemlerinde özellikle ekonomik kayıtların tutulması ve idari işlemlerin belgelenmesinde kullanılan sistem, zaman içerisinde edebiyat, hukuk, din, bilim ve yönetim alanlarında da kullanıldı.
Kil tabletler üzerine kamış kalemle yapılan baskılar sonucunda oluşan karakteristik kama biçimli izler nedeniyle “çivi yazısı” olarak adlandırılan sistem, Sümerce ve Akadca başta olmak üzere bölgedeki farklı dillerin yazımında kullanıldı.
PROF. MARTIN WORTHINGTON ANLATACAK
Konferansın konuşmacısı Prof. Martin Worthington, çalışmalarını ağırlıklı olarak Mezopotamya filolojisi, Babil ve Asur edebiyatı, Sümerce ve Akadca üzerine sürdürüyor. Worthington'ın akademik çalışmalarında çivi yazısı işaretlerinin okunuşlarının ve anlamlarının nasıl oluştuğu da önemli bir yer tutuyor. Araştırmacının güncel çalışma alanları arasında, çivi yazısı işaretlerinin hangi süreçlerle farklı okumalara kavuştuğunu açıklamaya yönelik çalışmalar bulunuyor.
Worthington, Mezopotamya metinlerinin yanı sıra antik dillerin günümüzde anlaşılması ve daha geniş kitlelere aktarılması konusunda da çalışmalar yürütüyor. 2026 yılında Pisa Üniversitesi’nde Assirioloji alanında profesör olarak görev yapmaya başlayan Worthington'ın çalışmalarında Sümerce, Babilce ve Asurca gibi antik Mezopotamya dilleri öne çıkıyor.
ÇİVİ YAZISINDA SADECE ŞEKİLLER DEĞİL, ANLAMLAR DA ÖNEM TAŞIYOR
Çivi yazısı işaretleri ilk bakışta birbirine benzeyen kama biçimli şekillerden oluşan bir sistem gibi görünse de işaretlerin kullanımı çok daha karmaşık bir yapıya sahip. Bir işaret, kullanıldığı metne ve döneme bağlı olarak farklı ses değerleri veya anlamlar taşıyabiliyor. Bu da Mezopotamya metinlerinin okunmasını ve yorumlanmasını uzmanlık gerektiren bir alan haline getiriyor.
Worthington'ın daha önce “On the logic of cuneiform” başlığıyla ele aldığı çalışmalarda da çivi yazısı işaretlerinin yalnızca görsel biçimleri değil, farklı okuma biçimlerinin nasıl ortaya çıktığı ve işaretlerin anlam dünyası üzerindeki etkileri tartışılıyor. Çivi yazısındaki yüzlerce işaretin kökeni, biçimi ve farklı okunuşları, Mezopotamya'nın yazı kültürünü anlamak açısından önemli araştırma başlıkları arasında yer alıyor.
ASBÜ HISTORY TALKS TARİH VE KAYNAK ÇALIŞMALARINI BULUŞTURUYOR
ASBÜ Tarih Bölümü tarafından düzenlenen History Talks – New Sources, Renewed Histories serisi, farklı dönem ve coğrafyalara ilişkin tarih çalışmalarını akademik tartışmalarla bir araya getiriyor. Seri kapsamında daha önce Osmanlı tarihi, çevre tarihi, erken İslam tarihi, Antik Çağ ve farklı coğrafyaların sosyal ve siyasi tarihine ilişkin konferanslar düzenlendi. ASBÜ’nün önceki etkinliklerinde de farklı üniversitelerden akademisyenler tarih araştırmalarının yöntemlerini ve yeni kaynakların tarih yazımına etkilerini ele aldı.
