Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) Yazılım Mühendisliği Bölümü öğrencileri, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından yürütülen LIFT UP Sanayi Odaklı Lisans Bitirme Projeleri Programında Türkiye ikinciliği elde etti.
Bekir Berk Yıldırım, Yaren Dinç, Mert Özdemir ve Abdulmajeed Alremali'den oluşan “Az Sonra” ekibi, “Uydu Telemetri Verilerinde Açıklanabilir Yapay Zekâ Yaklaşımı ile Anomali Tespiti” başlıklı proje üzerinde çalıştı. Ekibin akademik danışmanlığını Doç. Dr. Hilal Arslan, TUSAŞ sanayi danışmanlığını ise Abdullah Nuri Somuncuoğlu üstlendi.
2025-2026 döneminde düzenlenen programda 76 üniversiteden 1.175 öğrencinin hazırladığı 359 proje değerlendirmeye alındı. AYBÜ ekibi, değerlendirme aşamalarında ilk 18 ve ardından ilk 11 proje arasına girerek finale kaldı. 21 Eylül 2026'da TUSAŞ'ın Kahramankazan Yerleşkesi Saim Dilek Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen finalde projelerini jüriye sunan öğrenciler, Türkiye ikinciliğine ulaştı.
UYDU VERİLERİNİ YAPAY ZEKÂ İLE ANALİZ ETTİLER
Projenin temelinde, uydulardan dünyaya gönderilen yüksek miktardaki telemetri verilerinin yapay zekâ kullanılarak analiz edilmesi bulunuyor. Ekip, uydu sistemlerinin çalışma durumunu takip ederek olağan dışı verileri ve arıza belirtilerini erken aşamada tespit etmeye yönelik bir model geliştirdi. Ekibin üyelerinden Bekir Berk Yıldırım, projenin ortaya çıkış amacını şöyle anlattı:
"Günümüzde artan uydu sayısıyla birlikte uyduların dünyaya gönderdiği veri de oldukça fazlalaşmış durumda ve bu verilerin insan operatörler tarafından manuel olarak takip edilmesi artık mümkün değil. Biz de bu noktada uyduların sağlığını sürekli olarak izleyen ve arızalar henüz ortaya çıkmadan tespit edebilen bir yapay zekâ modeli geliştirdik. Süreç bizim için oldukça zorlu geçti ancak sabaha kadar süren çalışmalarımız ve bütün emeklerimiz sonucunda Türkiye ikinciliği gibi gurur verici bir başarı elde ettik."
Projenin önemli özelliklerinden biri de açıklanabilir yapay zekâ yaklaşımını içermesi oldu. Bu yöntemle modelin tespit ettiği anomalilerin hangi verilerle ilişkili olduğunun daha anlaşılır biçimde ortaya konulması hedeflendi.
GERÇEK TELEMETRİ VERİLERİYLE ÇALIŞTILAR
Projede simülasyon verileri yerine Avrupa Uzay Ajansı'nın 2024 yılında kamuya açtığı gerçek uydu telemetri verileri kullanıldı. Böylece öğrenciler, geliştirdikleri modeli gerçek uydu sistemlerinden elde edilen veriler üzerinde test etti. Projenin ekip üyelerinden Yaren Dinç, çalışmanın bilimsel konferans sürecine taşınmasıyla ilgili şu ifadeleri kullandı:
"Çalışmamızı Avrupa Uzay Ajansı'nın 2024 yılında kamuya açtığı gerçek telemetri verileri ile gerçekleştirdik. Yani çalışmamız gerçek dünya verilerinden oluşuyor. Simülasyon verisi ile bir çalışma gerçekleştirmedik. İlk çalışmalarımızın sonuçları ile beraber RAST 2026 Uluslararası Konferansı'na başvuruda bulunduk ve daha sonrasında Milli Savunma Üniversitesi'nde çalışmamızı sunmak için kabul aldık ve orada sözlü bildirimizi gerçekleştirdik. Bu konferans sonucunda da çalışmamızı IEEE'de konferans makalesi olarak yayınlamaya hak kazandık."
Proje böylece yalnızca yarışma kapsamında değerlendirilen bir bitirme çalışması olarak kalmadı. Öğrencilerin elde ettiği ilk sonuçlar, RAST 2026 Uluslararası Konferansına taşındı. Çalışma konferansta sözlü bildiri olarak sunulurken, ardından IEEE'de konferans makalesi olarak yayımlanmaya hak kazandı.
ÜNİVERSİTEDE DE BİRİNCİLİK ELDE ETTİLER
“Az Sonra” ekibinin çalışması, TUSAŞ LIFT UP finalinden önce AYBÜ bünyesinde düzenlenen bitirme projeleri yarışmasında da birincilik ödülüne layık görüldü. Öğrenciler, üniversitedeki başarının ardından çalışmalarını sürdürerek TUSAŞ finaline hazırlık kapsamında projeye bir yer istasyonu yazılımı ekledi. Böylece yapay zekâ modelinin ürettiği sonuçların operatörler tarafından daha kolay takip edilebilmesi amaçlandı. Öğrencilerden Mert Özdemir, projenin bu aşamasını şöyle anlattı:
"Yapmış olduğumuz çalışma, okulumuzun bitirme projeleri yarışmasında birincilik ödülüne layık görüldü. Sonrasında çalışmalarımıza hız kesmeden devam ettik. Final çalışmasını sunabilmemiz için projemize bir yer istasyonu yazılımı ekleyerek geliştirmeyi sürdürdük. Bu yazılım sayesinde operatörler hangi uyduların çalıştığını, bu uyduların sağlık durumlarını ve anomali anında karşılaşabilecekleri durumları ekranda görebilecekler."
YER İSTASYONU YAZILIMIYLA TAKİP KOLAYLAŞTIRILDI
Projeye eklenen yer istasyonu yazılımı, uydu verilerinin görsel bir arayüz üzerinden takip edilmesini sağlıyor. Sistem üzerinden uyduların çalışma durumları ve sağlık göstergeleri izlenirken, yapay zekâ modeli tarafından tespit edilen anomalilerin de operatöre aktarılması planlanıyor. Bu yapı sayesinde projenin yalnızca veri analizi yapan bir yapay zekâ modelinden ibaret kalması yerine, model çıktılarının kullanıcıya aktarılabildiği bir uygulama geliştirilmiş oldu.
“BÖLÜMÜMÜZÜ VE ÜNİVERSİTEMİZİ TEMSİL ETMELERİ GURUR VERİCİ”
Projenin akademik danışmanlığını yapan Doç. Dr. Hilal Arslan, öğrencilerin bir yıllık çalışma sürecine ilişkin değerlendirmesinde ekip çalışmasına ve öğrencilerin gösterdiği emeğe dikkat çekti:
"Bu süreçte öğrencilerin danışmanlığını yapma fırsatı elde ettim. Bir yıl boyunca öğrencilerimizin göstermiş olduğu sabır, emek ve takım çalışmasına yakından şahit oldum. Öğrencilerimizin, hatta ilk mezunlarımızın, böylesine önemli bir başarı ile bölümümüzü ve üniversitemizi temsil etmeleri bizim için çok anlamlı ve gurur verici. Kendilerini yürekten tebrik ediyorum."
LIFT UP PROGRAMI SANAYİ VE ÜNİVERSİTEYİ BULUŞTURUYOR
TUSAŞ tarafından yürütülen LIFT UP Sanayi Odaklı Lisans Bitirme Projeleri Programı, lisans öğrencilerinin bitirme projelerini sanayi odaklı çalışmalarla geliştirmesine imkân sağlıyor. Program kapsamında öğrenciler akademik danışmanlarının yanı sıra TUSAŞ bünyesindeki sanayi danışmanlarıyla da çalışma fırsatı buluyor.
Programın 2025-2026 döneminde 76 üniversiteden 1.175 öğrenci ve 359 proje yer aldı. Final aşamasında 11 proje değerlendirilirken AYBÜ'nün “Uydu Telemetri Verilerinde Açıklanabilir Yapay Zekâ Yaklaşımı ile Anomali Tespiti” projesi Türkiye ikincisi oldu.
