Taslakta öne çıkan düzenlemelerden biri, Elektronik Yaş Doğrulama Sistemi olacak. Uygulamanın yürürlüğe girmesi halinde market, büfe ve tekel bayilerinden sigara almak isteyen tüketicilerin satış işlemi öncesinde QR kod okutması gerekecek.
Sistem kapsamında müşterinin yaş bilgisi dijital ortamda kontrol edilecek. Doğrulama işlemi sırasında kişinin adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası gibi kişisel bilgilerinin satıcıya gösterilmemesi planlanıyor. Bunun yerine kasiyerin ekranında yalnızca yaş kontrolünün başarılı olduğuna ve satışın gerçekleştirilebileceğine ilişkin onay mesajı bulunacak.
Bu uygulamayla birlikte özellikle yaş konusunda tereddüt yaşanan satışlarda kontrolün daha standart hale getirilmesi hedefleniyor. Mevcut uygulamada ise yaşından şüphe edilen müşterilerden kimlik belgesi istenebiliyor.
18 YAŞ ALTINA SİGARA SATIŞINDA YAPTIRIMLAR AĞIRLAŞIYOR
Yeni taslakta çocukların tütün ürünlerine erişiminin engellenmesine yönelik denetimlerin artırılması da gündeme geldi. Buna göre 18 yaşından küçük kişilere sigara sattığı belirlenen işletmelerin satış ruhsatlarının askıya alınması öngörülüyor.
Türkiye'de 18 yaşını doldurmamış kişilere tütün ürünü satılması zaten yasak. 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun kapsamında çocukların tütün ürünlerinden korunmasına yönelik hükümler bulunuyor.
Ayrıca Türk Ceza Kanunu'nun 194'üncü maddesi, sağlık için tehlike oluşturabilecek maddelerin çocuklara verilmesini veya tüketimine sunulmasını suç olarak düzenliyor. Bu kapsamda çocuklara tütün ürünü satan kişiler hakkında 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Taslakta yer alan ruhsat askıya alma uygulaması ise mevcut düzenlemelere ek olarak değerlendirilmesi gereken yeni bir yaptırım başlığı olarak öne çıkıyor.
SLIM SİGARALARIN SATIŞI YASAKLANABİLİR
Düzenleme çalışmasının bir diğer önemli başlığı ince yapılı sigaralar oldu. Slim olarak adlandırılan sigaraların özellikle kadınlar ve gençler arasındaki kullanımına ilişkin endişeler nedeniyle bu ürünlerin satışının tamamen yasaklanması seçeneği değerlendiriliyor.
Slim sigaralar, standart sigaralara kıyasla daha ince çaplı tasarımlarıyla ayrılıyor. Ancak ürünün daha ince olması, sağlık açısından daha az zararlı olduğu anlamına gelmiyor. Dünya Sağlık Örgütü de tütün ürünlerinin tüm biçimlerinin sağlık açısından zararlı olduğunu ve güvenli bir tütün ürünü bulunmadığını vurguluyor. Olası yasak düzenlemesiyle ürün çeşitliliğinin sınırlandırılması ve tütün kullanımını teşvik edebilecek ürün tasarımlarının piyasadaki varlığının azaltılması amaçlanıyor.
TÜTÜN SATIŞINDA MEVCUT DÜZENLEMELER NELER?
Türkiye'de tütün ürünlerinin perakende satışını gerçekleştirmek isteyen işletmelerin Tarım ve Orman Bakanlığından satış belgesi alması gerekiyor. Bu belgeler, satış faaliyetinin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi için temel şartlar arasında bulunuyor.
Satış noktalarında ürünlerin sunumu, satış şekli, yaş sınırı ve reklam kısıtlamaları da çeşitli yasal düzenlemelerle kontrol ediliyor. Özellikle 4207 ve 4733 sayılı kanunlar, tütün ürünlerinin satışına ilişkin temel hükümleri içeriyor. Yeni yönetmelik taslağının kabul edilmesi durumunda elektronik yaş doğrulaması ve işletmelere yönelik ek yaptırımların bu denetim mekanizmalarına dahil edilmesi bekleniyor.
