Yaklaşık dört ay süren savaşın ardından geçici ateşkes ilan eden ABD ile İran arasında diplomatik süreçte kritik bir aşamaya geçildi. Dünyanın yakından takip ettiği barış görüşmeleri öncesinde her iki ülkenin heyetleri İsviçre'ye ulaştı. Taraflar, 60 günlük ateşkes dönemini kalıcı bir anlaşmaya dönüştürmek amacıyla bugün müzakere masasına oturmaya hazırlanıyor.
Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen diplomatik süreç kapsamında gerçekleşecek görüşmeler son yıllarda Orta Doğu'nun kaderini etkileyebilecek en önemli temaslardan biri. İran devlet medyası, üst düzey İranlı yetkililerin İsviçre'ye ulaştığını duyururken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in de müzakerelere katılmak üzere ülkeye geldiği bildirildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI TARTIŞMASI GÖRÜŞMELERE GÖLGE DÜŞÜRDÜ
Barış görüşmeleri öncesinde en dikkat çekici gelişmelerden biri Hürmüz Boğazı üzerinden yaşandı. İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun boğazın kapatıldığı yönündeki açıklaması, uluslararası piyasalarda ve diplomatik çevrelerde endişeye yol açtı. Ancak ABD yönetimi bu iddiayı reddederek deniz trafiğinin normal şekilde sürdüğünü açıkladı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), cumartesi günü Hürmüz Boğazı'ndan 55 ticaret gemisinin geçtiğini ve bu gemilerin küresel piyasalara 17 milyon varilden fazla petrol taşıdığını duyurdu. Komutanlık, bölgede ticari deniz taşımacılığının güvenli şekilde devam ettiğini belirtti.
Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı, küresel enerji arzının en kritik geçiş noktalarından biri olarak görülüyor. Bu nedenle boğaza ilişkin her açıklama, enerji fiyatlarından uluslararası ticarete kadar geniş bir alanda yakından takip ediliyor.
TRUMP'TAN HÜRMÜZ BOĞAZI AÇIKLAMASI
ABD Başkanı Donald Trump, ateşkes süreci boyunca ve sonrasında Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için herhangi bir ücret talep edilmeyeceğini açıkladı. Ancak Trump, barış görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanması halinde ABD'nin bölgede sağladığı güvenlik hizmetleri karşılığında geçiş ücreti uygulayabileceğini ifade etti.
İRAN'DAN ABD'YE: "GEÇİCİ ANLAŞMA UYGULANMIYOR"
İran cephesi ise geçici ateşkes anlaşmasının tam anlamıyla uygulanmadığını öne sürdü. İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in danışmanlarından Muhammed Muhbir, ABD'nin anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini iddia etti.
Muhbir, özellikle Lübnan'da yaşanan ateşkes ihlallerinin anlaşmanın sahada karşılık bulmadığını gösterdiğini savunarak, mevcut sürecin yalnızca kâğıt üzerinde kaldığını öne sürdü. İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf başkanlık ederken, heyette Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile güvenlik ve enerji alanlarından üst düzey yetkililerin de yer aldığı belirtildi.
LÜBNAN'DA ÇATIŞMALAR DEVAM EDİYOR
İsviçre'deki görüşmelerin önündeki en önemli başlıklardan biri de Lübnan'daki güvenlik durumu. Lübnan Sivil Savunması, İsrail'in son saldırılarında 20 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı. İsrail ise söz konusu operasyonların Hizbullah'ın eylemlerine karşılık gerçekleştirildiğini bildirdi.
İsrail yönetimi, İran ile ABD arasında yürütülen anlaşma sürecinin tarafı olmadığını ve Lübnan'da kontrol altında tuttuğu bölgelerden çekilmeyeceğini duyurdu. Buna karşılık Hizbullah da İsrail'in bölgede serbest şekilde hareket etmesine izin vermeyeceğini açıkladı. Bölgedeki gerilimin sürmesi, İsviçre'deki müzakerelerin başarı şansını etkileyebilecek en önemli risklerden biri.
İSRAİL'DE SAVAŞA DESTEK AZALIYOR
Kudüs İbrani Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen ve Reuters tarafından paylaşılan araştırma, İsrail kamuoyunda savaşın sonuçlarına yönelik memnuniyetsizliğin arttığını ortaya koydu. Ankete katılanların yüzde 92'si İran'ın savaş sürecinden daha avantajlı çıktığını düşünürken, yalnızca yüzde 8'lik kesim İsrail'in galip geldiği görüşünü dile getirdi. Araştırma sonuçları, bölgedeki çatışmaların siyasi ve toplumsal yansımalarının da giderek derinleştiğini gösterdi.
GÖZLER KRİTİK MÜZAKERELERDE
İsviçre'de başlayacak görüşmelerde tarafların nükleer program, bölgesel güvenlik, enerji koridorları ve Lübnan'daki ateşkes başlıklarını masaya yatırması bekleniyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerden ilerleme çıkmasını umduğunu belirterek özellikle nükleer dosya ve Lübnan konusunda somut adımlar atılmasının önemine dikkat çekti.
