Dünya kamuoyunun yakından takip ettiği kritik diplomatik süreçte yeni bir aşamaya geçildi. ABD ve İran heyetleri, İsviçre’nin dağlık Bürgenstock kasabasında gerçekleştirilen görüşmeler kapsamında ilk kez bir araya geldi. Bölgedeki gerilimin azaltılması ve kapsamlı bir uzlaşı zemininin oluşturulması amacıyla düzenlenen toplantılara Katar ve Pakistan da arabulucu olarak katılıyor. Tarafların uzun süredir üzerinde çalıştığı müzakere sürecinin başlamasıyla birlikte, Ortadoğu’daki gelişmeler açısından önemli sonuçlar doğurabilecek bir diplomatik maraton da resmen start aldı.
KATAR'DAN KALICI ANLAŞMA VURGUSU
Görüşmelerin başlamasının ardından açıklama yapan Katar Dışişleri Bakanlığı, sürece ilişkin beklentilerini paylaştı. Bakanlık açıklamasında, toplantıların mutabakat zaptında yer alan tüm konuların ele alınacağı kapsamlı ve kalıcı bir anlaşmayla sonuçlanmasının arzu edildiği belirtildi. Katar’ın yanı sıra Pakistan da görüşmelerde kolaylaştırıcı rol üstlenirken, taraflar arasında güven artırıcı adımların atılması için yoğun diplomatik temasların sürdürüldüğü ifade edildi.
GÜNDEMİN İLK SIRASINDA LÜBNAN VAR
İsviçre’deki görüşmelerin en önemli başlığını Lübnan’daki gelişmeler oluşturuyor. Özellikle İsrail ile Lübnan arasında devam eden çatışmalar ve ateşkes ihtimali müzakere masasının merkezinde yer alıyor. Bunun yanı sıra İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması, petrol ve petrokimya ürünlerinin satışına yönelik yaptırım düzenlemeleri ile ekonomik ilişkilerin geleceği de görüşmelerde ele alınacak konular arasında.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada Lübnan dosyasının öncelikli başlık olduğunu vurguladı. Bekayi, İsrail’in Lübnan’daki yükümlülüklerini ihlal etmeyi sürdürdüğünü belirterek, bu konunun günün en önemli gündem maddesi olacağını ifade etti.
DÖRTLÜ TOPLANTI FORMATI UYGULANACAK
İran tarafı, görüşmelerin nasıl yürütüleceğine ilişkin ayrıntıları da paylaştı. Buna göre sabah saatlerinde taraflar arabulucularla ayrı ayrı temaslarda bulunacak. Günün ilerleyen saatlerinde ise ABD, İran, Katar ve Pakistan heyetlerinin aynı masada yer alacağı dörtlü toplantı gerçekleştirilecek. Formatın, tarafların doğrudan temas kurmasını kolaylaştırmasının yanı sıra olası anlaşmazlıkların çözümünde arabulucuların daha etkin rol üstlenmesini sağlaması bekleniyor.
WASHINGTON'DAN İSRAİL'E GERİLİMİ DÜŞÜRME MESAJI
Müzakereler başlamadan önce diplomasi trafiği yalnızca İsviçre ile sınırlı kalmadı. İsrail basınında yer alan iddialara göre Washington yönetimi, Tel Aviv’e bölgedeki gerilimi azaltması yönünde mesaj verdi. ABD tarafının, müzakerelerin sağlıklı ilerleyebilmesi için çatışmaların daha fazla büyümemesini istediği değerlendirmeleri yapılırken, yaşanan gelişme görüşmeler öncesinde dikkat çeken diplomatik adımlardan biri olarak öne çıktı.
İRAN BASININDAN HÜRMÜZ BOĞAZI MESAJI
Görüşmeler sürerken İran basınında yer alan haberler de dikkat çekti. Tesnim Haber Ajansı’na konuşan ve ismi açıklanmayan bir İranlı kaynak, Lübnan konusunda ilerleme sağlanmaması halinde Tahran yönetiminin diğer başlıklarda müzakereye devam etmeyeceğini ileri sürdü. Kaynağa göre, İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarının sürmesi ve ülkenin toprak bütünlüğüne ilişkin güvence verilmemesi durumunda İran, başka konuların görüşülmesine sıcak bakmayacak.
DONDURULMUŞ VARLIKLAR VE PETROL SATIŞI ÖN KOŞUL OLARAK GÖRÜLÜYOR
İranlı kaynak, mutabakat metnindeki bazı maddelere işaret ederek ABD’nin üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde karşılıklı taahhütlerin de uygulanmayacağını savundu. Aynı kaynak, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için İran’ın dondurulmuş varlıklarının bir bölümünün serbest bırakılması gerektiğini öne sürerken, Katar ile yapılan anlaşmalar çerçevesinde bu sürecin ilk aşamasının hayata geçirilmesinin beklendiğini ifade etti.
Kaynak ayrıca, savaşın tüm cephelerde sona erdirilmesi, özellikle Lübnan’da çatışmaların durdurulması, ablukanın kaldırılması ve İran’ın petrol ile petrokimya ürünlerinin satışına yönelik yaptırım muafiyetlerinin sağlanmasının da ön koşullar arasında bulunduğunu belirtti.
