Türkiye’de milyonlarca esnafı yakından ilgilendiren erken emeklilik düzenlemesi için kritik süreç başladı. Bağ-Kur kapsamında sigortalı olan vatandaşların uzun yıllardır dile getirdiği prim günü eşitsizliği, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan yeni kanun teklifiyle çözülme aşamasına geldi. Teklif yasalaşırsa, 9000 gün olan prim şartı 7200 güne düşürülecek ve esnaf için yaklaşık 5 yıl daha erken emeklilik yolu açılacak.
YILLARDIR SÜREN EŞİTSİZLİK GİDERİLİYOR
Mevcut sistemde Bağ-Kur’lu esnaf, SSK’lı çalışanlara kıyasla 1800 gün daha fazla prim ödemek zorunda kalıyordu. Bu durum özellikle küçük esnaf için ciddi bir yük oluştururken, yeni düzenleme ile bu fark tamamen ortadan kaldırılacak. Böylece sosyal güvenlik sisteminde daha adil bir yapı oluşturulması hedefleniyor.
Düzenleme, seçim döneminde verilen sözlerin hayata geçirilmesi olarak değerlendirilirken, yaklaşık 1 milyon kişinin doğrudan bu değişiklikten yararlanması bekleniyor.
7200 GÜNLE EMEKLİLİK KAPISI AÇILIYOR
Yeni yasa teklifine göre Bağ-Kur kapsamında sigortalı olan esnaf, 9000 gün yerine 7200 prim gününü tamamladığında emeklilik hakkı elde edebilecek. Bu değişiklikle birlikte esnafın prim ödeme süresi 25 yıldan 20 yıla düşecek.
Ancak düzenlemede yaş şartı korunuyor. 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olanlar için emeklilikte hem prim günü hem de yaş kriteri birlikte aranacak. Kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaş şartı devam edecek.
KİMLER YARARLANACAK?
Düzenlemenin ilk etapta küçük esnafı kapsaması planlanıyor. Basit usulde vergilendirilen, bakkal, kasap, berber, terzi gibi meslek gruplarının yanı sıra 10 kişiden az çalışanı olan işletme sahipleri bu haktan yararlanabilecek.
Ayrıca çiftçi Bağ-Kur’luların da kapsama dahil edilmesi beklenirken, yasa hazırlık sürecinde kapsamın genişletilmesi halinde tüm Bağ-Kur’lular ve isteğe bağlı sigorta primi ödeyen ev kadınlarının da düzenlemeden faydalanabileceği ifade ediliyor.
EMEKLİLİK SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?
Türkiye’de emeklilik sistemi sigorta türüne göre farklılık gösteriyor. SSK kapsamında çalışanlarda prim gün sayısı sigorta başlangıç tarihine göre değişirken, 2008 sonrası için 7200 gün olarak uygulanıyor.
Emekli Sandığı’nda kadınlar 7200 gün, erkekler 9000 gün prim öderken, Bağ-Kur’lular için uzun süredir hem kadın hem erkeklerde 9000 gün şartı bulunuyordu. Yeni düzenleme ile bu fark ortadan kalkacak ve Bağ-Kur’lular da SSK’lılarla eşit prim gününe tabi olacak.
ERKEN EMEKLİLİK NASIL UYGULANACAK?
Prim gün sayısının 1800 gün düşürülmesiyle birlikte, yaş şartını tamamlayan Bağ-Kur’lular 5 yıl daha az prim ödeyerek emekli olabilecek. Bu da özellikle uzun yıllardır prim ödeyen esnaf için önemli bir avantaj sağlayacak.
Daha önce Bağ-Kur’lu olup prim borcu nedeniyle sigortalılığı dondurulanlar ise “ihya” yöntemiyle eksik günlerini tamamlayabilecek. Böylece emeklilik hakkı için gerekli süreyi doldurmaları kolaylaşacak.
SON 7 YIL KURALI DEĞİŞMEYECEK
Farklı sigorta kollarında çalışmış olanlar için geçerli olan “son 7 yıl” kuralında herhangi bir değişiklik öngörülmüyor. Buna göre son 7 yıl içinde en fazla hangi kurumdan prim yatırıldıysa, emeklilik o kurumun şartlarına göre hesaplanmaya devam edecek.
BAŞVURU SÜRECİ NASIL OLACAK?
Düzenlemenin yasalaşmasının ardından prim gün sayıları otomatik olarak güncellenecek. 7200 günü tamamlayan ve yaş şartını sağlayan sigortalılar, Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvurarak emeklilik işlemlerini başlatabilecek.
ESNAF İÇİN YENİ DÖNEM BAŞLIYOR
Hayata geçirilmesi beklenen bu düzenleme, özellikle gelir düzensizliği yaşayan ve prim yükünü tek başına karşılayan esnaf için önemli bir rahatlama sağlayacak. Uzun yıllardır dile getirilen “prim adaleti” talebi karşılık bulurken, erken emeklilik imkânı da yüz binlerce kişi için yeni bir umut kapısı olacak.
Meclis’te görüşülmesi beklenen teklifin yasalaşması halinde, Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminde önemli bir dönüşüm yaşanacak ve esnafın yıllardır süren emeklilik çilesi büyük ölçüde sona erecek.
