Basın İlan Kurumu tarafından, 15 Temmuz darbe girişiminin 10’uncu yılı kapsamında “Hafızayı Koru, Hakikati Yaz” temasıyla düzenlenen “15 Temmuz Manşetleri Gazetecilik Atölyesi”, İstanbul Üniversitesi’nde gerçekleştirilen son programla tamamlandı. Türkiye genelinde 7 bölgeyi temsil eden 7 üniversitenin iş birliğiyle organize edilen etkinlikte, geleceğin gazetecileri kriz dönemlerinde habercilik refleksi, etik yayıncılık ve dezenformasyonla mücadele konusunda önemli deneyimler kazandı.
Programın açılışına Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Abdulkadir Çay, İstanbul Üniversitesi Rektör Yardımcısı Mehmet Adak ve İletişim Fakültesi Dekanı Hatun Boztepe Taşkıran katıldı. Etkinliğin ilk bölümünde Akşam Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Mustafa Kartoğlu mesleki deneyimlerini öğrencilerle paylaşırken, Gazetecilik Bölümü Öğretim Üyesi Hülya Semiz Türkoğlu medya etiği, dezenformasyon ve manipülasyonla mücadele konularında sunum yaptı.
“15 TEMMUZ’DA TÜRK BASINI TOPYEKÛN MİLLİ BİR BİLİNÇLE HAREKET ETTİ”
İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi’nin geleceğin gazeteci adayları için önemli bir eğitim merkezi olduğunu belirten Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Abdulkadir Çay, iletişim fakültesi öğrencilerinin kriz dönemlerinde doğru, hızlı ve sorumlu habercilik refleksi kazanmalarına katkı sunmak amacıyla böyle bir etkinlik düzenlediklerini ifade etti. Çay konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Bugüne kadar gerçekleşen etkinliklerde üniversitelerimize, deneyimli gazetecilerimize ve öğrenci arkadaşlarımıza destekleri ve güzel geri dönüşleri için teşekkür ediyoruz.”
Öğrencilerin kriz dönemlerinde kendi haberlerini yazma, manşet oluşturma ve gazete sayfası hazırlama deneyimi yaşadığını vurgulayan Çay, darbe ve savaş gibi süreçlerin gazeteciliğin en zor sınavları olduğunu söyledi. Çay konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Böylesi karanlık dönemlerde halkı sindiren, korkutan sadece darbeci zihniyetler olmamıştır. Onların argümanlarına çanak tutan her haber, her manşet, her görüntü maalesef en büyük darbe destekçisi olarak karşımıza çıkmıştır.”
15 Temmuz gecesine kadar bazı medya kuruluşlarının darbe süreçlerinde gerilimi artıran yayınlar yaptığını ifade eden Çay, o gece Türk basınının milli bir bilinçle hareket ettiğini belirterek şu sözleri kaydetti:
“Gazeteler, televizyonlar, radyolar FETÖ’cü teröristlerin baskınına uğradı. TRT’yi basan darbeciler haince talimatlarına uymayanlar için ‘Vurun!’ emri bile verdi. Bu tehditlerin hem medyayı hem milleti korkutacağını düşünüyorlardı. Evet, o gece çok şey yaşandı ama medyamız geri adım atmadı. Bugün bu atölyede siz değerli öğrencilerimize de ilham olacak; değil 10 yıl, asırlar geçse unutulmayacak manşetler atıldı. Devletin bekası adına yaygın ve yerel yüzlerce gazetemizi ‘Darbeye Geçit Yok’, ‘FETÖ’cü Darbeye Milli İrade Tokadı’, ‘Vatan Hainleri’ gibi manşetler attıkları ve dimdik durdukları için bir kez daha tebrik ediyorum.”
Genç gazetecilere seslenen Çay, şu ifadeleri kullandı:
“Bugün inanıyorum ki geleceğin gazetecileri olan siz değerli öğrencilerimizden de harika manşetler, haberler ve sayfa tasarımları çıkacak. Hem hafızamızı tazeleyecek hem hakikati yazan keskin, onurlu kalemler olma yolunda bir adım daha atmış olacaksınız. Atölyemiz vesilesiyle mesleğinizin başında size bir katkı sunabilirsek çok memnun olacağız.”
Çay ayrıca programa katkılarından dolayı İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman Bülent Zülfikar’a ve üniversite yönetimine teşekkür ederek, Basın İlan Kurumu’nun üniversitelerle iş birliklerini artırarak sürdüreceğini söyledi.
“KRİZ ANLARINDA ETİK İLKELER DAHA KRİTİK HALE GELİYOR”
İstanbul Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Adak ise etkinliğin yalnızca bir eğitim programı olmadığını belirterek, gazeteciliğin toplumsal sorumluluğu ve doğru bilginin önemi üzerine düşünmek için bir araya geldiklerini söyledi. Adak konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“15 Temmuz milletimizin demokrasiye, millî iradeye ve ortak geleceğine sahip çıktığı tarihi bir dönüm noktasıdır. O gece yaşananlar yalnızca siyasi ya da toplumsal bir hadise değil; aynı zamanda iletişim, bilgi akışı ve medya sorumluluğu açısından da önem arz etmektedir. Bilginin hızla yayıldığı, dezenformasyonun yoğunlaştığı böylesi kriz anlarında gazetecilik mesleğinin etik ilkeleri, doğrulama refleksi ve kamu yararı anlayışı daha da kritik hale gelmektedir.”
Atölye sayesinde öğrencilerin yalnızca teorik bilgi edinmediğini ifade eden Adak, gerçek bir haber merkezi atmosferinde hızlı, doğru ve sorumlu habercilik pratiğini uygulamalı olarak deneyimlediklerini belirtti. Adak konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Bugün burada yalnızca bir gazete manşeti hazırlamayacaksınız. Aynı zamanda haber seçmenin, bilgiyi doğrulamanın, etik sınırlar içinde karar vermenin ve kriz anlarında topluma karşı sorumluluk taşımanın ne anlama geldiğini deneyimleyeceksiniz. Unutmayınız ki gazetecilik yalnızca bilgi aktarma mesleği değildir; aynı zamanda toplumsal hafızayı kayıt altına alma sorumluluğudur.”
“KRİZ HABERCİLİĞİ İLETİŞİM EĞİTİMİNİN EN ÖNEMLİ BAŞLIKLARINDAN BİRİ”
İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hatun Boztepe Taşkıran da atölye çalışmasının medya etiği, doğrulama kültürü ve kriz dönemlerinde kamusal sorumluluk taşıyan habercilik anlayışının yeniden değerlendirilmesi açısından önemli olduğunu söyledi. Taşkıran şu ifadeleri kullandı:
“İletişim Fakültesi olarak öğrencilerimize yalnızca haber yazmayı, içerik üretmeyi ya da sayfa tasarlamayı öğretmekle sorumlu olmadığımızın bilincindeyiz. Bizler aynı zamanda; doğru bilgiye bağlı, etik değerlere duyarlı, toplumsal sorumluluk bilinci gelişmiş iletişimciler yetiştirmekle yükümlü olduğumuzun da farkındayız.”
15 Temmuz gecesinin medya açısından kritik bir deneyim alanı oluşturduğunu belirten Taşkıran, gazetecilerin yalnızca haber aktarmadığını, aynı zamanda bilgi kirliliğiyle mücadele ettiğini söyledi. Taşkıran konuşmasına şöyle devam etti:
“O gece ve sonraki süreçte gazeteciler yalnızca haber aktarmamış; aynı zamanda bilgi kirliliğiyle mücadele etmiş, doğrulanmış bilgiyi kamuoyuna ulaştırmaya çalışmış ve çok zor koşullar altında yayıncılık faaliyetlerini sürdürmüştür. Bu nedenle kriz haberciliği, günümüz iletişim eğitiminin en önemli başlıklarından biri haline gelmiştir. Basın İlan Kurumunun vizyoner bakış açısı ile şekillenen bugünkü atölyede öğrencilerimiz, bir haber merkezinin gerçek çalışma temposunu deneyimleme fırsatı bulacaktır.”
Deneyimli gazetecilerin öğrencilere mentörlük yapmasının önemine dikkat çeken Taşkıran, iletişim eğitiminin saha deneyimi ve sektörel iş birlikleriyle güçlendiğini ifade etti. Öğrencilere seslenen Taşkıran konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
“Bugün sizlerden beklenen yalnızca iyi bir manşet üretmeniz değildir. Aynı zamanda gazeteciliğin mesleki etik kodlara bağlı şekilde uygulanmasına yönelik bakış açınızı gözler önüne sermeniz beklenmekte; gazetecilerin doğruluk, sorumluluk ve güvenilirlik ilkelerine olan bağlılığını pekiştirmeniz arzu edilmektedir.”
MUSTAFA KARTOĞLU: “DEMOKRASİYİ İÇSELLEŞTİRDİĞİMİZDE DARBEYİ DURDURDUK”
Akşam Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Mustafa Kartoğlu da konuşmasında 15 Temmuz gecesinde şehit düşen gazeteci Mustafa Cambaz’ı andı. 15 Temmuz’da toplumun demokrasiye sahip çıktığını belirten Kartoğlu şu ifadeleri kullandı:
“Biz ne zaman Cumhuriyeti kendimizin kurduğunu, demokrasiyi kendimizin inşa ettiğini, bu mülkün bizim mülkümüz olduğunu içselleştirdik. O zaman bir darbeyi durdurmayı başardık. Ondan öncekileri durduramamıştık, çünkü birileri durdurur diye beklemiştik. Biz çünkü temsili demokrasiyi temsil ettiklerimizin arkasında dizilmekten ibaret zannediyorduk, önüne geçebileceğimizi bilmiyorduk.”
Kartoğlu ayrıca, 15 Temmuz gecesi insanların “Biri bize ne olduğunu anlatsın” demediğini belirterek, ertesi gün atılan “millet” temalı manşetlerin büyük önem taşıdığını söyledi.
“YANLIŞ BİLGİ VE MANİPÜLASYON İÇ İÇE GEÇİYOR”
Gazetecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hülya Semiz Türkoğlu ise dijital çağda yanlış bilgi, dezenformasyon ve manipülasyonun çoğu zaman birbirine geçtiğini söyledi. Türkoğlu konuşmasında şu ifadeleri kullandı: “Yanlış bilgi manipülatif çerçeveler içinde yeniden işlenebilmekte, dezenformasyon ise algoritmik görünürlük sayesinde toplumsal etki kazanabilmektedir.”
Etik yayıncılığın haber üretimini yavaşlatan bir unsur olmadığını belirten Türkoğlu, bunun mesleğin kamusal güven üretmesindeki temel şartlardan biri olduğunu ifade etti.
15 TEMMUZ MANŞETLERİ SERGİSİ YOĞUN İLGİ GÖRDÜ
Konuşmaların ardından katılımcılar, Basın İlan Kurumu tarafından hazırlanan “15 Temmuz Manşetleri Sergisi”ni ziyaret etti. Sergide, 15 Temmuz darbe girişiminin ardından 16, 17 ve 18 Temmuz 2016 tarihlerinde ulusal ve yerel basında yayımlanan gazete manşetleri yer aldı. Sergi, Türk basınının milli iradenin yanında ortaya koyduğu duruşu gözler önüne sererken, genç iletişimciler için de önemli bir mesleki hafıza çalışması niteliği taşıdı.
ÖĞRENCİLER 15 TEMMUZ GECESİNİ YENİDEN MANŞETLERE TAŞIDI
Programın ikinci bölümünde öğrenciler, gerçek bir haber üretim sürecini deneyimledi. Katılımcılar haber yazımı, görsel kullanımı, manşet oluşturma ve gazete birinci sayfası tasarımı gibi aşamalarda uygulamalı çalışma gerçekleştirdi. Gruplar halinde çalışan öğrenciler, deneyimli gazeteciler ve dizgi ekiplerinin rehberliğinde “O gece sen olsan nasıl manşet atardın?” sorusuna kendi hazırladıkları gazete sayfalarıyla yanıt verdi.
Program sonunda eğitmenlere teşekkür edilirken öğrencilere katılım belgeleri takdim edildi. Sertifika törenine Basın İlan Kurumu Genel Müdür Yardımcısı İbrahim Delibaş da katıldı. Etkinlik toplu hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.
