Göğüs kemiğinin içeri çökmesi veya dışarı doğru çıkıntı yapmasıyla belirginleşen göğüs duvarı anomalileri, bazı kişilerde görünüm kaygısına, bazı kişilerde ise fiziksel şikayetlere yol açabiliyor. Tedavide şekil bozukluğunun türü, kişinin yaşı ve kalp-akciğer üzerindeki etkiler değerlendiriliyor; uygun hastalarda ameliyat dışı yöntemler de uygulanabiliyor.
Medicana’nın göğüs duvarı anomalilerine ilişkin bilgilendirme paylaşımında, pektus ekskavatum ve pektus karinatum arasındaki farklara dikkat çekildi. Paylaşımda göğüs kemiğinin içeri doğru çöküklüğü “pektus ekskavatum”, dışarı doğru çıkıntısı ise “pektus karinatum” olarak tanımlandı.
Bu iki durumun tedavisi aynı şekilde planlanmıyor. Boston Children’s Hospital’ın bilgilendirmesine göre hafif ve orta dereceli bazı vakalarda vakum cihazı veya korse uygulamaları, cerrahiye ihtiyaç duyulmadan tedavi olanağı sağlayabiliyor.
PEKTUS EKSKAVATUM NEDİR, HANGİ BELİRTİLERE YOL AÇABİLİR?
Pektus ekskavatum, göğüs kemiğinin içeri doğru yerleşmesi nedeniyle göğsün ön bölümünde çukur görünüm oluşmasıdır. Bazı kişilerde yalnızca hafif bir çöküklük bulunurken, bazı vakalarda şekil değişikliği ergenlikteki hızlı büyüme döneminde belirginleşebiliyor.
Mayo Clinic’in açıklamalarına göre ileri olgularda göğüs kemiği kalp ve akciğerlere bası yapabiliyor. Fiziksel aktivite sırasında nefes darlığı, çabuk yorulma, göğüs ağrısı, çarpıntı ve dayanıklılıkta azalma görülebiliyor. Ancak bu şikayetler her hastada ortaya çıkmıyor; göğüste çöküklük bulunması tek başına ciddi organ etkilenmesi anlamına gelmiyor.
PEKTUS KARİNATUMDA GÖĞÜS KEMİĞİ DIŞARI ÇIKIYOR
Pektus karinatumda göğüs kemiği ve çevresindeki kıkırdak yapı öne doğru çıkıntı oluşturuyor. Değerlendirmede çıkıntının derecesi kadar göğüs duvarının esnekliği de önem taşıyor.
Philadelphia Çocuk Hastanesinin bilgilendirmesinde, uygun hastalarda göğüs duvarına kontrollü basınç uygulayan korse tedavisinin kullanılabildiği belirtiliyor. Göğüs duvarı henüz sertleşmeden başlanan tedavi daha etkili olabiliyor. Bu nedenle büyüme dönemindeki değerlendirme, ameliyatsız seçeneklerin belirlenmesi açısından önem taşıyor.
TANI İÇİN HANGİ İNCELEMELER YAPILIYOR?
Göğüs duvarının muayenesi, şekil bozukluğunu tanımak için yeterli olabiliyor. Bununla birlikte özellikle pektus ekskavatumda kalp ve akciğerlerin etkilenip etkilenmediğini belirlemek amacıyla ek incelemeler istenebiliyor.
Hekimin değerlendirmesine göre bilgisayarlı tomografi veya MR, elektrokardiyografi, ekokardiyografi, solunum fonksiyon testleri ve egzersiz testlerinden yararlanılabiliyor. Her hastaya bütün testlerin uygulanması gerekmiyor; incelemeler mevcut şikayetlere ve muayene bulgularına göre seçiliyor.
AMELİYATSIZ TEDAVİ SEÇENEKLERİ NELER?
Pektus karinatumda kullanılan özel korse, çıkıntılı bölgeye dışarıdan basınç uygulayarak göğüs duvarının zaman içinde yeniden şekillenmesini amaçlıyor. Cihazın kişiye uygun hazırlanması, önerilen düzende kullanılması ve düzenli kontrollerle ayarlanması tedavi sürecinin önemli parçaları arasında yer alıyor.
Pektus ekskavatumda ise seçilmiş hastalarda “vakum çanı” olarak bilinen cihaz değerlendirilebiliyor. Göğüs üzerine yerleştirilen cihaz, oluşturduğu emme etkisiyle göğüs kemiğini öne doğru çekmeyi hedefliyor. Düzenli ve uzun süreli kullanım gerektiren bu yöntemin uygunluğu, uzman değerlendirmesiyle belirleniyor.
Fizik tedavi ve uygun egzersizler de duruşun ve göğüs kafesinin hareketliliğinin desteklenmesinde kullanılabiliyor.
CERRAHİ HANGİ DURUMLARDA GÜNDEME GELİYOR?
Cerrahi kararında fiziksel şikayetler, şekil bozukluğunun derecesi ve kişinin yaşamına etkisi birlikte değerlendiriliyor. Hafif, belirgin yakınmaya yol açmayan vakalarda ameliyat tercih edilmeyebiliyor. Egzersiz kapasitesinin etkilenmediğinin testlerle gösterilmesi de karar sürecinde önem taşıyor.
Pektus ekskavatumda kullanılan Nuss yönteminde, küçük kesilerden göğüs kemiğinin arkasına yerleştirilen metal barla çöküklüğün düzeltilmesi amaçlanıyor.
Ravitch yöntemi ise göğüs duvarındaki şekil bozukluğuna yol açan kıkırdakların cerrahi olarak düzenlenmesini ve göğüs kemiğinin yeniden konumlandırılmasını içeriyor. Bu yöntem, seçilmiş pektus ekskavatum ve pektus karinatum vakalarında uygulanabiliyor.
GÖRÜNÜM KAYGISI DA DEĞERLENDİRMENİN BİR PARÇASI
Göğüs duvarındaki farklılıklar, özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde kişinin beden algısını ve sosyal yaşamını etkileyebiliyor. Bu nedenle değerlendirme, fiziksel bulguların yanında kişinin görünümüyle ilgili kaygılarını da kapsıyor.
Gerektiğinde psikolojik destek sağlanabiliyor. Çocuk cerrahisi veya göğüs cerrahisi değerlendirmesinde ise takip, cihaz tedavisi ve cerrahi seçenekler kişinin ihtiyaçlarına göre ele alınıyor.
