Sağlık hizmetlerinde dijitalleşme sürecine yeni bir uygulama eklendi. Tıbbi müdahaleler öncesinde hastalardan alınan bilgilendirilmiş rızanın elektronik ortamda da alınabilmesini düzenleyen yönetmelik, 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, hastanelerde kağıt formlar ve ıslak imzayla yürütülen işlemlerin elektronik ortamda gerçekleştirilmesine olanak sağlıyor.
Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik, birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerini kapsıyor. Düzenlemeyle birlikte hastaların tıbbi müdahaleler öncesinde bilgilendirilmesi, rızalarının güvenli biçimde alınması ve bu işlemlerin kayıt altına tutulmasına ilişkin kurallar da belirlendi.
HASTALAR RIZA FORMLARINA E-NABIZ ÜZERİNDEN ULAŞABİLECEK
Yeni uygulama kapsamında hastalar, kendilerine sunulan bilgilendirilmiş rıza formlarını elektronik ortamda inceleyerek tıbbi müdahaleye ilişkin kararlarını iletebilecek. Rıza işlemi, e-Nabız üzerinden veya sağlık tesisinin elektronik haberleşme sistemi aracılığıyla gerçekleştirilebilecek.
Özellikle büyük cerrahi ameliyatlar, girişimsel işlemler, anestezi ve sedasyon uygulamaları öncesinde alınan bilgilendirilmiş rızanın elektronik ortamda verilmesi mümkün olacak. Ancak düzenleme, hastanın müdahale hakkında bilgilendirilmesi ve özgür iradesiyle karar vermesi gerekliliğini ortadan kaldırmıyor.
Hastaya yapılacak işlem, müdahalenin niteliği ve karar verebilmesi için ihtiyaç duyduğu bilgiler yeterli, anlaşılır ve zamanında aktarılacak. Böylece elektronik ortam, bilgilendirilmiş rıza sürecinin yürütülmesinde alternatif bir yöntem olarak kullanılabilecek.
ONAY İŞLEMİNDE TEK KULLANIMLIK SMS ŞİFRESİ KULLANILACAK
Elektronik rıza sürecinde güvenliğin sağlanması için hastanın ve işlemi yürüten sağlık meslek mensubunun kimliği doğrulanacak. Kimlik doğrulama işlemi tamamlanmadan elektronik rıza süreci başlatılamayacak. Hastalar, doğrulanmış cep telefonu numaralarına gönderilen tek kullanımlık şifreyle rıza beyanlarını iletebilecek. e-Nabız üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde doğrulama kodu sistem üzerinden kullanılabilecek.
Dijital sistemleri kullanmakta zorlanan veya sağlık durumu ya da engelliliği nedeniyle desteğe ihtiyaç duyan vatandaşlar için de bir yöntem öngörülüyor. Bu kişiler, telefonlarına gönderilen doğrulama kodunu sağlık tesisindeki yetkili personele ileterek işlemi tamamlayabilecek. Kodun sağlık bilgi sistemine girilmesiyle birlikte gerekli doğrulama adımları yürütülecek.
ELEKTRONİK RIZA KAYITLARI E-NABIZ'A AKTARILACAK
Elektronik ortamda alınan bilgilendirilmiş rıza formları, Sağlık Bakanlığının merkezi sağlık veri sistemine aktarılacak. Hastalar, oluşturulan kayıtlara e-Nabız hesapları üzerinden erişebilecek. Düzenleme, elektronik onay işlemlerinin sonradan incelenebilmesi için kayıt güvenliğine ilişkin hükümler de içeriyor. Hastanın rıza beyanında bulunduğu tarih ve saat, işlem bilgileri, SMS doğrulamasına ilişkin veriler ve süreci yürüten sağlık meslek mensubuna ait bilgiler kayıt altına alınacak.
Ayrıca elektronik kayıtların bütünlüğünün korunması, zaman damgası kullanılması ve gerekli güvenlik tedbirlerinin uygulanması öngörülüyor. Sağlık tesisleri ile Bakanlık, kişisel verilerin korunması ve bilgi güvenliğinin sağlanması için ilgili mevzuata uygun teknik ve idari önlemleri almakla yükümlü olacak.
ÇOCUKLAR VE KISITLILAR İÇİN KANUNİ TEMSİLCİ ŞARTI
Yönetmelik, küçük yaştaki veya kısıtlı durumdaki hastaların işlemlerine ilişkin özel hükümler de içeriyor. Bu kişiler adına elektronik rıza işlemleri, Hasta Hakları Yönetmeliği çerçevesinde kanuni temsilcileri tarafından gerçekleştirilebilecek.
Kanuni temsilcinin bulunmadığı, işlem sırasında hazır olmadığı ya da elektronik ortamda kimlik ve telefon doğrulamasının yapılamadığı durumlarda rıza elektronik olarak alınamayacak. Bu hüküm, elektronik rıza sürecinde kimlik doğrulamasının ve yasal temsil şartlarının önemini ortaya koyuyor.
HASTANIN KARAR VERME HAKKI KORUNACAK
Yeni yönetmelikle bilgilendirilmiş rızanın elektronik ortamda alınmasına ilişkin süreçler belirli kurallara bağlanırken hastaların haklarının korunması temel ilke olarak benimsendi. Hastanın tıbbi müdahaleyi kabul etmeden önce yeterli bilgiye ulaşması ve kararını herhangi bir baskı altında kalmadan vermesi gerekiyor.
Elektronik rıza uygulaması, sağlık hizmetlerinde belge işlemlerinin dijital ortamda yürütülmesini ve kayıtların hastalar tarafından daha kolay erişilebilir olmasını hedefliyor. Yönetmelik, 27 Ekim 2026 tarihinde yayımlanmasıyla birlikte yürürlüğe girdi.
