Yargı sisteminin daha etkin ve verimli işlemesini amaçlayan 12. Yargı Paketi, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" kapsamında çok sayıda önemli düzenleme yasalaşırken, kamuoyunda en çok dikkat çeken başlıklardan biri IBAN hesaplarını kullandırdığı gerekçesiyle yargılanan veya hüküm giyen kişilere yönelik ceza indirimi oldu.
Yeni düzenleme yalnızca bundan sonraki davaları değil, belirli şartları taşıyan geçmiş dosyaları da kapsıyor. Bunun yanı sıra faiz hesaplamalarından hakim ve savcı yardımcılarının eğitimine, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasından genetik verilerin korunmasına kadar birçok alanda önemli değişiklikler yürürlüğe girdi.
IBAN HESAPLARINI KULLANDIRANLARA CEZA İNDİRİMİ
Türk Ceza Kanunu'nun nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158. maddesine eklenen hükümle, dolandırıcılık suçuna iştirakinin yalnızca banka hesabı, kredi kartı, ödeme aracı veya hesap bilgilerinin başkalarına kullandırılmasıyla sınırlı olduğu durumlarda verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
Düzenleme, kişinin kendisine ya da başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcılarındaki hesapların kullanılmasına imkan tanıyan bilgileri başkasına vermesi halinde uygulanacak.
GEÇMİŞ DOSYALAR DA YENİ DÜZENLEMEDEN YARARLANABİLECEK
Kanun yalnızca yeni açılacak davaları kapsamıyor. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarından hüküm verilmiş ve dosyası istinaf ya da temyiz aşamasında bulunan sanıklar için de yeni hüküm uygulanabilecek. Bölge adliye mahkemelerinde bulunan uygun dosyalar bozularak ilk derece mahkemelerine gönderilecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'ndaki dosyalar da usulüne uygun şekilde ilk derece mahkemelerine iletilecek.
İnfaz aşamasında bulunan hükümlüler bakımından ise önemli bir imkan getirildi. Daha önce etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmamış olan kişiler, mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde mağdurun zararını tamamen karşılamaları halinde etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanabilecek. Ancak zarar tamamen giderilinceye kadar infazın durdurulması veya ertelenmesi mümkün olmayacak.
SÖZLEŞMEDE BELİRTİLMEYEN FAİZ ORANLARI YENİDEN BELİRLENDİ
Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da yapılan değişiklikle, sözleşmede faiz oranının belirlenmediği durumlarda uygulanacak faiz yeniden düzenlendi. Buna göre Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında faiz ödenmesi gereken hallerde, yıllık faiz oranı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın önceki yılın 31 Aralık tarihinde kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont faiz oranının yüzde 80'i esas alınarak hesaplanacak. Yılın ikinci yarısında reeskont oranında beş puan veya daha fazla değişiklik olması halinde ise 30 Haziran itibarıyla belirlenen oranın yüzde 80'i uygulanacak.
HAKİM VE SAVCI YARDIMCILARININ EĞİTİMİ GENİŞLETİLDİ
Hakimler ve Savcılar Kanunu'nda yapılan değişikliklerle adli ve idari yargı hakim-savcı yardımcılarının eğitim kapsamı genişletildi. Eğitimlerde Anayasa hukuku, insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, usul hukuku, duruşma yönetimi, gerekçeli karar yazımı, adalet hizmetlerinin yönetimi, uluslararası sözleşmeler ve kişisel gelişim gibi başlıklara yer verilecek.
Yazılı sınavlarda bu eğitim konularından sorular yöneltilecek. Sözlü sınavlarda ise adayların hukuki bilgi düzeyi, uygulama yetkinliği, ifade becerisi, temsil kabiliyeti, Türkçeyi etkin kullanma yeteneği ve genel kültürü değerlendirilecek. Ayrıca, hakimlik ve savcılık mesleğinin hukuki bilgiyle çözülebilecek konularında gereksiz şekilde bilirkişiye başvurulması halinde uyarma cezası uygulanabilecek.
GENETİK VERİLERİN KORUNMASINA YENİ GÜVENCELER
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle genetik inceleme sonuçlarının saklanması ve korunmasına ilişkin yeni kurallar getirildi. Genetik inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılmış şekilde özel bir sisteme kaydedilecek ve yalnızca delil amacıyla dosyada muhafaza edilecek.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi halinde kayıtlar derhal silinecek. Diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl sonra Cumhuriyet savcısının huzurunda imha edilecek.
Kişiler, kişisel verilerin saklanmasını gerektiren nedenlerin ortadan kalkması halinde bu kayıtların silinmesini hakim veya mahkemeden talep edebilecek. Veriler yalnızca mahkeme, hakim veya Cumhuriyet savcısının kararıyla yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda kullanılabilecek.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASINDA YENİ DÖNEM
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasının kapsamı yeniden düzenlendi. Buna göre iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası verilmesi halinde belirlenen şartların sağlanması durumunda mahkeme HAGB kararı verebilecek.
Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve mağdurun zararının tamamen giderilmesi şartları aranacak. HAGB kararı verilen kişiler beş yıl denetime tabi tutulacak. Bu süre içerisinde kasıtlı bir suç işlenmesi halinde yeniden HAGB uygulanamayacak. Ayrıca açıklanması geri bırakılan hapis cezası ertelenemeyecek ve alternatif yaptırımlara çevrilemeyecek.
HANGİ SUÇLARDA HAGB UYGULANMAYACAK?
Yeni düzenlemeye göre işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele olarak değerlendirilebilecek suçlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümleri uygulanmayacak.
DURUŞMALAR ARASINDAKİ SÜREYE SINIR
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle duruşmalar arasındaki sürenin üç ayı aşmaması esas olacak. Ancak bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe işlemleri gibi zorunlu nedenlerle hakim gerekçesini açıklamak kaydıyla daha uzun süre belirleyebilecek. Bunun yanında, uzaktan görüntülü katılım sağlanan duruşmalarda bazı hukuki işlemler hariç olmak üzere elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacak. Bu düzenleme kanunun yayımlanmasından üç ay sonra yürürlüğe girecek.
TAZMİNAT FAİZLERİNDE YENİ HESAPLAMA SİSTEMİ
Türk Borçlar Kanunu'nda yapılan değişiklikle çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma nedeniyle hesaplanan tazminatlarda faiz başlangıç tarihleri yeniden belirlendi. Kazancın bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminatlara zarar doğuran olayın gerçekleştiği tarihten itibaren faiz uygulanacak. Kazancın bilinmediği dönem için hesaplanan tazminatlarda ise faiz karar tarihinden başlayacak. Ayrıca tahkikat aşamasına kadar yapılan ödemeler, ödeme tarihindeki oranlar esas alınarak tazminattan mahsup edilecek.
DANIŞTAY'DA SÜRE UZATILDI
12. Yargı Paketi ile Danıştay Kanunu'nda da değişikliğe gidildi. Buna göre, 2016 yılında başlatılan Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine ilişkin uygulamanın 23 Temmuz 2026'da sona erecek süresi dört yıl daha uzatıldı. Ayrıca daire sayısının korunması amacıyla boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesi uygulamasından da 23 Temmuz 2030 tarihine kadar vazgeçilecek.
