ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’da devam eden protestolarda “ölümcül güç” kullanılması halinde askeri müdahale seçeneğini gündeme getirmesinin ardından Orta Doğu’da tansiyon yükselirken, Türkiye ve Körfez ülkelerinin yürüttüğü yoğun diplomatik temasların olası bir saldırıyı şimdilik engellediği ortaya çıktı. İngiliz The Guardian gazetesi, Washington’a iletilen güçlü uyarıların Trump’ın İran’a yönelik hava saldırılarından vazgeçmesinde etkili olduğunu yazdı.
GUARDİAN: KAOS UYARILARI BELİRLEYİCİ OLDU
The Guardian’ın haberine göre Türkiye, Suudi Arabistan, Katar ve Umman, ABD yönetimine İran’a yönelik olası bir askeri harekâtın tüm Orta Doğu’yu içine alacak, kontrol edilmesi güç bir çatışma sürecini tetikleyebileceği uyarısında bulundu. Haberde, ABD’nin bölgedeki müttefiklerinin bu uyarılarının Trump’ı çarşamba gecesi için planlanan askeri seçeneği rafa kaldırmaya ikna ettiği değerlendirmesine yer verildi.
Trump, daha önce İran’da protestolara sert müdahale edilmesi halinde “müdahale dahil her seçeneğin masada olduğunu” açıklamış, bu sözler bölgede yeni bir savaş ihtimalini gündeme taşımıştı. Ancak son gelişmeler, Washington’un şimdilik askeri seçeneği askıya aldığını gösterdi.
TÜRKİYE’DEN NET MESAJ: ASKERİ MÜDAHALEYE KARŞIYIZ
Sürece ilişkin değerlendirmelerde bulunan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran’a yönelik bir askeri müdahaleye kesin olarak karşı olduklarını vurguladı. İstanbul’da ulusal ve uluslararası medya temsilcileriyle yaptığı bilgilendirme toplantısında konuşan Fidan, İran’ın iç sorunlarını kendi dinamikleriyle çözmesi gerektiğini belirtti.
Fidan, “İran’a yönelik bir askeri müdahaleye karşıyız. İran’ın kendi içindeki otantik sorunlarını kendisinin çözmesi gerekiyor. Biz hiçbir şekilde güç kullanımına yol açacak bir senaryonun parçası olmak istemiyoruz” ifadelerini kullandı.
“DİPLOMASİ TEK ÇIKIŞ YOLU”
Uluslararası sistemde yaşanan tıkanıklığın 2025 yılında daha da derinleştiğini belirten Fidan, çatışmalar, ekonomik dalgalanmalar ve teknolojik dönüşümlerin ülkeleri yeni arayışlara ittiğini söyledi. Bu süreçte diplomasinin barışçıl çözüm için yegâne araç olarak öne çıktığını vurgulayan Fidan, Türkiye’nin bu çizgisini kararlılıkla sürdürdüğünü kaydetti.
İran’ın uzun yıllardır yaptırımlar altında olduğunu hatırlatan Fidan, Tahran yönetimine bölge ülkeleriyle yaşadığı sorunları diyalog yoluyla çözmesi gerektiğinin defalarca iletildiğini belirtti. Nükleer meselede de diplomatik yolların tüketilmesi gerektiğini vurgulayan Fidan, aksi halde ekonomik sorunların derinleştiğine dikkat çekti.
“BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIĞIN BEDELİ ÇOK AĞIR OLUR”
İran’da yaşanabilecek geniş çaplı bir istikrarsızlığın bölgenin kaldırma kapasitesinin çok üzerinde olacağını ifade eden Fidan, Türkiye’nin bu nedenle süreci yakından takip ettiğini söyledi. İran ile Türkiye arasında yüzyıllara dayanan değişmeyen bir sınır ve yoğun sosyal-ticari ilişkiler bulunduğunu hatırlatan Fidan, İran’da yaşanacak her gelişmenin Türkiye’yi doğrudan etkilediğini dile getirdi.
Fidan, “Biz kesinlikle sorunların diyalogla çözülmesini istiyoruz. Amerika ile İran’ın gerek arabulucular üzerinden gerekse doğrudan görüşmelerle bu meseleyi çözmesini temenni ediyoruz” dedi.
İRAN’DAKİ PROTESTOLARDA AĞIR BİLANÇO
Öte yandan İran’da ekonomik kriz ve riyalin rekor düzeyde değer kaybetmesinin ardından başlayan protestolar devam ediyor. 28 Aralık’ta Tahran’daki kapalı çarşı esnafının öncülüğünde başlayan gösteriler, kısa sürede ülke geneline yayıldı. Başta gençler olmak üzere yüz binlerce kişinin katıldığı eylemlerde binlerce can kaybı olduğu öne sürülüyor.
İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), protestolarda 2 bin 677 kişinin hayatını kaybettiğini, 2 bin 600’den fazla kişinin yaralandığını ve 19 bin 97 kişinin gözaltına alındığını bildirdi. Tahran yönetimi ise ölü sayısına ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.
