ABD ile İran arasında aylardır sürdürülen diplomatik temaslarda yeni bir aşamaya geçildi. Tarafların üzerinde çalıştığı mutabakat zaptının detayları İranlı üst düzey kaynaklar aracılığıyla ortaya çıktı.
Taslak metinde askeri operasyonların sona erdirilmesinden ekonomik yaptırımların hafifletilmesine kadar birçok kritik düzenleme bulunuyor.
İLK AŞAMA: ÇATIŞMALAR DURDURULACAK
Taslak anlaşmanın ilk aşamasında İran ve Lübnan’a yönelik askeri operasyonların tamamen durdurulması hedefleniyor.
Ayrıca bölgede yeni askeri eylemlerin önlenmesi ve gerilimin yeniden yükselmemesi için ABD’nin güvenlik garantileri vermesinin planlandığı ifade ediliyor.
Bu maddeyle birlikte özellikle Orta Doğu’daki çatışma riskinin azaltılması amaçlanıyor.
DONDURULMUŞ VARLIKLAR SERBEST BIRAKILACAK
Taslakta dikkat çeken başlıklardan biri de İran’ın yurt dışında bulunan dondurulmuş varlıkları oldu.
Anlaşmanın uygulanmaya başlamasıyla birlikte İran’a ait bazı finansal varlıkların serbest bırakılması öngörülüyor.
Bununla eş zamanlı olarak ekonomik ilişkilerin yeniden canlandırılması ve petrol satışlarının önünün açılması amacıyla bazı yaptırımların askıya alınması planlanıyor.
PETROL VE TİCARETTE YENİ DÖNEM
Mutabakat taslağında İran’ın petrol ihracatına yönelik yaptırımların belirli sürelerle kaldırılması da yer alıyor.
Bunun yanı sıra denizcilik alanındaki kısıtlamaların azaltılması hedefleniyor.
Taslağa göre:
-
İran’ın deniz ticareti normalleşecek
-
Uluslararası taşımacılık güzergahlarındaki engeller kaldırılacak
-
İran ticari gemilerinin uluslararası sularda daha rahat hareket etmesi sağlanacak
Böylece küresel enerji ve ticaret trafiğinde yeni bir dönemin başlaması amaçlanıyor.
NÜKLEER DOSYA ŞİMDİLİK ERTELENDİ
Müzakerelerde en dikkat çeken unsurlardan biri ise nükleer konuların ilk aşamada masaya yatırılmaması oldu.
Tarafların öncelikle mevcut taahhütleri uygulaması ve bunların doğrulanmasının ardından nükleer meselelerin ele alınması planlanıyor.
Bu yaklaşımın, güven artırıcı adımların önce devreye alınması amacıyla tercih edildiği değerlendiriliyor.
İRAN’IN EN BÜYÜK TALEBİ: YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI
Taslağın son aşamasında ise ABD’nin İran’a yönelik birincil ve ikincil yaptırımlarının kaldırılması gündeme geliyor.
Ayrıca savaş ve ekonomik baskılardan kaynaklanan zararların telafisine yönelik mekanizmaların oluşturulması da taslakta yer alan önemli maddeler arasında bulunuyor.
Bu başlığın İran yönetiminin en kritik taleplerinden biri olduğu ifade ediliyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI VE KÜRESEL PİYASALAR YAKINDAN İZLİYOR
Anlaşmanın hayata geçmesi halinde özellikle Hürmüz Boğazı üzerindeki ticaret ve enerji trafiğinin yeniden tam kapasiteyle işlemesi bekleniyor.
Uzmanlar, olası mutabakatın yalnızca bölgesel güvenliği değil, petrol fiyatlarından küresel ticarete kadar birçok alanı doğrudan etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
