ABD Başkanı Donald Trump, İran medyasında yer alan ve Washington ile Tahran arasında hazırlanmakta olduğu iddia edilen anlaşma maddelerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Trump, İran tarafından kamuoyuna servis edilen şartların gerçeği yansıtmadığını ileri sürdü.
Trump, İran basınında yer alan metinlerin, taraflar arasında yazılı olarak görüşülen veya kararlaştırılan koşullarla hiçbir ilgisinin bulunmadığını belirterek, İranlı yetkililerin anlaşmaya varıldığı yönündeki açıklamalarını da eleştirdi.
“GERÇEKLE HİÇBİR İLGİSİ YOK”
Paylaşımında sert ifadeler kullanan Trump, İran tarafından sızdırıldığı belirtilen şartların “sahte haber” niteliğinde olduğunu savundu. ABD Başkanı, İran’ın anlaşmaya ilişkin açıklamalarını “zayıf ve acınası” olarak nitelendirirken, ortaya atılan iddiaların gerçekle bağdaşmadığını söyledi.
Trump açıklamasında, İran yönetimiyle yürütülen süreçlere ilişkin güven sorunu yaşandığını da vurgulayarak, “Onlarla iş yapmak çok onursuzca. Onlarla iyi niyetle iş yapmak diye bir şey yok” ifadelerini kullandı.
HÜRMÜZ BOĞAZI İDDİASI DA GÜNDEMDE
Trump’ın açıklamalarında dikkat çeken bir diğer başlık ise Hürmüz Boğazı çevresinde yaşandığı öne sürülen gelişmeler oldu.
ABD Başkanı, önceki gece Hürmüz Boğazı’ndan ayrılan Hint gemilerine yönelik insansız hava aracı saldırıları gerçekleştirildiğini iddia etti. Söz konusu saldırıların tamamen püskürtüldüğünü belirten Trump, yaşananların kabul edilemez olduğunu ifade ederek İran’a tepki gösterdi. Trump, paylaşımını İran yönetimine yönelik “Hemen kendilerini toparlamaları gerekiyor” sözleriyle tamamladı.
İRAN BASINI 14 MADDELİK TASLAĞI YAYIMLAMIŞTI
Trump’ın açıklamalarının ardından gözler, İran basınında yayımlanan ve büyük yankı uyandıran mutabakat taslağına çevrildi.
İran’ın yarı resmi haber ajansı Mehr’in aktardığı bilgilere göre, İran müzakere heyetine yakın olduğu belirtilen bir kaynak, İran ile ABD arasında müzakere edilen 14 maddelik mutabakat zaptının ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmıştı.
Taslakta, bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesinden yaptırımların kaldırılmasına, İran’ın dondurulmuş fonlarının serbest bırakılmasından nükleer müzakerelerin yeniden başlatılmasına kadar birçok kritik başlık yer aldı.
TASLAKTA DİKKAT ÇEKEN MADDELER
Yayımlanan taslağa göre ilk maddeler arasında Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın kalıcı şekilde sona erdirilmesi, ABD’nin İran’ın iç işlerine müdahale etmeme taahhüdü ve İran’ın egemenliğine saygı gösterilmesi yer aldı.
Metinde ayrıca deniz ablukasının 30 gün içinde kaldırılması, ABD’nin İran çevresindeki askeri unsurlarını geri çekmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik düzenlemeler bulunuyor. Taslakta, İran’ın petrol ve petrokimya ürünleri satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve ülkenin finansal kaynaklarına erişiminin sağlanması da öngörülen maddeler arasında gösterildi.
300 MİLYAR DOLARLIK YENİDEN YAPILANMA PLANI İDDİASI
Sızdırılan metinde en dikkat çeken başlıklardan biri ise ekonomik düzenlemeler oldu. Taslağa göre ABD ve müttefiklerinin İran için en az 300 milyar dolar değerinde yeniden yapılanma planları hazırlaması gerektiği öne sürüldü. Bunun yanı sıra İran’ın bloke edilen 24 milyar dolarlık fonunun serbest bırakılması da önerilen maddeler arasında yer aldı. Metinde, söz konusu miktarın yarısının müzakereler başlamadan önce İran’a aktarılması gerektiği ifade edildi.
NÜKLEER MÜZAKERELER İÇİN 60 GÜNLÜK SÜRE
Taslakta, nükleer konular temelinde nihai bir anlaşmaya ulaşılması amacıyla 60 günlük bir müzakere süreci öngörüldü. Bu süreç kapsamında ABD’nin birincil ve ikincil yaptırımlarının kaldırılması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararlarının sona erdirilmesi gibi başlıkların ele alınacağı belirtildi. İran’ın ise Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) kapsamındaki nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemesi öngörüldü.
FÜZE PROGRAMI VE BÖLGESEL GRUPLAR TASLAK DIŞINDA TUTULDU
Yayımlanan taslakta, nihai anlaşma görüşmelerinin yalnızca uranyum zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve İran’ın ekonomik yeniden yapılanma programı üzerine yoğunlaşacağı ifade edildi. İran’ın füze programı ile bölgedeki silahlı gruplara verdiği destek konularının ise müzakere gündeminin dışında bırakıldığı belirtildi.
Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü’nün daha önce yaptığı açıklamaya atıfta bulunularak, söz konusu metnin henüz İran’daki ilgili kurumlar tarafından incelenmesi ve son halinin verilmesi gerektiği kaydedildi.
