Ramazan ayında iftar ve sahur sofralarının vazgeçilmezi olan hurma, bu yıl yalnızca fiyatı ve kalitesiyle değil, menşei tartışmalarıyla da gündemde. Avrupa pazarında satılan bazı hurmaların gerçek üretim yerinin gizlendiği ve etiket değişikliğiyle piyasaya sürüldüğü iddiaları, tüketici örgütleri ve sektör raporlarında geniş yer buluyor. Özellikle İsrail menşeli hurmaların, boykot çağrılarını aşmak amacıyla farklı ülkeler üzerinden pazara sokulduğu öne sürülüyor.
MEDJOOL HURMASI TARTIŞMANIN MERKEZİNDE
Premium sınıfta yer alan Medjool hurması, menşe tartışmalarının odağındaki ürün olarak öne çıkıyor. Avrupa Birliği pazarına giren Medjool hurmalarının önemli bölümünün İsrail kaynaklı olduğu belirtiliyor. Bazı uluslararası raporlarda bu oranın yüzde 75’e kadar çıktığı iddia ediliyor.
İsrail’in yıllık yaklaşık 35 bin ton hurma ihraç ettiği, ancak bunun yalnızca sınırlı kısmının ülke sınırları içindeki üretimden geldiği öne sürülüyor. Geri kalan bölümün Batı Şeria’daki yerleşim plantasyonlarından sağlandığı iddiaları ise tartışmayı derinleştiriyor.
“MENŞE GİZLEME” İDDİALARI
Avrupa’daki bazı sektör raporları ve tüketici izleme kuruluşları, Batı Şeria’daki yerleşimlerde üretilen hurmaların farklı menşe etiketleriyle pazarlanabildiğini ileri sürüyor. Ürünlerin üçüncü ülkeler üzerinden sevk edildiği, serbest ticaret bölgelerinde yeniden paketlendiği veya aracı firmalar aracılığıyla menşe bilgisinin değiştirildiği iddia ediliyor.
Sektörde bu yönteme “hurma aklama” adı veriliyor. İddialara göre bazı ürünler Hollanda, Fas, Birleşik Arap Emirlikleri ya da Filistin menşeli gösterilebiliyor.
Geçmiş yıllarda Filistin makamlarının, “Filistin ürünü” etiketiyle satılmak istenen İsrail hurmalarına el koyduğu olaylar da kamuoyuna yansımıştı.
İSRAİL MENŞELİ HURMA NASIL ANLAŞILIR?
Tüketicilerin dikkat edebileceği bazı temel unsurlar bulunuyor. Barkod numarası önemli bir ipucu olarak gösteriliyor. Filistin hurmaları genellikle “Filistin ürünü” ibaresi ve Filistin bayrağıyla birlikte 625 ile başlayan Ürdün barkodu taşıyor. İsrail ürünlerinde ise çoğunlukla 729 ile başlayan barkodlar görülüyor. Bazı durumlarda 871 ile devam eden kodlar da dikkat çekiyor.
Ayrıca ambalaj üzerindeki marka ve ihracatçı bilgileri incelenmeli. Sektörde İsrail bağlantılı olduğu belirtilen bazı markalar arasında Hadiklaim, King Solomon, MyJool, Mehadrin, Galilee Export, Carmel Agrexco, AgriFood, Star Dates ve Jordan River Date yer alıyor.
Ramazan ayında yoğunlaşan hurma alışverişinde uzmanlar, tüketicilere barkod, üretici firma ve menşe etiketini dikkatle inceleme çağrısında bulunuyor.
