Gerek sıfır araç alan gerekse farklı illerden getirdiği ikinci el aracını kendi şehrinin plakasına çevirmek isteyen sürücüler, işlemlerini sürdürmeye devam ediyor. Ne var ki özellikle nüfus yoğunluğu yüksek kentlerde bu işlemler için tanınan manevra alanı gitgide daralıyor.
SİSTEM SEKİZ YIL ÖNCE DEĞİŞMİŞTİ
2018'de yapılan düzenlemeyle plakalardaki harf ve rakam blokları üçer haneye taşınmış, böylece eski "34 XX 0001" formatı yerini "34 AAB 001" biçimine bırakmıştı. Ancak geçen sekiz yıllık sürede İstanbul, araç tescil hacmi bakımından diğer illerden büyük ölçüde ayrıştı ve elindeki harf kombinasyonlarını neredeyse tüketti.
GERİYE SADECE BEŞ HARF KALDI
Alım-satım trafiğinin hız kesmemesi nedeniyle şu an R harfiyle başlayan seri dağıtılıyor; bu serinin de hızla azaldığı görülüyor. Ardından sırasıyla S, U, V, Y ve Z harfleri geliyor — ve bunlardan sonra hususi araçlara tahsis edilebilecek yeni bir kombinasyon kalmıyor. T harfi ise zaten ticari taksilere ayrıldığı için bu havuza dahil değil.
ÇÖZÜM İÇİN İKİ SEÇENEK MASADA
Tıkanıklığı aşmak için iki yöntem gündemde: daha önce iptal edilmiş üç harfli kombinasyonların yeniden kullanıma açılması ya da rakam bölümünün üç haneden dörde çıkarılması. İkinci seçenek hayata geçerse plakalar "34 XXX 0001" formatına kayacak ve A'dan Z'ye tüm harf grupları yeniden devreye girebilecek.
Türkiye genelinde diğer illerde böyle bir tükenme riski şu an için söz konusu değil; sorun büyük ölçüde İstanbul'a özgü. Mevcut hızla bir harf grubunun ortalama 6-8 ayda eridiği belirtiliyor, bu yüzden gözler emniyet birimlerinin vereceği karara çevrilmiş durumda.
TEKNİK ENGEL YOK, KARAR BEKLENİYOR
Plaka üzerinde üç harf ile dört rakamın basılması fiziksel olarak zaten mümkün; mevcut plaka ölçüleri buna elveriyor. Eksik olan tek şey, yeni rakam formatının resmen yürürlüğe girmesi için alınması gereken idari karar.
PLAKA DEĞİŞİKLİĞİ NASIL YAPILIYOR?
Sıfır kilometre bir araç alırken özel bir plaka talebi yoksa sistem sıradaki kombinasyonu otomatik olarak atıyor. İkinci el bir araçta farklı bir ile ait plaka varsa ve alıcının ikametgahı başka bir şehirdeyse, satış sırasında noterde beyan edilerek plaka değişikliği yapılabiliyor. Örneğin 55 plakalı bir araç İstanbul'da ikamet eden biri tarafından alınırsa, eski plaka iptal edilip yerine 34 kodlu yeni bir plaka veriliyor.
Her iki plakası da kaybolan veya çalınan sürücüler de resmi başvuru yaparak ikametlerine bağlı ilin plakasını yeniden çıkartabiliyor. Buna karşılık, aracın zaten kayıtlı olduğu ile ait bir plakayla ikinci el satış yapıldığında — özel tahsisli plakalar dışında — herhangi bir değişiklik talebinde bulunulamıyor.
2026 yılı itibarıyla plaka basım ücreti ise 850 lira olarak uygulanıyor.
