Son yıllarda çocukluk çağı diyabeti konusunda farkındalık giderek artarken, uzmanlar erken tanının hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor. Sincan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Nihan Solmaz, Ankara Net Haber'e yaptığı özel açıklamalarda çocuklarda en sık görülen diyabet türü, belirtileri ve ailelerin dikkat etmesi gereken noktaları anlattı.
Diyabetin, kan şekerinin (glukoz) kronik olarak yüksek seyretmesiyle ortaya çıkan bir hastalık olduğunu belirten Solmaz, tanının açlık kan şekeri, rastlantısal kan şekeri, Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) ve HbA1c değerleriyle konulduğunu ifade etti.
"Çocuklardaki diyabet vakalarının yüzde 95'inden fazlası Tip 1 diyabet"
Çocuklarda erişkinlerden farklı bir tablo görüldüğünü vurgulayan Nihan Solmaz, şu bilgileri paylaştı:
"Çocuklarda görülen diyabet vakalarının yüzde 95'inden fazlasını Tip 1 diyabet oluşturur. Tip 1 diyabet, pankreasta insülin üreten beta hücrelerinin bağışıklık sistemindeki bozukluk nedeniyle hasar görmesi sonucu ortaya çıkar. Bu nedenle çocukların yaşamlarını sürdürebilmeleri için dışarıdan insülin tedavisi almaları zorunludur."
Solmaz, Tip 1 diyabetin bu nedenle "insülin bağımlı diyabet" olarak da adlandırıldığını söyledi.
Sınıfta başlayan belirtiler erken tanının anahtarı olabilir
Uzman Dr. Solmaz, ailelerin ve öğretmenlerin okul ortamındaki değişiklikleri dikkatle izlemesi gerektiğini belirterek, sık karşılaşılan örneklerden birini şöyle anlattı:
"En sık karşılaştığımız tabloda 8 yaşındaki bir kız öğrencinin son bir haftadır derste sürekli su içmek istemesi, sık sık tuvalet izni istemesi, derse ilgisinin azalması ve karın ağrısı şikâyetlerinin başlaması yer alıyor."
Bu belirtilerin ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulayan Solmaz, erken başvurunun ciddi sağlık sorunlarının önüne geçebileceğini ifade etti.
Belirtiler aniden başlayabiliyor
Çocuklarda Tip 1 diyabet belirtilerinin çoğu zaman kısa bir süre içinde ortaya çıktığını belirten Nihan Solmaz, ailelerin özellikle ani gelişen değişiklikleri dikkatle takip etmesi gerektiğini söyledi. Solmaz, çocuklarda sürekli susama hissi ve ağız kuruluğunun yanı sıra suya doyamayacak kadar fazla su tüketme, sık ve fazla idrara çıkma, okulda ders sırasında sık sık tuvalete gitme ihtiyacı, gece idrara kalkma ya da daha önce olmayan yatak ıslatma gibi belirtilerin görülebileceğini ifade etti. Bu tabloya iştah artışına rağmen kilo kaybı, halsizlik, çabuk yorulma, derslere odaklanmada güçlük ve okul başarısında belirgin düşüşün de eşlik edebileceğini vurgulayan Solmaz, bu belirtilerin birlikte görülmesi halinde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmasının erken tanı açısından büyük önem taşıdığını dile getirdi.
Tip 1 ve Tip 2 diyabet arasındaki en önemli fark
Dr. Solmaz, iki diyabet tipi arasındaki temel farkın belirtilerin ortaya çıkış süresi olduğuna dikkat çekti.
Tip 1 diyabette çok su içme, sık idrara çıkma, kilo kaybı ve halsizlik gibi bulguların genellikle 2-3 hafta gibi kısa bir sürede aniden geliştiğini belirten Solmaz, çocuklarda daha nadir görülen Tip 2 diyabette ise belirtilerin yıllar içinde yavaş ilerlediğini ve uzun süre fark edilmeyebildiğini söyledi.
Tip 1 diyabet neden gelişiyor?
Tip 1 diyabetin kesin nedeninin henüz bilinmediğini ifade eden Solmaz, mevcut bilimsel verilerin genetik yatkınlık, bağışıklık sisteminin beta hücrelerine saldırması ve bazı enfeksiyonların hastalığı tetikleyebileceğini gösterdiğini belirtti.
Uzman isim, ailelerin kendilerini suçlamaması gerektiğini de vurgulayarak şunları söyledi:
"Günümüzde bir çocukta Tip 1 diyabetin neden geliştiği tam olarak bilinmiyor. Ancak anne ve babanın yaptıkları ya da yapmadıklarıyla ilişkili olmadığı, bu konuda ailelerin herhangi bir suçunun bulunmadığı bilimsel olarak kabul edilmektedir."
Türkiye'de her yıl yaklaşık 2 bin çocuk Tip 1 diyabet tanısı alıyor
Dr. Solmaz'ın paylaştığı verilere göre Türkiye'de 20 yaş altında yaklaşık 30 bin Tip 1 diyabetli çocuk ve genç bulunuyor. Her yıl ise yaklaşık 2 bin çocuk Tip 1 diyabet tanısı alıyor. Dünya genelinde bu sayı yılda yaklaşık 150 bin yeni vaka olarak kayıtlara geçiyor.
Tip 2 diyabette en önemli risk faktörü obezite
Tip 2 diyabetin ise insülin hormonunun salgılanmasında veya etkisindeki bozukluk sonucu geliştiğini belirten Solmaz, bu diyabet tipinin daha çok erişkinlerde görüldüğünü söyledi. Çocuklarda görülme sıklığı artış gösterse de Tip 2 diyabet için en önemli risk faktörlerinin obezite ve genetik yatkınlık olduğuna dikkat çekti.
Pre-diyabet ileride Tip 2 diyabete dönüşebilir
Uzman Dr. Solmaz, toplum arasında "gizli şeker" olarak bilinen pre-diyabet konusunda da uyarılarda bulundu. Kan şekeri düzeylerinin diyabet tanısı koyacak kadar yüksek olmamasına rağmen normal sınırların üzerinde olmasının pre-diyabet olarak değerlendirildiğini belirten Solmaz, bu bireylerin önemli bir bölümünde yaklaşık 10 yıl içinde Tip 2 diyabet gelişebildiğini söyledi.
Erken tanı hayati önem taşıyor
Çocuklarda özellikle kısa sürede başlayan aşırı susama, sık idrara çıkma, kilo kaybı, halsizlik ve okul performansındaki belirgin düşüş gibi belirtilerin dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Nihan Solmaz, bu şikâyetlerin görülmesi halinde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmasının erken tanı ve tedavi açısından büyük önem taşıdığını ifade etti. Böylece hastalığın neden olabileceği ciddi komplikasyonların önüne geçilebileceğini söyledi.
