Teğmenler Batuhan Gazi Kılıç, Deniz Demirtaş, Ebru Eroğlu, Serhat Gündar ve Talip İzzet Akarsu, TSK'dan ayırma cezalarının ardından avukatları aracılığıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu. Başvuruda, disiplin sürecine ilişkin olarak adil yargılanma haklarının ihlal edildiği ileri sürüldü.
AYM İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonu, 6 Kasım 2026 tarihinde dosya üzerinden yaptığı incelemeyi tamamladı. Üyeler Rıdvan Güleç ve Yıldız Seferinoğlu'ndan oluşan komisyon, başvuruyu diğer kabul edilebilirlik koşullarına geçmeden konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez buldu.
Kararda, bireysel başvurunun incelenebilmesi için ihlal edildiği ileri sürülen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde güvence altına alınmış olması gerektiği belirtildi.
AYM KARARINDA AİHS'İN 6. MADDESİNE VURGU
Komisyonun gerekçeli kararında, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45'inci maddesinin birinci fıkrası esas alındı. Söz konusu düzenleme, bireysel başvuruların değerlendirilebilmesi için ihlal edildiği öne sürülen hakkın hem Anayasa hem de AİHS kapsamında güvence altına alınmasını şart koşuyor.
AİHS'in 6'ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının ise medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıklar ile suç isnadının karara bağlandığı süreçlerde uygulanabildiği vurgulandı. Mahkemenin gerekçeli kararında şu ifadeler yer aldı:
"Başvuruya konu ihlal iddialarının Sözleşme’nin 6. maddesi kapsamına girmediği, dolayısıyla Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanında olmadığı anlaşılmaktadır."
AYM'nin değerlendirmesinde, başvuruda ileri sürülen iddiaların Anayasa ve AİHS'in ortak koruma alanına girmemesi belirleyici oldu. Mahkeme, teğmenlerin adil yargılanma hakkının ihlal edilip edilmediğine ilişkin esastan bir inceleme yapmadı.
KILIÇLI YEMİN TARTIŞMASI NASIL BAŞLAMIŞTI?
Tartışmanın başlangıcı, 30 Ağustos 2024 tarihinde Ankara'daki Kara Harp Okulu Sancak Devir Teslim ve Mezuniyet Töreni'ne uzanıyor. Törenin resmi bölümünün ardından bazı teğmenler kılıçlarını çatarak Subay Andı okumuş ve "Mustafa Kemal’in askerleriyiz" sloganını atmıştı. Görüntülerin kamuoyuna yansımasının ardından olayla ilgili idari ve disiplin soruşturması başlatılmıştı.
Soruşturmanın tamamlanmasıyla 31 Ocak 2025 tarihinde 5 teğmene ve 3 disiplin amirine Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası verildiği açıklanmıştı. Teğmenler hakkındaki cezalar Kara Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulu, disiplin amirleri hakkındaki cezalar ise Milli Savunma Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu tarafından uygulanmıştı.
AYM'NİN RET KARARI NE ANLAMA GELİYOR?
Anayasa Mahkemesinin kararı, teğmenlerin disiplin cezalarının hukuka uygun bulunduğu yönünde verilmiş bir esas kararı niteliği taşımıyor. Ret gerekçesi, başvuruda ileri sürülen adil yargılanma hakkı iddiasının AİHS'in 6'ncı maddesi kapsamında değerlendirilmemesiyle ilgili.
AYM'nin bireysel başvuru sisteminde konu bakımından yetkisizlik, ileri sürülen ihlal iddiasının Anayasa ve AİHS'in ortak koruma alanına girmemesi durumunda uygulanan kabul edilebilirlik ölçütlerinden biri olarak yer alıyor. Komisyon, diğer kabul edilebilirlik koşullarını incelemeden başvurunun kabul edilemez olduğuna karar verdi. Ayrıca yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde bırakılmasına ve kararın kesin olmasına hükmetti.
