Türkiye'nin Pakistan ve Suudi Arabistan ile imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması için TBMM'deki komisyon sürecinde önemli bir aşama tamamlandı. Üç ülke arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğini güçlendirmeyi amaçlayan anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonunda görüşüldü. AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplanan komisyonda yapılan değerlendirmelerin ardından teklif oy çokluğuyla kabul edildi. Böylece anlaşmanın Meclis Genel Kurulu sürecine geçmesinin önü açıldı.
MEKKE ANLAŞMASI'NA HANGİ PARTİLER DESTEK VERDİ?
Komisyondaki oylamada partilerin tutumları da belli oldu. AK Parti, MHP ve CHP, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifine evet oyu verdi. Yeni Parti, İYİ Parti ve DEM Parti ise teklife hayır oyu kullandı. Anlaşma, bu oy dağılımının ardından komisyondan oy çokluğuyla geçti. Komisyonda ayrıca Yeni Parti tarafından sunulan, teklifin Milli Savunma Komisyonunda da görüşülmesi ve ayrıntılı incelenmesi amacıyla alt komisyon kurulması önerisi ele alındı. Söz konusu öneri, AK Parti ve MHP'nin oylarıyla reddedildi.
FUAT OKTAY: “CAYDIRICILIĞI ARTIRACAK BİR ADIM”
Komisyon toplantısının açılışında konuşan Fuat Oktay, dünyadaki teknolojik ve jeopolitik dönüşümlerin hızlandığını, küresel dengelerin yeniden şekillendiğini belirtti. Orta Doğu'daki istikrarsızlıklara ve İran ile Hürmüz Boğazı çevresinde yoğunlaşan gerilimlere dikkat çeken Oktay, bölgesel gelişmelerin küresel barış ve istikrarı da tehdit ettiğini ifade etti. Mekke Anlaşması'nın bölgesel güvenlik açısından önem taşıdığını vurgulayan Oktay, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki iş birliğinin bölgesel caydırıcılığı artıracağını söyledi.
Oktay, anlaşmanın önemini şu sözlerle anlattı:
“Bugün komisyonumuzda görüşeceğimiz, ‘Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’, bu bölgesel sahiplenme irademizin ve coğrafyamızda caydırıcılığı artırarak barışı tahkim etme kararlılığımızın somut ve son derece önemli bir adımını oluşturmaktadır.”
OKTAY'DAN ÜÇÜNCÜ ÜLKELER VURGUSU
Anlaşmanın başka ülkelere karşı saldırı veya yayılmacılık amacı taşımadığını belirten Oktay, Türkiye'nin taraf olduğu savunma anlaşmalarının temel hedefinin caydırıcılığı artırmak, bölgesel barış ve istikrarı güçlendirmek olduğunu dile getirdi. Oktay, Mekke Anlaşması'nın dışlayıcı bir güvenlik yapılanması öngörmediğini, bölgesel barış ve istikrar vizyonunu paylaşan diğer aktörlerin de katılımına imkân tanıdığını söyledi. Yeni üyelerin kabulünün ise mevcut üç ülkenin onayına bağlı olmasının önem taşıdığını ifade etti. Anlaşmanın üç temel başlık üzerine kurulduğunu belirten Oktay, bunları müşterek savunma, terörizmle mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkânların geliştirilmesi olarak sıraladı.
DIŞİŞLERİ BAKAN YARDIMCISI GÜMRÜKÇÜ ANLAŞMANIN HEDEFLERİNİ ANLATTI
Komisyonda milletvekillerine bilgi veren Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü de Mekke Anlaşması'nın Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki tarihsel ilişkilerin bir uzantısı olduğunu belirtti.Gümrükçü, üç ülkenin bölgesel sorunlara dışarıdan çözüm beklemek yerine sorumluluk üstlenerek ortak savunma anlayışına dayalı bir güvenlik yapılanmasının ilk adımını attığını ifade etti. Anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını vurgulayan Gümrükçü, şu değerlendirmede bulundu:
“Tamamen savunma odaklı olan Mekke Anlaşması herhangi bir ülkeyi hedef almamaktadır. Bölgesel barış ve güvenliğin sağlanması hedefini gözeten ve devletlerin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı, meşru müdafaa hariç güç kullanmama ve içişlerine müdahale etmeme ilkeleri başta olmak üzere, uluslararası hukuka saygı gösteren tüm bölge ülkelerinin katılımına açıktır.”
MEKKE ANLAŞMASI NELERİ KAPSIYOR?
Levent Gümrükçü, anlaşmanın yalnızca siyasi ve diplomatik istişarelerle sınırlı olmadığını, savunma alanında somut iş birliği başlıkları da içerdiğini belirtti. Gümrükçü'nün verdiği bilgilere göre anlaşma kapsamında taraf ülkeler arasında kolektif caydırıcılığın güçlendirilmesi ve uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunulması öngörülüyor. Bunun yanı sıra silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğinin artırılması, karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatların düzenlenmesi de anlaşmanın kapsamındaki başlıklar arasında bulunuyor. Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknolojik paylaşımın desteklenmesi, terörle mücadelede ortak çalışmaların güçlendirilmesi ve tarafların anlaşma hükümlerinin uygulanması kapsamında birbirlerine lojistik destek sağlaması da öngörülen iş birlikleri arasında yer alıyor. 16 maddeden oluşan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, TBMM Dışişleri Komisyonunda kabul edilmesinin ardından Meclis sürecinde bir sonraki aşamaya geçti.
