Diyabetli çocukların okul yaşamında kan şekeri düşüklüğü ve yüksekliği ciddi risk oluşturabiliyor. Sincan Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Çocuk Diyabet Eğitim Hemşiresi Zehra Tanrıverdi, okul ortamında kan şekeri takibi, beslenme ve egzersizin yanı sıra özellikle ağır hipoglisemi durumunda doğru müdahalenin önemine dikkat çekti.
Okul çağındaki diyabetli çocuklar için günün büyük bölümünün geçtiği okul ortamında kan şekeri takibi kritik önem taşıyor. Dersler, öğünler, beden eğitimi ve günlük fiziksel aktiviteler kan şekeri üzerinde değişikliğe neden olabilirken, öğrencinin kendisini kötü hissettiği durumların erken fark edilmesi de önem taşıyor. Çocuk Diyabet Eğitim Hemşiresi Zehra Tanrıverdi tarafından hazırlanan içerikte, diyabet yönetiminin sağlıklı beslenme, insülin tedavisi, düzenli egzersiz ve kan şekeri takibinin birlikte yürütülmesine dayandığı belirtiliyor.
Kan şekeri düşünce kritik belirtiler
Diyabetli çocuklarda en önemli risklerden biri hipoglisemi, yani kan şekerinin düşmesi. Ağır hipoglisemide bilinç bulanıklığı veya kaybı, nöbet ve yutkunma güçlüğü görülebiliyor. Bu belirtilerin ortaya çıkması halinde en kritik noktalardan biri, çocuğa ağızdan hiçbir şey verilmemesi. Böyle bir durumda çocuğun yere yan yatırılması ve ayaklarının yükseltilmesi gerekiyor. Bilinç kapalıysa glukagon uygulanması gerekiyor. İçerikte glukagonun kas içine, kol veya bacağın üst-dış bölümünden uygulanabileceği ve kıyafet üzerinden de yapılabileceği belirtiliyor. Burun spreyi şeklinde glukagon uygulamasının da bulunduğu aktarılıyor.
270 mg/dl sınırına dikkat
Bir diğer önemli durum ise hiperglisemi, yani kan şekerinin yükselmesi. Yetersiz insülin, fazla yemek, hareketsizlik ve enfeksiyon gibi nedenlerle ortaya çıkabilen hiperglisemide genel olarak 270 mg/dl üzerindeki değerlerin müdahale gerektirebileceği belirtiliyor. Kan şekeri 180-270 mg/dl arasında olduğunda su veya şekersiz içecek tüketilmesi ve mevcut tedavi planının uygulanması öne çıkıyor. Değerin 270 mg/dl ve üzerinde olması halinde ise iki ardışık yüksek ölçümün yanı sıra ateş, bulantı veya kusma gibi belirtilerin bulunması durumunda keton kontrolü yapılması gerekiyor. Ketonun pozitif veya yüksek çıkması halinde fiziksel aktivitenin durdurulması, aileyle iletişime geçilmesi ve insülin konusunda diyabet ekibinden destek alınması gerektiği belirtiliyor.
Parmak delme ihtiyacı yüzde 90 azalabiliyor
Diyabet yönetiminde kullanılan teknolojiler de çocukların günlük yaşamını kolaylaştırıyor. Sürekli glikoz izlem sensörlerinin parmak delme ihtiyacını yüzde 90 azalttığı, 24 saat boyunca ölçüm yaptığı ve her 5 dakikada bir veri gönderdiği belirtiliyor. Sensörler, kan şekeri düşmeden veya aşırı yükselmeden önce alarm verebiliyor. Sensörlerdeki trend okları da kan şekerinin yönünü gösteriyor. Yukarı ok hızlı yükselişi, yatay ok dengeli seyri, aşağı ok ise hızlı düşüşü ifade ediyor. Ancak sensör değeri ile parmak ölçümü arasında 5 ila 15 dakikalık fark bulunabiliyor.
Ara öğün ve egzersiz dengesi önemli
Diyabetli çocuklarda okul saatlerinde ara öğünlerin atlanmaması gerekiyor. Kantinlerde şekerli içecekler yerine su, süt veya ayran tercih edilmesi önerilirken, doğum günü ve kutlama gibi etkinliklerde önceden aileye bilgi verilmesi gerektiği belirtiliyor. Egzersiz de kan şekeri üzerinde doğrudan etkili olduğu için beden eğitimi derslerinde dikkat gerekiyor. Egzersiz öncesinde kan şekeri ölçülmesi ve çocuğun yanında meyve suyu veya kesme şeker bulundurulması gerektiği aktarılıyor. Kan şekeri 270 mg/dl'nin üzerindeyse ve keton bulunuyorsa egzersiz yapılmaması gerekiyor.
Diyabetli öğrencinin kendisini kötü hissettiğinde dersten çıkabilmesine, sınıfta kan şekeri ölçmesine ve ara öğününü tüketmesine izin verilmesi gerekiyor. Ayrıca öğretmenlerin acil durum çantasının yerini bilmesi önem taşıyor.
