Pankreas kanseri, erken dönemlerde belirgin şikâyetlere yol açmadan ilerleyebiliyor. Ciltte ve göz aklarında sararma, istemsiz kilo kaybı, üst karından sırta yayılan ağrı ve iştahsızlık değerlendirilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor. Ancak bu şikâyetlerin görülmesi tek başına kanser anlamına gelmiyor.
Pankreas kanserinde belirtilerin başlangıçta fark edilmemesi veya başka hastalıklarla benzerlik göstermesi, tanıyı güçleştirebiliyor. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) ve İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), açıklanamayan kilo kaybı, sarılık ve devam eden karın ya da sırt ağrısının göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtiyor.
ERKEN DÖNEMDE BELİRTİLER FARK EDİLMEYEBİLİYOR
Pankreas kanseri erken evrelerde herhangi bir belirtiye yol açmayabiliyor. Ortaya çıkan ilk şikâyetler ise hazımsızlık, şişkinlik veya karın rahatsızlığı gibi farklı hastalıklarda da görülebilen yakınmalar olabiliyor.
Belirtilerin başlangıçta gelip geçici olması da hastalığın fark edilmesini zorlaştırabiliyor. Bu nedenle kişinin alışık olduğu sindirim şikâyetlerinin değişmesi, giderek artması veya düzelmemesi durumunda hekim değerlendirmesi önem taşıyor.
CİLTTE VE GÖZ AKLARINDA SARARMA VARSA BEKLEMEYİN
Ciltte ve göz aklarında sararma, sarılık olarak adlandırılıyor. Buna idrar renginde koyulaşma, dışkı renginde açılma ve kaşıntı eşlik edebiliyor.
Pankreas bölgesindeki bir tümörün safra kanalını tıkaması sarılığa neden olabiliyor. Bununla birlikte safra taşı ve hepatit gibi kanser dışındaki hastalıklar da aynı bulguyu oluşturabiliyor.
Nedeni ne olursa olsun, yeni gelişen sararma gecikmeden değerlendirilmesi gereken bir belirti. Ciltte veya göz aklarında sararma fark eden kişilerin beklemeden bir sağlık kuruluşuna başvurması gerekiyor.
İSTEMSİZ KİLO KAYBI VE İŞTAHSIZLIK ÖNEM TAŞIYOR
Diyet veya egzersiz değişikliği olmadan kilo vermek, özellikle iştah kaybıyla birlikte ortaya çıktığında araştırılması gereken bir durum.
Pankreas, besinlerin sindirilmesinde ve kan şekerinin düzenlenmesinde görev alıyor. Hastalığın bu işlevleri etkilemesi kilo kaybına katkıda bulunabiliyor. Açıklanamayan kilo kaybına karın ya da sırt ağrısı, bulantı veya bağırsak alışkanlıklarında değişiklik eşlik etmesi halinde değerlendirmeyi ertelememek gerekiyor.
ÜST KARINDAN SIRTA YAYILAN AĞRIYA DİKKAT
Karnın üst veya orta bölümünde hissedilen ve sırta yayılan ağrı, pankreas kanserinde görülebilen şikâyetler arasında yer alıyor. Bazı kişilerde ağrı yemek sonrasında ya da uzanırken artabiliyor.
Ancak karın ve sırt ağrısının çok sayıda farklı nedeni bulunuyor. Tek başına ağrının yeri veya biçimi üzerinden kanser tanısı konulamıyor. Geçmeyen, şiddetlenen ya da kilo kaybı gibi başka belirtilerle birlikte görülen ağrı için doktora başvurulması öneriliyor.
SİNDİRİM ŞİKÂYETLERİ VE DIŞKI DEĞİŞİKLİKLERİ GÖRÜLEBİLİYOR
Şişkinlik, hazımsızlık, bulantı, kusma, ishal veya kabızlık da hastalığa eşlik edebiliyor. Bazı kişilerde dışkının açık renkli, yağlı, kötü kokulu ve tuvaletten zor temizlenen bir yapıda olması dikkat çekebiliyor. Bu değişiklik, yağların yeterince sindirilememesiyle ilişkili olabiliyor.
Bu belirtiler daha yaygın ve daha hafif rahatsızlıklarda da görülebiliyor. Şikâyetlerin kalıcı hale gelmesi veya kişinin normalinden farklılaşması durumunda nedeninin araştırılması gerekiyor.
YENİ BAŞLAYAN DİYABET BAZI DURUMLARDA ARAŞTIRILABİLİR
NCI, yeni ortaya çıkan diyabetin bazı kişilerde pankreas kanseriyle ilişkili olabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle açıklanamayan kilo kaybı veya başka şikâyetlerle birlikte gelişen diyabetin hekim tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor.
Bununla birlikte diyabet tanısı alan kişilerin büyük çoğunluğunda pankreas kanseri gelişmiyor. Yeni diyabet tanısı, tek başına kanser göstergesi olarak kabul edilmiyor.
KİMLERDE RİSK DAHA YÜKSEK?
İleri yaş, sigara kullanımı, obezite, kronik pankreatit, diyabet ve ailede pankreas kanseri öyküsü riskle ilişkili etkenler arasında bulunuyor. Bazı kalıtsal gen değişiklikleri de hastalığa yatkınlığı artırabiliyor.
Risk faktörlerinden birine veya birkaçına sahip olmak, kişinin mutlaka pankreas kanserine yakalanacağı anlamına gelmiyor. Sigaranın bırakılması ve sağlıklı kilonun korunması gibi adımlar riski azaltmaya yardımcı olabiliyor.
HERKESE RUTİN PANKREAS KANSERİ TARAMASI ÖNERİLMİYOR
Belirtisi bulunmayan ve ortalama risk taşıyan kişiler için rutin pankreas kanseri taraması önerilmiyor. Güçlü aile öyküsü veya kalıtsal yatkınlık gibi nedenlerle yüksek risk taşıyan kişilerde ise uzman değerlendirmesiyle özel takip programları planlanabiliyor.
Şikâyeti bulunan bir kişide tanı amacıyla inceleme yapılması, belirtisi olmayan kişilere uygulanan taramadan farklı bir süreç. Hekim; belirtilere, muayene bulgularına ve aile öyküsüne göre kan testleri ve görüntüleme yöntemlerine karar verebiliyor.
BELİRTİLER KANSER ANLAMINA GELMEZ, ANCAK İHMAL EDİLMEMELİ
Sararma, kilo kaybı, iştahsızlık ve sindirim sorunları başka hastalıklardan da kaynaklanabilir. Önemli olan, belirtilerden hareketle kişinin kendi kendine tanı koyması yerine nedenin tıbbi değerlendirmeyle belirlenmesi.
Sarılıkta beklemeden sağlık kuruluşuna başvurulması; açıklanamayan kilo kaybı, giderek artan ağrı veya düzelmeyen sindirim şikâyetlerinde ise aile hekimi ya da ilgili uzman tarafından değerlendirilmesi öneriliyor.
