Yeni düzenleme kapsamında restoran, kafe ve yemekhane gibi toplu tüketim yerlerinde sunulan gıdaların içerik bilgisi ve kalori değerlerinin tüketiciyle paylaşılması artık zorunlu olacak.
Bu bilgiler menü, pano, broşür, dijital ekran ya da karekod aracılığıyla sunulabilecek. Karekod yöntemi tercih edildiğinde ise işletmelerin müşteriyi ayrıca bilgilendirmesi gerekecek ve talep eden müşterilere bu veriler doğrudan sağlanacak.
ETİKETLERDE YANILTICI İFADEYE SIKI DENETİM
Düzenleme yalnızca menülerle sınırlı kalmadı, ambalajlı ürünlerde kullanılan ifadeler için de önemli kısıtlamalar getirildi. Buna göre “yüzde 100 doğal”, “en doğal” ve “hakiki” gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. “Doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için ürünün hiçbir katkı maddesi içermemesi şartı getirildi.
Ayrıca “günlük” ifadesi yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabilecek. Ambalajlı ürünlerde “taze sıkılmış” ya da “fırından taze” gibi ifadeler de artık yer alamayacak.
Aroma içeren ürünlerde gerçek meyve görsellerinin kullanılması yasaklanırken, bu tür ürünlerde “aromalı” ifadesinin açıkça belirtilmesi zorunlu hale getirildi. “Peynirli” ya da “çilekli” gibi ifadeler ise yalnızca ilgili bileşenin gerçekten kullanılması halinde yazılabilecek. Endüstriyel ürünlerde “ev yapımı” ifadesinin kullanımı ise tamamen kaldırıldı.
KREMA VE BİTKİ ÇAYLARINA YENİ DÜZENLEME
Kılavuzda dikkat çeken bir diğer başlık ise “krema” ifadesine yönelik oldu. Tebliğ kapsamı dışında kalan ürünlerde bu ifadenin kullanımı yasaklanırken, bu tür ürünler için “kremsos” gibi alternatif tanımlamalar kullanılabilecek.
Bitki çaylarında ise hazırlama yönteminin etiket üzerinde açık ve anlaşılır bir şekilde yer alması zorunlu hale getirildi.
ÇOCUKLARA YÖNELİK ÜRÜNLERE SINIRLAMA
Yeni düzenleme, çocukları hedef alan ürünleri de kapsıyor. Çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek ya da şiddeti özendirebilecek şekilde tasarlanan gıdaların piyasaya sunulması yasaklandı.
Bu kapsamda silah, kafatası, beyin, dudak veya göz gibi şekillerde üretilen ya da ambalajlanan ürünlerin satışı artık mümkün olmayacak.
İŞLETMELERE KADEMELİ UYUM SÜRESİ
Bakanlık, işletmelere yeni düzenlemeye uyum sağlamaları için belirli süreler tanıdı. Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz’a kadar, aynı ilde üç ve üzeri şubesi bulunan işletmelerin 31 Aralık’a kadar düzenlemeye uyum sağlaması gerekiyor.
Diğer işletmeler için içerik bildirimi zorunluluğu 31 Aralık’a kadar, enerji (kalori) bildirimi zorunluluğu ise 31 Aralık 2027’ye kadar uygulanacak.
SEKTÖR VE VATANDAŞTAN İLK YORUMLAR
Gıda sektöründe çalışanlar ve vatandaşlar, düzenlemeyi genel olarak olumlu karşıladı. Bir çorbacıda servis elemanı olarak çalışan Feride Özbek, tüketicinin ne tükettiğini bilmesinin en doğal hakkı olduğunu vurgulayarak uygulamanın geç kalınmış ancak doğru bir adım olduğunu ifade etti.
Restoran çalışanı Murat Deniz ise müşterilerin zaman zaman içerik ve alerjen bilgisi talep ettiğini belirterek düzenlemenin bu ihtiyaca yanıt vereceğini dile getirdi.
Uzun yıllardır sektörde yer alan Tayfun Tatar, uygulamanın özellikle bilinçli tüketiciler için önemli olduğunu ifade ederken, bazı vatandaşlar ise fiyat odaklı tercihlerin devam edebileceğine dikkat çekti.
Vatandaşlardan Emine Yüzyılmaz, menülerde içerik ve kullanılan ürünlerin açıkça belirtilmesinin özellikle çocukların beslenmesi açısından önemli olduğunu vurgularken, Filiz Süzen ise uygulamanın denetimlerle desteklenmesi gerektiğini belirtti.
DENETİM VE İHBAR MEKANİZMASI DEVREDE
Mevzuata aykırı faaliyet gösteren işletmelerin, “Denetim Elinde” uygulaması, “Alo 174 Gıda Hattı” ve WhatsApp ihbar hattı üzerinden bildirilebileceği açıklandı.
Yeni düzenlemeyle birlikte gıda sektöründe şeffaflığın artırılması ve tüketicinin bilinçli tercihler yapmasının hedeflendiği belirtilirken, uygulamanın sahadaki etkisi önümüzdeki süreçte daha net ortaya çıkacak.
