OTOBÜSLERDE İKRAMLAR GİDEREK AZALIYOR
Şehirlerarası otobüs yolculuklarının yıllardır süregelen geleneklerinden biri olan ücretsiz ikramlar, artan maliyetler nedeniyle giderek azalıyor. Bir dönem uzun yolculuklarda yolculara dondurma, kek, bisküvi ve çeşitli atıştırmalıklar ikram eden birçok otobüs firması, son dönemde maliyet baskısı nedeniyle ikram menüsünü önemli ölçüde daralttı. Günümüzde birçok firmada yalnızca çay, kahve ve meşrubat ikramı yapılırken, bazı firmaların kek ve bisküvi dağıtımını da tamamen kaldırdığı belirtiliyor. Sektör temsilcileri, yükselen işletme giderleri nedeniyle bu uygulamanın kaçınılmaz hale geldiğini ifade ediyor.
ARTAN MALİYETLER SEKTÖRÜ ZORLUYOR
Akaryakıt fiyatları, otoyol ve köprü ücretleri, terminal giriş bedelleri ile bakım-onarım maliyetlerindeki artışın yanı sıra internet üzerinden satılan biletlerde ödenen yüksek komisyon oranlarının da sektör üzerinde ciddi bir yük oluşturduğu belirtiliyor.
Bu nedenle birçok otobüs firması, uzun süredir ikram hizmetlerinde tasarrufa gitmek zorunda kaldı. Sektör temsilcileri, mevcut ekonomik koşulların devam etmesi halinde ücretsiz ikramların daha da azalabileceğine dikkat çekiyor.
"BİR ZAMANLAR DONDURMA İKRAM EDİYORDUK, ŞİMDİ KEK BİLE YOK"
Kars Otobüsçüler ve İşletmeciler Derneği Başkanı Mustafa Kıransal, sektörün yaşadığı ekonomik sıkıntıları şu sözlerle anlattı:
"Otobüsçüler can çekişiyor, otobüsçülerde can kalmadı. Kars-İstanbul arası bin 500 kilometre ve sadece 2 bin 100 TL. Yolcu bedava, nasıl dondurma versin, nasıl kek versin ama yine biz az da olsa ikram dağıtıyoruz. Mazot 80 lira. Kars’tan İstanbul’a 5-6 bin lira sadece köprü ve otoyol parası. İkramlarda kısıtlama devam ediyor. Bir yıldır kaldırıldı kek ve bisküvi dağıtımı. Girdiler ucuz, çıktılar pahalı. Bir lastik 30 bin lira. Bir motor yaptırmak 600 bin lira. Motoru bırak ustayı getiremiyorsun, 50 bin lira vermeden usta gelmiyor bile."
"OTOBÜSLERDE SUYU PARAYLA SATARLARSA KİMSE ŞAŞIRMASIN"
Türkiye Otobüs İşletmecileri Federasyonu (TOFED) Malatya Şube Başkanı ve Malatya Şehirlerarası Otobüs İşletmecileri Derneği Başkanı Eyüp Fatih Bay da artan maliyetlerin ikram hizmetlerini doğrudan etkilediğini belirterek, gelecekte ücretli ikram döneminin başlayabileceğini söyledi.
"Araçlar boş gidip geliyor, yolcu yok. Yazıhaneciler de perişan, bitti, otobüsçüler de bitiyor. Yine iyi otobüslerde sıcak soğuk ikram veriliyor. Seyahat uygulamaları yüzde 13 komisyon alıyor, hiç ellerini sıcaktan soğuğa vurmadan. Millet de sağ olsun firmada aynı fiyat olmasına rağmen uygulamalardan bilet alıyor. Boş kalırsa otobüsçüler de her yerden, ikramdan kısıyor. Masraflar yüksek. Uygulamalar bilet firmalarını 20 gün sonra gönderiyor. Uçakta su satılıyor. Otobüslerde parayla ikram dönemi başlayacak. Her şey kendiliğinden pahalanıyor. Otobüslerde suyu parayla satarlarsa kimse şaşırmasın."
ÜCRETLİ İKRAM DÖNEMİ GÜNDEME GELEBİLİR
Sektör temsilcileri, maliyet artışlarının mevcut hızla devam etmesi halinde şehirlerarası otobüslerde ücretsiz ikram anlayışının tamamen değişebileceğini ifade ediyor.
Özellikle uçak yolculuklarında uzun süredir uygulanan ücretli yiyecek ve içecek satış modelinin, ilerleyen süreçte şehirlerarası otobüs taşımacılığında da gündeme gelebileceği belirtiliyor. Böyle bir uygulamanın hayata geçirilmesi halinde, ücretsiz su ve meşrubat ikramı da sona erebilir.
Uzun yıllar yolculuk kültürünün önemli bir parçası olan ücretsiz ikramların geleceği ise sektörün ekonomik koşullarına bağlı olarak şekillenecek.
