Sosyal Güvenlik Kurumu, sahte sigortalılık ve kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında denetimlerini artırdı. Kurumun yürüttüğü kapsamlı incelemeler sonucunda bugüne kadar 245 binden fazla kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi. Yapılan incelemelerde binlerce sahte iş yeri de tespit edildi.
SGK, özellikle fiilen çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişileri tespit etmek için dijital denetim sistemlerini ve saha kontrollerini birlikte yürütüyor. Gelişmiş veri analiz sistemleri sayesinde milyonlarca veri incelenerek usulsüz işlemler tek tek belirleniyor.
“HATIR SİGORTASI” YAPANLAR AĞIR SONUÇLARLA KARŞILAŞIYOR
Uzmanlar, kamuoyunda “hatır sigortası” olarak bilinen yöntemle sigortalı gösterilen kişilerin büyük risk altında olduğunu belirtti. Bu yöntemde kişiler, bir iş yerinde çalışmadığı halde sigortalı gösteriliyor ve bu da emeklilik hakkı kazanmak için kullanılıyor. Ancak SGK mevzuatına göre sigortalı sayılabilmek için fiilen çalışma, işverene bağlılık ve gerçek bir iş ilişkisinin bulunması gerekiyor. Bu şartlardan biri bile sağlanmadığında sigortalılık geçersiz sayılıyor.
Yapılan incelemelerde birçok kişinin sigortalı gösterildiği iş yerinin adresini, faaliyet alanını hatta iş yerinin varlığını bile bilmediği tespit edildi. Bu da yapılan denetimlerde sahte sigortalılığın en önemli göstergelerinden biri.
100 PARAMETRELİ DİJİTAL TAKİP SİSTEMİ
SGK’nın 2016 yılından bu yana yürüttüğü “Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi” kapsamında çok kapsamlı bir analiz sistemi kullanılıyor. Bu sistemde iş yerlerinin prim ödeme düzeni, çalışan sayısı, iş kolu, kazanç bildirimi gibi yaklaşık 100 farklı kriter inceleniyor. Riskli görülen iş yerleri denetime alınıyor.
2011-2016 yılları arasında tescil edilen yaklaşık 4,6 milyon iş yeri bu kapsamda analiz edildi. Dijital takip sistemi sayesinde sahte iş yerleri ve sahte sigortalılık işlemleri çok daha kısa sürede tespit edilebilir hale geldi.
245 BİN 740 KİŞİNİN SİGORTASI VE EMEKLİLİĞİ İPTAL EDİLDİ
Projenin 2025 yılına kadar devam eden 16 aşamasında önemli sonuçlar elde edildi. Yapılan incelemelerde toplam 3 bin 273 sahte iş yeri tespit edildi. Bu iş yerleri üzerinden sigortalı gösterilen 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi.
Denetimlerin son aşamalarında ortaya çıkan kamu zararı da dikkat çekti. 15’inci aşamada 128 iş yerinde 18 bin 191 sahte sigortalı belirlenirken yaklaşık 487,5 milyon liralık borç tespit edildi. 16’ncı aşamada ise 195 iş yerinde 20 bin 578 sahte sigortalı tespit edildi ve kamu zararının 1,27 milyar lirayı bulduğu hesaplandı.
MAAŞLAR FAİZİYLE GERİ ALINIYOR
SGK, sahte sigortalılık tespit edilen durumlarda sadece sigortayı iptal etmekle kalmıyor. Emekli olmuş kişilerin maaşları kesiliyor ve bugüne kadar yapılan tüm ödemeler faiziyle birlikte geri talep ediliyor. Ayrıca bu kişilerin sağlık hizmetleri kapsamında yapılan harcamalar da geri alınıyor.
