Türkiye’de 15 Yaş Altına Sosyal Medya Yasağı: Mevcut Hesaplar İçin Son Tarih Açıklandı
Spot: Türkiye’de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yeni düzenlemede yaş doğrulama, hesap gizliliği ve ebeveyn denetimine ilişkin ayrıntılar netleşti. 15 yaşını doldurmayan kullanıcıların hesaplarına yönelik kapatma süreci, 15-17 yaş grubuna getirilen kısıtlamalar ve 31 Mart 2027 tarihi dikkat çekti. İşte çocukların sosyal medya hesaplarını ve ailelerin kontrol imkânlarını etkileyecek düzenlemenin ayrıntıları…
Türkiye’de çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yeni düzenleme, milyonlarca kullanıcıyı ve aileyi yakından ilgilendiren değişiklikleri beraberinde getirdi. Sosyal medya hesaplarının yaş doğrulamasından geçirilmesi, belirli yaş gruplarına farklı kullanım koşulları uygulanması ve ebeveynlerin çocuklarının hesapları üzerindeki denetiminin artırılması öngörüldü. Özellikle mevcut hesaplar için belirlenen geçiş süresi, düzenlemenin uygulama takvimini gündeme taşıdı.
15 yaş altındaki kullanıcıların sosyal medya hesapları kapatılacak
Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından birini, 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal ağ hizmetlerine erişimi oluşturdu. Sosyal ağ sağlayıcılarının bu yaş grubundaki çocuklara hizmet sunmaması öngörüldü. Buna göre, yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen kullanıcıların mevcut hesapları da kapatılacak.
Ancak hesapların kapatılmasına ilişkin süreçte önemli bir ayrıntı bulunuyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce açılmış ve yaş doğrulama belirteciyle doğrulanmamış hesaplar için yaş doğrulamasının en geç 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanması gerekiyor. Bu nedenle söz konusu tarih, bütün hesapların aynı gün kapatılacağı anlamına gelmiyor. Hesabın durumu, kullanıcının yaşının doğrulanması sonucunda belirlenecek.
31 Mart 2027’ye kadar yaş doğrulaması yapılacak
Mevcut sosyal medya hesaplarına yönelik yaş doğrulama süreci, düzenlemenin uygulamaya geçirilmesindeki temel adımlardan biri olacak. Sosyal ağ sağlayıcıları, kullanıcıların yaş grubunu belirlemek ve ilgili hizmet koşullarını uygulamak için yaş doğrulama mekanizması kullanacak.
Yaş doğrulama sisteminde, kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığı esas alınacak. Böylece 15 yaş altındaki kullanıcılarla 15-17 yaş grubundaki kullanıcıların hesaplarına aynı koşulların uygulanmaması hedeflenecek.
Yaş doğrulama işlemlerinin e-Devlet üzerinden sağlanacak doğrulama belirteciyle yürütülmesi öngörülüyor. Bu sistemin, sosyal medya platformlarıyla kimlik bilgilerinin tamamını paylaşmadan yaş eşiğinin doğrulanmasına imkân sağlaması amaçlanıyor.
15, 16 ve 17 yaşındaki kullanıcıları hangi kısıtlamalar bekliyor?
Düzenleme yalnızca 15 yaş altındaki çocukları kapsamıyor. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına ulaşmamış kullanıcılar için de farklı güvenlik koşulları uygulanacak.
Bu yaş grubunun hesapları varsayılan olarak gizli olacak. Kullanıcıların hesaplarını herkese açık hâle getirmelerine imkân tanınmayacak. Ayrıca takipçi ve takip edilen hesap listelerinin diğer kullanıcılar tarafından görüntülenmesi sınırlandırılacak.
Böylece çocukların sosyal medya üzerindeki etkileşimlerinin ve hesap bilgilerinin daha sınırlı bir çevreyle paylaşılması hedeflenecek. Bu yaş grubundaki kullanıcılar için canlı yayın açılması da engellenecek.
Çocuklara kişiselleştirilmiş reklam ve profil çıkarma kısıtlaması
Düzenlemede öne çıkan bir diğer başlık, çocukların kişisel verilerinin ticari amaçlarla kullanılmasına ilişkin sınırlamalar oldu. Çocukların davranışlarına dayalı profilleme yapılması ve kişisel verilerinin kişiselleştirilmiş ticari reklam amacıyla kullanılması yasaklanacak.
Bu kapsamda çocukların çevrim içi davranışlarından hareketle ilgi alanlarının belirlenmesi ve bu bilgiler üzerinden kişiselleştirilmiş reklam hedeflemesi yapılmasına yönelik kısıtlamalar getirilecek.
Söz konusu düzenleme, çocuk hesaplarının yalnızca görünürlük ve gizlilik ayarlarını değil, sosyal medya platformlarının reklam ve veri işleme uygulamalarını da etkileyecek.
Mesajlaşma özellikleri nasıl değişecek?
Çocukların sosyal medya üzerinden kimlerle iletişim kurabileceğine ilişkin kurallar da yeniden düzenlenecek. Buna göre çocuklara yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj gönderilebilecek.
Mesajlaşma sırasında karşı tarafın mesajı görüp görmediğini gösteren bilginin iletilmesine de izin verilmeyecek. Böylece çocukların iletişim kurduğu kişiler üzerinde daha fazla kontrol sağlanması ve sosyal medya üzerinden karşılaşabilecekleri risklerin azaltılması amaçlanacak.
Düzenleme kapsamında çocukların profil fotoğrafları, hesapları, paylaşımları ve görsellerinin ekran görüntülerinin alınmasını önlemeye yönelik teknik tedbirler de öngörülüyor.
Sosyal medya platformlarında öneri sistemleri de değişecek
Yeni kurallar, çocukların karşısına çıkan içeriklerin ve diğer kullanıcıların önerilme biçimini de kapsıyor. Çocuk hesaplarının başka kullanıcılara takip önerisi olarak sunulmasına yönelik sınırlamalar getirilecek. Rehberler ve farklı platformlardaki kişi listeleri üzerinden eşleştirme yapılması da kısıtlanacak.
Bunun yanında, çocukların platformlarda daha uzun süre kalmasını teşvik edebilecek belirli tasarım ve işlevlere ilişkin tedbirler uygulanacak. İçeriklerin kaydırma veya tıklama hareketleriyle ya da kendiliğinden art arda sunulmasını sağlayan bazı arayüz özelliklerinin çocuk hesaplarında kullanılmaması öngörülüyor.
Bu düzenlemelerle çocukların karşılaştıkları içerikler, diğer kullanıcılarla kurdukları bağlantılar ve platformları kullanma biçimleri üzerinde daha güçlü koruma mekanizmaları oluşturulması hedefleniyor.
Ebeveynler çocuklarının sosyal medya kullanımını kontrol edebilecek
Düzenlemenin aileleri ilgilendiren başlıkları arasında ebeveyn kontrol araçları da bulunuyor. Sosyal ağ sağlayıcılarının, ebeveynlerin çocuklarının hesapları üzerinde belirli kontrolleri gerçekleştirebilmesine imkân tanıyan araçlar sunması öngörülüyor.
Bu araçlarla ebeveynler çocuklarının sosyal medya kullanım sürelerini takip edebilecek ve sınırlandırabilecek. Hesap ve özellik ayarlarını yönetebilecek aileler, ücretli işlemler için izin mekanizması kullanabilecek ve harcama sınırı belirleyebilecek. Konum paylaşımına ilişkin kontroller de bu kapsamda yer alacak.
Böylece ebeveyn denetiminin yalnızca çocuğun sosyal medyada geçirdiği süreyle sınırlı kalmaması; hesap güvenliği, harcamalar ve bazı kişisel ayarları da kapsaması amaçlanıyor.
Hesabı kapatılan kullanıcılar itiraz edebilecek mi?
Yaş doğrulama işlemleri ve hesaplara ilişkin kararlar konusunda kullanıcıların başvuru yapabilmesi de düzenlemenin önemli unsurları arasında yer alıyor. Sosyal ağ sağlayıcılarının, yaş doğrulama veya hesap kapatma gibi işlemlere karşı ücretsiz, Türkçe ve erişilebilir bir başvuru mekanizması oluşturması öngörülüyor.
İtirazların yalnızca otomatik sistemler üzerinden sonuçlandırılmaması, gerektiğinde insan incelemesinin de devreye girmesi gerekiyor. Bu mekanizma, yaşın yanlış belirlenmesi veya hesabın hatalı biçimde kapatılması gibi durumlarda kullanıcıların başvurabileceği bir yol oluşturacak.
Yeni sosyal medya düzenlemesi ne zaman uygulanacak?
Düzenlemenin yürürlük tarihi ve mevcut hesaplar için öngörülen geçiş süresi birbirinden farklı iki aşamayı oluşturuyor. Yönetmeliğin 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girmesi öngörülürken, düzenleme öncesinde açılmış ve yaş doğrulaması tamamlanmamış hesaplar için son tarih 31 Mart 2027 olarak belirlendi.
Bu takvim doğrultusunda sosyal ağ sağlayıcılarının yaş doğrulama sistemlerini uygulaması ve hesapları ilgili yaş grubuna göre düzenlemesi gerekecek. 15 yaşını doldurmayan kullanıcıların hesapları yaş doğrulamasının sonucuna göre kapatılacak; 15-17 yaş grubundaki kullanıcılar ise gizlilik, mesajlaşma, canlı yayın ve reklam alanlarındaki kısıtlamalara tabi olacak.
Düzenleme, çocukların sosyal medya kullanımında yaş doğrulamasından ebeveyn kontrolüne, reklam uygulamalarından hesap güvenliğine kadar geniş bir alanda yeni kurallar getiriyor. Uygulamanın kapsamı ve geçiş takvimi bakımından ise yönetmeliğin tam metni esas alınacak.
