Orta Doğu’da haftalardır tırmanan gerilimde dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Savaşın 40. gününde taraflar ateşkes konusunda uzlaşmaya yaklaşırken, sürecin perde arkasında yürütülen diplomasi trafiği de gün yüzüne çıktı. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakerelere ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulunarak hem ateşkes kararını duyurdu hem de sürecin kilit aktörlerini açıkladı.
Trump, yaptığı açıklamada İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tamamen, derhal ve güvenli şekilde açmayı kabul etmesi halinde ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını iki hafta süreyle askıya alacağını duyurdu. Bu kararın, kalıcı bir anlaşmaya giden yolda kritik bir adım olduğunu vurgulayan Trump, taraflar arasında önemli mesafeler kat edildiğini ifade etti.
ABD Başkanı, İran’dan gelen 10 maddelik teklifin “uygulanabilir bir müzakere zemini” sunduğunu belirterek, geçmişte iki ülke arasında sorun yaratan başlıkların büyük bölümünde uzlaşmaya varıldığını söyledi. İki haftalık sürenin ise anlaşmanın nihai hale getirilmesi için fırsat sağlayacağı ifade edildi.
TÜRKİYE, MISIR VE PAKİSTAN SAHADA
Ateşkes sürecinin arka planında dikkat çeken en önemli unsur ise Türkiye’nin yürüttüğü diplomasi oldu. Ankara’nın Mısır ve Pakistan ile birlikte yürüttüğü temasların, tarafları müzakere masasına yaklaştırdığı ortaya çıktı. “Sessiz ama belirleyici” olarak nitelendirilen bu diplomatik trafik, krizin çözümünde kritik rol oynadı.
Trump da açıklamasında, İran’ın müzakereye ikna edilmesinde Çin’in önemli bir rol oynadığını belirterek, çok taraflı diplomasi sürecinin başarıya ulaştığını dile getirdi.
“DÜNYA BARIŞI İÇİN BÜYÜK BİR GÜN”
Açıklamalarında oldukça iddialı ifadeler kullanan Trump, varılan mutabakatı “kusursuz bir zafer” olarak tanımladı. Sürecin sadece bölge için değil, küresel barış açısından da tarihi bir fırsat sunduğunu belirten Trump, “Dünya barışı için büyük bir gün” ifadelerini kullandı.
ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin güvenliğini sağlama konusunda aktif rol oynayacağını söyleyen Trump, bölgenin ekonomik olarak da yeni bir döneme girebileceğini belirtti. İran’ın yeniden inşa sürecine başlayabileceğini ifade eden ABD Başkanı, “Bu, Orta Doğu’nun altın çağı olabilir” değerlendirmesinde bulundu.
MÜZAKERELERİN ADRESİ: İSLAMABAD
Ateşkesin ardından gözler yeniden başlayacak müzakerelere çevrildi. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, görüşmelerin İslamabad’da 10 Nisan’da başlayacağını duyurdu. Ancak Tahran yönetimi, müzakerelere “tam güvensizlikle” katılacağını vurgulayarak temkinli bir duruş sergiledi.
İran tarafı, olası bir ihlalde sert karşılık verileceği mesajını da açıkça iletti. Bu durum, sürecin kırılgan yapısını gözler önüne sererken, diplomatik temasların önemini bir kez daha ortaya koydu.
İRAN’IN 10 MADDELİK TEKLİFİ
İran’ın ABD’ye sunduğu 10 maddelik teklif, geçici ateşkes yerine kalıcı barışı hedefleyen kapsamlı maddeler içeriyor. Teklifte, İran’a yönelik yeni saldırıların tamamen sona erdirilmesi, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve bölgedeki çatışmaların durdurulması gibi güvenlik odaklı talepler öne çıkıyor.
Ekonomik boyutta ise Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, buradan geçiş yapan gemilerden ücret alınması ve elde edilen gelirlerin yeniden inşa faaliyetlerine aktarılması dikkat çekiyor. Ayrıca bu gelirlerin Umman ile paylaşılması planın önemli başlıkları arasında yer alıyor.
