ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’ın satın alınmasına yönelik planlarına karşı çıkan Avrupa ülkelerine yönelik sert bir adım attı. Trump, Danimarka başta olmak üzere sekiz Avrupa ülkesine kademeli gümrük vergisi yaptırımı uygulanacağını açıkladı. Kararın, Grönland’ın “tam ve eksiksiz satın alınmasına” ilişkin bir anlaşmaya varılana kadar yürürlükte kalacağı belirtildi.
Trump’ın açıklamaları, Washington ile Avrupa başkentleri arasında yeni ve derin bir ekonomik ve siyasi krizin fitilini ateşledi.
YÜZDE 10’DAN YÜZDE 25’E ÇIKACAK GÜMRÜK VERGİSİ
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Şubat 2026 tarihinden itibaren Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Finlandiya’dan ABD’ye gönderilen her türlü ürüne yüzde 10 gümrük vergisi uygulanacaktır. 1 Haziran 2026 tarihinde bu oran yüzde 25’e çıkarılacaktır. Grönland’ın tam ve eksiksiz satın alınmasına yönelik bir anlaşmaya varılana kadar bu uygulama yürürlükte kalacaktır.”
Trump, bu adımı “küresel barış ve ABD’nin ulusal güvenliği” gerekçesiyle attığını savundu.
“DANİMARKA YÜZYILLARDIR SÜBVANSE EDİLİYOR”
Trump, Avrupa ülkelerine yönelik sert eleştirilerinde, ABD’nin uzun yıllardır Danimarka ve Avrupa Birliği ülkelerini fiilen sübvanse ettiğini iddia etti. Trump açıklamasında; “Danimarka’yı, Avrupa Birliği’nin tüm ülkelerini ve diğer ülkeleri, onlara gümrük vergileri ya da herhangi bir bedel uygulamadan uzun yıllar boyunca fiilen sübvanse ettik. Artık, yüzyıllar sonra, Danimarka’nın karşılığını verme zamanı gelmiştir. Dünya barışı tehlikededir.” İfadelerine yer verdi.
“DANİMARKA’NIN SAVUNMASI İKİ KIZAKLI KÖPEK EKİBİNDEN İBARET”
Trump, Grönland’ın güvenliğine ilişkin iddialarında da dikkat çeken ifadeler kullandı. Çin ve Rusya’nın Grönland topraklarında etkisini artırmak istediğini öne süren Trump, Danimarka’nın savunma kapasitesini küçümseyerek; “Danimarka’nın bunun hakkında yapabileceği hiçbir şey yok. Şu anda tüm savunma unsurları yalnızca iki kızaklı köpek ekibinden ibaret, bir tanesi de yakın zamanda eklendi. Bu oyunda yer alabilecek ve bunu çok başarılı şekilde yapabilecek tek ülke ABD’dir.” Dedi.
Trump, özellikle ABD’nin ve küresel güvenliğin söz konusu olduğu durumlarda Grönland’ın başka güçlerin kontrolüne bırakılmayacağını savundu.
SEKİZ AVRUPA ÜLKESİNE AÇIK YAPTIRIM MESAJI
Trump, Danimarka dışında Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Finlandiya’nın Grönland’da “amaçları belirsiz faaliyetler” yürüttüğünü iddia etti. Bu durumun küresel güvenlik açısından kabul edilemez olduğunu söyleyen Trump, “Bu ülkeler son derece tehlikeli bir oyun oynuyor. Sürdürülebilir ve kabul edilebilir olmayan bir risk seviyesi oluşturuldu. Küresel barış ve güvenliği korumak adına güçlü önlemler almak zorundayız.” İfadelerini kullandı.
“ABD 150 YILDIR GRÖNLAND’I SATIN ALMAYA ÇALIŞIYOR”
Trump, Grönland’ın satın alınmasının yeni bir fikir olmadığını vurgulayarak, ABD’nin bu yöndeki girişimlerinin 150 yılı aşkın süredir devam ettiğini söyleyerek, “Birçok ABD başkanı iyi niyetlerle bunu denemiştir ancak Danimarka her zaman reddetmiştir.” Dedi.
“GRÖNLAND OLMADAN SİSTEM EKSİK KALIR”
Trump açıklamasında, ABD’nin savunma projelerine de geniş yer ayırdı. “Altın Kubbe” hava savunma sistemi için Grönland’ın kritik bir konumda olduğunu belirten Trump, şu ifadeleri kullandı:
“Altın Kubbe ve modern saldırı-savunma sistemleri nedeniyle Grönland’a olan ihtiyaç daha da artmıştır. Kanada’nın korunması dahil, bu sistem için yüzlerce milyar dolar harcanmaktadır. Açıların, ölçülerin ve sınırların gerekliliği nedeniyle bu sistem ancak Grönland dahil edilirse en yüksek verimle çalışabilir.”
Trump, ABD’nin Danimarka ve ilgili ülkelerle müzakereye açık olduğunu ancak bunun ABD’nin ulusal güvenliği temelinde yapılacağını da sözlerine ekledi.
TRUMP’IN GRÖNLAND PLANI NE? ABD NEDEN GRÖNLAND’I İSTİYOR?
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland planı, ilk kez 2019 yılında gündeme gelmişti. Trump’ın 2025’te başlayan ikinci başkanlık döneminde ise bu plan çok daha sert, açık ve ısrarcı bir politika haline dönüştü.
Donald Trump’ın Grönland’a yönelik hedefi, klasik askeri üs anlaşmalarının ötesine geçiyor. Trump açık biçimde; Grönland’ın tam egemenliğinin ABD’ye devredilmesini istiyor. Yani geçici kiralama ya da üs anlaşması değil, doğrudan ABD toprağı haline gelmesini hedefliyor
Satın alma ya da ekonomik teşvikler işe yaramazsa, askeri güç seçeneğini tamamen dışlamıyor. Trump’ın bu yaklaşımı, Danimarka ve Avrupa’da ciddi rahatsızlık yaratmış durumda.
Trump yönetimi, Grönland planını öncelikle ABD ulusal güvenliği ile gerekçelendiriyor. Buna göre; Grönland, Arktik bölgesinde stratejik bir kilit noktada bulunuyor. Rusya ve Çin’in Arktik’te artan askeri ve ekonomik faaliyetleri ABD için tehdit olarak görülüyor. Füze savunma sistemleri, erken uyarı radarları ve yeni nesil savunma projeleri için ideal bir konumda yer alıyor.
“GOLDEN DOME” VE ASKERİ STRATEJİ
ABD’nin yeni savunma projeleri arasında yer alan ve Trump’ın sıkça vurguladığı “Golden Dome” füze savunma sistemi, Grönland’ı daha da kritik hale getiriyor. Grönland, Kuzey Amerika’ya yönelik olası balistik tehditleri erken tespit edebilecek konumda. Arktik üzerinden gelecek saldırılara karşı ilk savunma hattı niteliği taşıyor. ABD, bölgedeki askeri varlığını kalıcı hale getirmek istiyor
GÖRÜNMEYEN AMA KONUŞULAN SEBEPLER
Trump her ne kadar güvenliği ön plana çıkarsa da, Grönland planının arkasında ekonomik ve jeopolitik nedenler de bulunuyor.
Bunların başında; nadir toprak elementleri ve kritik mineraller, henüz tam keşfedilmemiş petrol ve doğal gaz rezervleri, küresel ısınma nedeniyle açılan yeni deniz ticaret yolları bulunuor.
Grönland, bu yönleriyle geleceğin enerji ve ticaret dengelerinde kilit rol oynayabilecek bir bölge olarak görülüyor.
