ABD Başkanı Donald Trump’ın bu hafta Pekin’e gerçekleştirdiği ziyaret, Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerde beklenen büyük kırılmayı yaratmadı. Ancak zirve, iki ülkenin geçen yıl sertleşen ticaret savaşı sonrası yeniden “kontrollü rekabet” dönemine geçtiğini gözler önüne serdi.
Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında iki gün süren görüşmelerde tarafların ekonomik ve stratejik anlaşmazlıklarının büyük ölçüde devam ettiği görüldü. ABD tarafı özellikle Çin’in ticaret politikaları, devlet destekli sanayi teşvikleri ve Hint-Pasifik bölgesindeki askeri etkisi konusunda somut ilerleme sağlayamadı.
Çin yönetimi ise zirveyi, ekonomik baskının azaldığı ve daha öngörülebilir bir sürece geçildiği yönünde değerlendirdi. Şi Cinping’in görüşmeler sırasında iki ülke ilişkileri için “yapıcı stratejik istikrar” ifadesini kullandığı aktarıldı.
TİCARET SAVAŞINDA YENİ DENGE
Uzmanlara göre Trump yönetimi, 2025 yılı başında devreye alınan yüksek gümrük tarifeleriyle Çin’i geri adım attırmayı hedefledi. Ancak Pekin’in misilleme hamleleri Washington’un beklentilerini boşa çıkardı.
Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nden Çin uzmanı Scott Kennedy, tarafların yeniden daha kontrollü bir döneme geçtiğini belirterek, “Bir yıl önce yüzde 145 gümrük tarifeleri konuşuluyordu. Şimdi ise yeniden istikrar dönemine dönüldü” değerlendirmesinde bulundu.
Trump’ın Pekin ziyaretine Elon Musk ve Jensen Huang gibi teknoloji ve iş dünyasının önemli isimleri de katıldı. Ancak zirveden Amerikan şirketleri adına beklendiği ölçüde büyük ticari anlaşmalar çıkmadı.
İRAN KONUSUNDA PEKİN’DEN MESAFELİ TAVIR
Zirvenin en dikkat çeken başlıklarından biri de İran meselesi oldu. ABD’nin İran’la ilgili beklentilerine rağmen Çin yönetimi, Washington’un savaşın sona erdirilmesine yönelik girişimlerine açık destek vermedi.
Demokrasileri Savunma Vakfı’ndan Çin uzmanı Craig Singleton, görüşmelerin “istikrar görüntüsü verdiğini ancak temel çıkmazları ortadan kaldırmadığını” söyledi.
Beyaz Saray ise Trump ile Şi Cinping arasındaki kişisel diplomasi sayesinde Amerikan ihracatı açısından bazı kazanımlar elde edildiğini savundu. Özellikle Boeing uçak satışı ve tarım anlaşmaları ön plana çıkarıldı.
Çin’in Washington Büyükelçiliği tarafından yapılan açıklamada ise görüşmeler “samimi, derinlikli, yapıcı ve stratejik” ifadeleriyle tanımlandı.
BOEING SATIŞI BEKLENTİNİN ALTINDA KALDI
Trump, Çin’in Boeing’den 200 uçak satın almak üzere anlaşma yaptığını açıkladı. Ancak bu rakamın daha önce konuşulan 500 uçaklık beklentinin oldukça altında kaldığı belirtildi.
2017 yılında gerçekleştirilen Trump-Çin zirvesinde yaklaşık 250 milyar dolarlık ticari anlaşma açıklanmıştı. Son zirvede ise benzer ölçekte ekonomik sonuçlar ortaya çıkmadı.
Ayrıca NVIDIA’nın gelişmiş H200 yapay zeka çiplerinin Çin’e satışı konusunda da herhangi bir ilerleme sağlanamadığı bildirildi.
Eski ABD Ticaret Temsilciliği yetkililerinden Wendy Cutler, zirvenin ekonomik çıktıları için “beklentilerin oldukça altında” değerlendirmesinde bulundu.
PEKİN: ESKİ DÖNEM GERİ GELMEYECEK
Çinli uzmanlara göre Pekin yönetimi artık ABD ile ilişkilerde geçmişteki geniş iş birliği dönemine dönülmesini beklemiyor.
Pekin Renmin Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Profesörü Cui Shoujun, iki ülkenin artık uzun vadeli stratejik rekabet gerçeğini kabul ettiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Washington ve Pekin artık ilişkileri yeniden altın çağa döndürmeye çalışmıyor. Taraflar uzun vadeli rekabet ve anlaşmazlığın kalıcı olduğunu kabul ediyor.”
