TÜRKİYE, PAKİSTAN VE SUUDİ ARABİSTAN ARASINDA SAVUNMA ANLAŞMASI
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın savunma ve güvenlik alanındaki ilişkilerini geliştirmeyi hedefleyen Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın Türkiye'deki onay sürecinde yeni bir aşamaya geçildi.
Üç ülke arasında 7 Ağustos 2026 tarihinde imzalanan anlaşmanın onaylanmasını uygun bulan 7597 sayılı Kanun, 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından Mekke'de imzalanan anlaşma, savunma alanındaki ortak faaliyetlerin belirli kurallar çerçevesinde yürütülmesini amaçlıyor.
Toplam 16 maddeden oluşan metin, karşılıklı askerî yardımdan istihbarat paylaşımına, ortak tatbikatlardan savunma sanayii projelerine kadar geniş bir iş birliği alanını kapsıyor.
BİR ÜLKEYE YÖNELİK SALDIRI TÜM TARAFLARA YAPILMIŞ SAYILACAK
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın öne çıkan düzenlemelerinden biri, üç ülke arasında ortak savunma anlayışının oluşturulmasına ilişkin hüküm oldu.
Anlaşmanın ikinci maddesine göre, taraf ülkelerden herhangi birinin dış kaynaklı silahlı saldırıya uğraması, diğer taraflara da yöneltilmiş bir saldırı olarak kabul edilecek.
Böyle bir durumda saldırıya uğrayan ülkeye gecikmeksizin karşılıklı yardım sağlanması öngörülüyor.
Yardımın kapsamı, saldırıya uğrayan ülkenin ihtiyaçlarının değerlendirilmesinin ardından belirlenecek. Taraflar, mevcut imkânları doğrultusunda askerî kabiliyetlerini de kullanarak destek sunabilecek.
Düzenlemeyle üç ülke arasında ortak savunma kapasitesinin ve caydırıcılığın güçlendirilmesi hedefleniyor.
ÜÇ ÜLKENİN ORDULARI ORTAK TATBİKATLAR DÜZENLEYEBİLECEK
Anlaşma, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışma kapasitesinin geliştirilmesine yönelik hükümler de içeriyor.
Bu kapsamda askerî personelin karşılıklı görevlendirilmesi, ortak eğitim programlarının hazırlanması ve tatbikatların gerçekleştirilmesi teşvik edilecek.
Askerî birliklerin konuşlandırılmasına yönelik faaliyetler de iş birliği başlıkları arasında bulunuyor.
Söz konusu çalışmalarla üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasında operasyonel koordinasyonun artırılması ve birliklerin barış ile savaş dönemlerinde birlikte hareket edebilme yeteneğinin geliştirilmesi amaçlanıyor.
İSTİHBARAT PAYLAŞIMI İÇİN GÜVENLİ KANALLAR KULLANILACAK
Mekke Anlaşması'nın dokuzuncu maddesi, taraf ülkeler arasında istihbarat alanındaki iş birliğini düzenliyor.
Buna göre Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan, güvenli iletişim kanalları aracılığıyla istihbarat paylaşımında bulunabilecek.
Paylaşılan bilgilerin korunması, gizliliğin sağlanması ve veri güvenliğine ilişkin yükümlülükler de anlaşma kapsamında ele alınıyor.
Böylece savunma ve güvenlik alanındaki bilgi alışverişinin belirlenen kurallar doğrultusunda yürütülmesi hedefleniyor.
SİLAH, MÜHİMMAT VE YAKIT DESTEĞİ SAĞLANABİLECEK
Anlaşmanın onuncu maddesinde, taraf ülkelerin birbirlerine sağlayabileceği lojistik destek düzenleniyor.
Barış, savaş ve olağanüstü durumlarda karşılıklı lojistik yardım yapılabilmesine imkân tanınacak.
Bu kapsamda sağlanabilecek destekler arasında silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askerî ekipmanlar bulunuyor.
Ancak lojistik yardımın kapsamı, ülkelerin mevcut imkânları ve kullanılacak sistemlerin birbiriyle uyumluluğu dikkate alınarak belirlenecek.
SAVUNMA SANAYİSİNDE ORTAK ÜRETİM VE TEKNOLOJİ İŞ BİRLİĞİ
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki anlaşmanın yedinci maddesi, savunma sanayii alanında ortak çalışmalar yürütülmesini öngörüyor.
Bu doğrultuda üç ülkenin ortak üretim projeleri geliştirmesi, araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde iş birliği yapması ve savunma teknolojilerinde bilgi paylaşımını artırması hedefleniyor.
Anlaşmada ayrıca savunma sanayii alanında görev yapacak uzmanların yetiştirilmesi ve teknik personelin karşılıklı görevlendirilmesi de yer alıyor.
Ülkelerin askerî sanayi kapasitelerinin geliştirilmesi, ortak projeler yoluyla üretim ve teknoloji alanındaki iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
STRATEJİK SİYASİ VE SAVUNMA KOMİTESİ KURULACAK
Anlaşmanın sekizinci maddesiyle üç ülke arasında ortak bir koordinasyon mekanizması oluşturulması kararlaştırıldı.
Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi adıyla kurulacak yapıda taraf ülkelerin dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanları yer alacak.
Komite, savunma politikalarına ilişkin ortak çalışmaların koordinasyonundan ve güvenlik alanındaki iş birliğinin geliştirilmesinden sorumlu olacak.
Toplantıların yılda iki kez ve dönüşümlü olarak taraf ülkelerde yapılması planlanıyor. Gerekli görülmesi durumunda ülke liderlerinin de yılda bir kez bir araya gelmesi öngörülüyor.
KOMİTENİN SEKRETARYASI SUUDİ ARABİSTAN'DA OLACAK
Anlaşmaya göre Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesinin sekretaryası Suudi Arabistan'da bulunacak.
Komitenin ilk genel sekreterinin ise Pakistan tarafından atanması kararlaştırıldı.
Oluşturulacak yapıya, anlaşmaya başka ülkelerin katılımına ilişkin mekanizmaları ve gerekli kriterleri belirleme yetkisi de verildi.
Böylece üç ülke arasındaki savunma iş birliğinin kurumsal bir yapı üzerinden yürütülmesi amaçlanıyor.
MEKKE ANLAŞMASI SÜRESİZ OLARAK GEÇERLİ OLACAK
Toplam 16 maddeden oluşan anlaşmada yürürlük ve anlaşmadan çekilme koşulları da düzenlendi.
Buna göre anlaşmanın uluslararası düzeyde yürürlüğe girebilmesi için taraf ülkelerin kendi iç hukuklarında gerekli onay işlemlerini tamamlaması gerekiyor.
Son onay belgesinin sekretaryaya teslim edilmesiyle yürürlük sürecinin tamamlanması öngörülüyor.
Anlaşma, belirli bir bitiş tarihi olmaksızın süresiz olarak uygulanacak. Bununla birlikte taraf ülkeler, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra çekilme hakkını kullanabilecek.
Çekilmek isteyen ülkenin, kararını en az üç ay önceden diplomatik kanallar aracılığıyla yazılı olarak bildirmesi gerekecek.
ÜLKELERİN EGEMENLİK HAKLARI VE ULUSLARARASI YÜKÜMLÜLÜKLERİ KORUNACAK
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, taraf ülkelerin mevcut uluslararası yükümlülüklerini sürdürmesini de esas alıyor.
Anlaşmada ülkelerin egemenliklerine, toprak bütünlüklerine ve iç işlerine müdahale etmeme ilkesine saygı gösterilmesi öngörülüyor.
Bu çerçevede savunma ve güvenlik alanındaki iş birliğinin, tarafların uluslararası sorumlulukları ve karşılıklı egemenlik hakları gözetilerek yürütülmesi hedefleniyor.
Türkiye'de anlaşmanın onaylanmasını uygun bulan kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla iç hukuk sürecinde önemli bir adım atılırken, anlaşmanın uluslararası yürürlüğü için öngörülen onay koşullarının tamamlanması gerekiyor.
