ABD yönetimi, sağlıklı beslenme politikalarında köklü bir değişikliğe gitti. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı (HHS) ile Tarım Bakanlığı (USDA) tarafından hazırlanan “Amerikalılar için 2025-2030 Beslenme Rehberi”, ultra işlenmiş gıdalara karşı sert uyarılar içerirken, yıllardır kullanılan besin piramidini de tersine çevirdi. Yeni rehberle birlikte ilave şeker, yapay katkı maddeleri ve aşırı işlenmiş ürünlere karşı adeta resmi bir mücadele başlatıldı.
HHS ve USDA tarafından yayımlanan yeni rehber, önceki yıllardan farklı olarak yüksek oranda işlenmiş gıdaların açıkça kaçınılması gereken bir kategori olarak tanımlanmasıyla dikkat çekti. Rehberde, önerilen günlük protein miktarının artırıldığı, süt ve süt ürünlerinin sağlık üzerindeki olumlu etkilerinin daha güçlü biçimde vurgulandığı belirtildi. Ayrıca bağırsak mikrobiyomu, ilk kez bu kadar kapsamlı şekilde ele alındı.
SAĞLIK BAKANI’NDAN “GERÇEK GIDA” VURGUSU
Yeni Beslenme Rehberi’ni basın toplantısıyla açıklayan ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı Robert F. Kennedy Jr., ilave şekere karşı sert mesajlar verdi. Kennedy, “Bugün hükümetimiz ilave şekere savaş ilan ediyor. Katkı maddeleri, ilave şeker ve aşırı tuzla dolu, yüksek oranda işlenmiş gıdalar sağlığa zarar verir. Sağlık Bakanı olarak mesajım net: Gerçek gıda tüketin” ifadelerini kullandı.
Kennedy ayrıca, ilave şekerlerin metabolik hastalıkları tetiklediğini vurguladı.
BESİN PİRAMİDİ TERSİNE ÇEVRİLDİ
Yeni rehberle birlikte besin piramidi de yeniden tasarlandı. Ters çevrilen piramitte, en geniş bölümde “Protein, Süt Ürünleri ve Sağlıklı Yağlar” yer aldı. Bu grubun yanına sebzeler ve meyveler eşit önemde konumlandırıldı. Piramidin en alt ve en küçük bölümünde ise tam tahıllar bulunuyor. Yeni piramit, realfood.gov adresinde yayımlandı.
“YILLARDIR YANILTILDIK” MESAJI
Yeni piramidin tanıtım metninde, “On yıllardır yüksek oranda işlenmiş gıdaları önceliklendiren rehberlik tarafından yanıltıldık. Bunun sonucunda benzeri görülmemiş kronik hastalık oranlarıyla karşı karşıya kaldık” ifadelerine yer verildi. Rehber, ilk kez bu kadar net şekilde ultra işlenmiş gıdaların tehlikelerine dikkat çekti.
ULTRA İŞLENMİŞ GIDALARA AÇIK UYARI
Yeni Beslenme Rehberi, “paketlenmiş, hazır tüketilen, ilave şeker ve sodyum içeren tuzlu ve tatlı ürünler” gibi yüksek oranda işlenmiş gıdalardan uzak durulmasını açıkça tavsiye ediyor. Bunun yerine, besin değeri yüksek ve evde pişirilmiş gıdaların tercih edilmesi öneriliyor.
YAPAY KATKI MADDELERİNE SINIRLAMA ÇAĞRISI
Rehberde ayrıca, yapay aromalar, petrol bazlı boyalar, yapay koruyucular ve besleyici değeri olmayan düşük kalorili tatlandırıcılar içeren yiyecek ve içeceklerin sınırlandırılması gerektiği vurgulandı.
KIRMIZI 3 BOYASI GIDA ZİNCİRİNDEN ÇIKARILIYOR
Robert F. Kennedy Jr.’ın gıda politikalarındaki sert tutumu daha önce de dikkat çekmişti. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), Ocak ayında “Kırmızı 3” (eritrosin) olarak bilinen yapay boyanın gıda tedarik zincirinden çıkarılması yönünde karar aldı. Şekerlemelerden öksürük şuruplarına, unlu mamullerden dondurulmuş ürünlere kadar birçok üründe kullanılan bu katkı maddesinin, laboratuvar farelerinde kansere yol açtığını gösteren çalışmalar kararın gerekçesi olarak gösterildi. FDA, her ne kadar bu etkinin insanlarda aynı şekilde görülmediğini vurgulasa da federal yasalar gereği hayvanlarda kansere neden olduğu belirlenen katkıların yasaklanması zorunlu tutuluyor.
ŞEKER VE HFCS TARTIŞMASI YENİDEN ALEVLENDİ
Yeni rehberle birlikte şeker tüketimi de yeniden tartışma konusu oldu. Şeker kamışından elde edilen sükrozun yüzde 50 glikoz ve yüzde 50 fruktozdan oluştuğu, buna karşılık yüksek fruktozlu mısır şurubunun (HFCS) değişken oranlarda fruktoz içerdiği hatırlatıldı.
Araştırmalar, özellikle gazlı içeceklerde kullanılan HFCS’nin fruktoz oranının yüzde 55’e kadar çıkabildiğini ortaya koyuyor. Bazı çalışmalar, fruktozun karaciğerde farklı metabolize edilmesi nedeniyle obezite ve tip 2 diyabet riskini artırabileceğini öne sürerken, Ulusal Sağlık Enstitüleri destekli 2021 tarihli bir çalışmada kamış şekeri ile HFCS arasında metabolik etki açısından belirgin bir fark bulunmadığı sonucuna varıldı.
KENNEDY’NİN AŞILARLA İLGİLİ SÖYLEMLERİ DE GÜNDEMDE
Robert F. Kennedy Jr., yalnızca gıda politikalarıyla değil, geçmişteki aşı karşıtı açıklamalarıyla da kamuoyunda tartışmalara neden olmuş bir isim. COVID-19 pandemisi döneminde aşılar, hükümet politikaları ve salgın yönetimi hakkında sert eleştiriler yapan Kennedy, zorunlu aşı ve karantina uygulamalarına karşı çıkmış, bu süreçte anayasal hakların ihlal edildiğini savunmuştu.
Kennedy, COVID-19 aşılarını özellikle eleştirdi; bunları "deneysel" ve "güvensiz" olarak nitelendirdi, etkinliğini sorguladı ve zorunluluklara karşı çıkmıştı. Kennedy, COVID-19'un Wuhan'daki bir laboratuvardan sızan bir biyosilah olduğunu savunarak COVID-19 aşılarını "deneysel" ve "güvensiz" olarak nitelendirmişti.
Kennedy, aşı karşıtı savunuculuk faaliyetleriyle bilinen Children’s Health Defense adlı kuruluşun kurucusu ve eski başkanı. 2024 ABD başkanlık seçimlerine bağımsız aday olarak katılan Kennedy, daha sonra yarıştan çekilerek Donald Trump lehine destek açıklamıştı. Kennedy ailesinin bir üyesi olan Robert F. Kennedy Jr., eski ABD Adalet Bakanı ve Senatör Robert F. Kennedy’nin oğlu, Başkan John F. Kennedy’nin ise yeğeni.
