Gazi Üniversitesi'nde düzenlenen Mesleki ve Teknik Eğitim Sempozyumu kapsamında gerçekleştirilen “Eğitimden Endüstriye Bilginin Yolculuğu” başlıklı panelde konuşan Anadolu OSB Başkanı Hüseyin Kutsi Tuncay, Türkiye'de mesleki eğitimin mevcut durumunu, sanayicilerin üstlendiği eğitim yatırımlarını ve gençlerin iş hayatına hazırlanmasında yaşanan sorunları anlattı. Eğitim sisteminin teorik bilgiyle sınırlı kalmaması gerektiğini vurgulayan Tuncay, öğrencilerin eğitim hayatlarının ilk dönemlerinden itibaren işletmelerle buluşturulmasını savundu.
“Burs verecek öğrenci bulamıyoruz”
Tuncay'ın konuşmasında en dikkat çeken başlıklardan biri, Anadolu OSB'nin öğrencilere yönelik burs uygulamasında yaşadığı sorunlar oldu. Öğrencilere maddi destek sağladıklarını ancak burs karşılığında beklenen staj ve meslek öğrenme sürecinin istenilen şekilde ilerlemediğini belirten Tuncay, bazı öğrencilerin işletmelere gitmek ve uygulamalı eğitim almak istemediğini dile getirdi. Burs desteğinin yalnızca maddi yardım olarak görülmesine tepki gösteren Tuncay, yaşadıkları sorunu şu sözlerle anlattı:
“ Şu an biz burs verecek öğrenci bulamıyoruz. Çünkü burs alacak öğrenci staj yapmak istemiyor. Burs alacak öğrenci meslek öğrenmek istemiyor.”
“Öğrenci işletmeye gelmek, staj yapmak istemiyor”
Mesleki eğitimde karşılaşılan sorunların yalnızca burslarla sınırlı olmadığını belirten Tuncay, öğrencilerin işletmelere yönlendirilmesi konusunda da güçlük yaşadıklarını söyledi. Öğrencilerin staj yapmak istememesi nedeniyle eğitim projelerinin hedeflenen noktaya ulaşamadığını kaydeden Tuncay, bakanlıkla yürütülen görüşmelerin ve eğitim kurumlarıyla yapılan iş birliklerinin önemine dikkat çekti.
Tuncay, öğrencilerin işletmelerde uygulamalı eğitim almasını şart koştuklarını belirterek, bazı eğitim kurumlarından kursların yürütülmesi konusunda destek istediklerini anlattı. Bu kapsamda öğrenci seçimi ve pedagojik eğitim süreçlerinin ilgili kurumlar tarafından yürütülmesini, ancak öğrencilerin mutlaka işletmelerde staj yapmasını istediklerini ifade etti.
Tuncay, eğitim projeleri için ciddi emek harcadıklarını ancak öğrencilerin işletmelere gelmek istememesinin süreci zorlaştırdığını belirterek, “Bizim proje güme gidecek. Bir sürü emek verdik, bir sürü insanla ayakta durduk” sözleriyle yaşadıkları sıkıntıyı dile getirdi.
"Mesleki eğitimin ciddi maliyet gerektiriyor"
Mesleki eğitimin neden yalnızca özel sektörün çabasıyla çözülemeyeceğine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Tuncay, Türkiye'deki işletmelerin ölçeğine dikkat çekti. Tuncay, Türkiye'deki işletmelerin yalnızca yüzde 0,4'ünün büyük ölçekli olduğunu, yüzde 99,6'sının ise mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerden oluştuğunu belirtti. Bu işletmelerin tamamının kendi bünyesinde eğitim altyapısı kurmasının ve öğrencilere uygulamalı eğitim verecek imkânları sağlamasının kolay olmadığını ifade etti. İşletmelerin önemli bir bölümünde eğitim birimi, eğitici personel ve uygulamalı eğitim için gerekli altyapının bulunmadığını belirten Tuncay, mesleki eğitimin ciddi maliyet gerektirdiğini vurguladı. Bu nedenle mesleki eğitimde devletin sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savunan Tuncay, eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanmasının ve sürecin denetlenmesinin kamunun görevi olduğunu söyledi.
"Mesleki eğitimin ticari kazanç anlayışıyla yürütülmemeli"
Mesleki eğitimin dört duvar arasında, yalnızca teorik bilgiler verilerek tamamlanamayacağını ifade eden Tuncay, öğrencilerin kullandıkları cihazları tanıması, teknik uygulamalar yapması ve gerçek üretim ortamını deneyimlemesi gerektiğini anlattı. Tuncay, mesleki eğitim kurumlarına öğrenci başına ödeme yapılmasının tek başına yeterli olmayacağını belirterek, bu kaynakların eğitim kalitesini yükseltmek için kullanılması gerektiğine dikkat çekti. Tuncay, mesleki eğitimin ticari kazanç anlayışıyla yürütülmesinin doğru olmadığını vurguladı.
Anadolu OSB'de 450 öğrenciye ulaşan mesleki eğitim çalışması
Anadolu OSB'nin eğitim alanında hayata geçirdiği yatırımları da anlatan Tuncay, bölgede anaokulu kurduklarını ve eğitim faaliyetlerinin geçen yıl başladığını belirtti. Bu çalışma kapsamında çalışan annelere destek olmayı ve çocukların erken yaşta eğitim süreçlerine katkı sağlamayı hedeflediklerini ifade etti. Bunun yanı sıra Başkent Üniversitesi iş birliğiyle bölgede Meslek Yüksekokulu kurduklarını belirten Tuncay, okulda yaklaşık 450 öğrencinin bulunduğunu söyledi.
Ancak meslek yüksekokullarında verilen iki yıllık eğitimin, öğrencilerin ihtiyaç duyduğu mesleki becerileri tek başına kazandırmak için yeterli olmayabileceğine dikkat çeken Tuncay, teorik eğitimin mutlaka uygulamayla desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Tuncay, geçmişte eğitim alan öğrencilerin bir bölümünün sanayi işletmeleri yerine farklı iş alanlarına yöneldiğini belirterek, eğitimden mezuniyete ve istihdama uzanan sürecin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini anlattı. Konuşmasında öğrencilerin işletmelere daha erken dönemde dahil edilmesi gerektiğini vurgulayan Tuncay, meslek yüksekokullarının boş zamanların değerlendirildiği kurumlar olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. “Meslek yüksekokullarında öğrenci girerken, girdiği gün işletme kurulması lazım, girdiği gün” diyen Tuncay, eğitim hayatının başlangıcından itibaren öğrencinin sektörle bağ kurmasının önemine işaret etti.
“Diploma yetmiyor, meslek insanı yetiştirmemiz gerekiyor”
Türkiye'deki mesleki eğitim anlayışına ilişkin eleştirilerini de dile getiren Tuncay, diploma sahibi olmanın tek başına yeterli olmadığını söyledi. Sanayi sektörünün ihtiyaç duyduğu insan kaynağı ile eğitim kurumlarından mezun olan gençlerin becerileri arasında uyum sağlanması gerektiğini belirten Tuncay, Türkiye'de diploma sahibi insan sayısının yüksek olmasına karşın mesleki yeterliliğe sahip çalışan ihtiyacının sürdüğünü ifade etti.
Tuncay, “Ama meslek insanı yok. Diploma yetmiyor. Diploma sonuçta bir çark parçası, belge. Onun gereğini yapmak gerekiyor, o belgenin gereğini. O belgenin gereği de yazıldığı yerde olmuyor arkadaşlar. Olmuyor” dedi. Eğitim kurumlarının yalnızca teorik bilgi aktaran yapılar olmaktan çıkarılması gerektiğini savunan Tuncay, işletmelerin aradığı elemanların yetiştirilmesi için eğitim programlarının doğrudan sektörün ihtiyaçlarına göre düzenlenmesini istedi.
Anadolu OSB'nin eğitim yatırımı için 2 milyar dolarlık harcama vurgusu
Sanayi bölgelerinin eğitim alanında üstlendiği sorumluluklara değinen Tuncay, Anadolu OSB'nin kuruluşundan bu yana yapılan yatırımların boyutuna da dikkat çekti. Sanayicilerin üretim yapmanın yanı sıra eğitim, sosyal destek ve bölgenin ihtiyaçlarına yönelik farklı alanlarda da sorumluluk üstlendiğini belirten Tuncay, Avrupa'dan gelen kişilerin bu çalışmaları sorguladığını anlattı.
Tuncay, “Sanayicilik, üretim, para kazanmak tamam da bizim işimiz mi diye bakıyor bu tarafta? Hayır, bizim işimiz değil. Sanayi bölgesi kurmak da bizim işimiz değil. Avrupa'dan gelen adamlar da anlatıyor bazı şeyleri. ‘Bunu siz niye yapıyorsunuz? Sizde devlet yok mu? Bir sanayi bölgesini sen niye kuruyorsun? Bu eğitimle sen niye ilgileniyorsun?’ diye soruyorlar. Utanıyoruz yani” ifadelerini kullandı.
Anadolu OSB'nin yatırımları için yaklaşık 2 milyar dolarlık harcamaya işaret eden Tuncay, bu kaynağın yatırımcıların katkılarıyla karşılandığını ve kamu desteği alınmadığını belirtti. Bölgedeki yatırımcıların sağladığı kaynaklarla eğitim ve sosyal alanlarda da çalışmalar yürüttüklerini anlatan Tuncay, sanayi bölgelerinin kendi ekosistemleri içerisinde adeta küçük bir belediye veya devlet gibi bölgenin ihtiyaçlarına göre planlama yapmak zorunda kaldığını dile getirdi.
Bakanlıkla protokol görüşmeleri sürüyor: Yeni eğitim merkezi hedefleniyor
Anadolu OSB'nin mesleki eğitim alanındaki yeni projelerine de değinen Tuncay, ilgili bakanlıkla görüşmelerin devam ettiğini açıkladı. Bölgede yeni bir eğitim projesini hayata geçirmek için kararlı olduklarını belirten Tuncay, protokol imzalanması halinde eğitim faaliyetlerinin başlatılmasının hedeflendiğini söyledi.
Proje kapsamında kamu kurumlarıyla iş birliği yapılacağını anlatan Tuncay, devletin bina yapımının ardından eğitim faaliyetlerinin yürütülmesini üstlenmesine yönelik bir model üzerinde durduklarını ifade etti. Anadolu OSB'de en az altı derslikten oluşması planlanan Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) için Ankara İl Millî Eğitim Müdürlüğü ile protokol sürecinin de gündemde olduğu belirtildi. Bölgede faaliyet gösteren işletmelerin ihtiyaç duyduğu meslek dallarının saha çalışmalarıyla belirlenmesi ve eğitim programlarının istihdamla ilişkilendirilmesi hedefleniyor. Tuncay, sanayicilerin eğitim alanında üstlendikleri sorumluluğun önemli olduğunu ancak bu çalışmaların kamu kurumlarının desteğiyle daha sürdürülebilir hâle gelebileceğini vurguladı.
“Bütün gençler benim çocuklarım”
Konuşmasında Gazi Üniversitesi ile kişisel bağını da anlatan Tuncay, kendisinin de üniversitenin Motor Sanat Enstitüsü mezunu olduğunu belirtti. Eğitim aldığı kuruma duyduğu bağlılığı dile getiren Tuncay, eski hocalarıyla ilişkilerinin sürdüğünü söyledi. Gençlerin geleceğinin herkesin ortak sorumluluğu olduğunu vurgulayan Tuncay, konuşmasının en dikkat çeken mesajlarından birini şu sözlerle verdi:
“Ülke bizim ülke. Çocuklar bizim çocuklarımız. Şuradaki bütün gençler benim çocuklarım. Benim adımı, soyadımı taşımasalar da benim çocuklarım, ülkenin çocukları.”
Geçmiş kuşaklara karşı duyulan sorumluluğa da değinen Tuncay, Çanakkale'de hayatını kaybedenlere ve Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'e karşı vefa borcunun maddi değerlerle ödenemeyeceğini ifade etti.
“Vefa borcu masanın üzerine para koyarak ödenmiyor. Tonlarca parayı koysak masanın üzerine Çanakkale'de ölenlere vefa borcumuzu ödeyemeyiz. Cumhuriyeti kuranlara, büyük önder Mustafa Kemal Atatürk'e vefa borcumuzu ödeyemeyiz” diyen Tuncay, bu borcun çalışarak, üreterek ve ülkeyi zenginleştirerek ödenebileceğini söyledi. Gençlere daha iyi bir yaşam ve çalışma ortamı sunmanın önemine dikkat çeken Tuncay, her mesleğin toplum için gerekli olduğunu, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesinin ülkenin geleceği açısından büyük önem taşıdığını belirtti.
Mesleki eğitimde teori ve pratik birlikte yürümeli
Mesleki eğitimin geleceğine ilişkin değerlendirmelerinde öğrencilerin yalnızca teorik bilgilerle mezun edilmemesi gerektiğini yineleyen Tuncay, eğitim kurumları, bakanlıklar ve özel sektör arasında daha güçlü bir iş birliği kurulmasını istedi. Tuncay'a göre öğrencilerin eğitim hayatlarının ilk gününden itibaren işletmelerle tanışması, uygulamalı eğitim alması ve mezuniyet sonrasında doğrudan iş hayatına katılabilecek beceriler kazanması gerekiyor.
Sanayinin ihtiyaç duyduğu çalışanların yetiştirilmesi için eğitim programlarının yeniden ele alınması gerektiğini belirten Tuncay, mesleki eğitimin devlet, eğitim kurumları ve sektörün ortak sorumluluğunda yürütülmesinin önemine dikkat çekti. Konuşmasını katılımcılara teşekkür ederek tamamlayan Tuncay, gençlerin eğitim sistemine dahil edilmesi ve üretim odaklı bir anlayışla yetiştirilmesinin önemini bir kez daha vurguladı.
