Bağımlılıkla Mücadele Platformu Kurucusu Dr. Ayhan Özkan, bağımlılığın yalnızca uyuşturucu ve alkolle sınırlı olmadığını belirterek kumar, teknoloji ve tütün bağımlılığına karşı da toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğini söyledi. Ailelerin çocuklarındaki davranış değişikliklerini yakından takip etmesi gerektiğini vurgulayan Özkan, bağımlılıkla mücadelenin yalnızca devlet kurumlarının değil, toplumun bütün kesimlerinin sorumluluğunda olduğunu ifade etti. Özkan, 14 Kasım'da Ankara'da yaklaşık 400 kişinin katılımıyla gerçekleştirilecek buluşmanın ayrıntılarını da paylaştı.
DR. AYHAN ÖZKAN BAĞIMLILIKLA MÜCADELENİN YOLLARINI ANLATTI
Bağımlılıkla Mücadele Platformu Kurucusu Dr. Ayhan Özkan, Medya Ankara'nın Başkent Gündemi programına konuk oldu. Programda bağımlılığın farklı türleri, gençlerin bağımlılığa yönelmesinde etkili olan faktörler, ailelerin alabileceği önlemler ve sivil toplum kuruluşlarının mücadeledeki rolü ele alındı.
10 Kasım Atatürk'ü Anma Günü'nde gerçekleştirilen programda Özkan, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü saygı ve özlemle andı. Atatürk'ün bağımsızlık anlayışına değinen Özkan, bağımlılığın da bireyin özgürlüğünü kısıtlayan bir sorun olarak değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Bağımlılığın yalnızca uyuşturucu ve sentetik maddeler üzerinden değerlendirilmesinin eksik olacağını belirten Özkan, kumar, tütün, alkol, alışveriş ve teknoloji gibi farklı alanlarda da bağımlılık davranışlarının ortaya çıkabildiğini söyledi. Özkan, bağımlılıkla mücadelede bireysel sorumluluğa dikkat çekerek çağın önemli yaklaşımlarından birinin kişinin kendisini korumayı öğrenmesi olduğunu ifade etti.
BAĞIMLILIK SADECE MADDE KULLANIMIYLA SINIRLI DEĞİL
Bağımlılık kavramının geniş bir alanı kapsadığını belirten Özkan, kişinin günlük yaşamını, ilişkilerini ve sorumluluklarını olumsuz etkilemeye başlayan davranışların dikkate alınması gerektiğini söyledi. Teknoloji ve kumar bağımlılığının da üzerinde durulması gereken sorunlar arasında bulunduğunu belirten Özkan, bireyin bir davranış üzerindeki kontrolünü kaybetmesinin ve olumsuz sonuçlarına rağmen bu davranışı sürdürmesinin önemli işaretler olduğunu kaydetti.
Dijital oyun kullanımı konusunda da değerlendirmelerde bulunan Özkan, teknolojinin tamamen hayatın dışına çıkarılmasını savunmadıklarını, asıl meselenin teknolojinin hangi amaçla ve ne ölçüde kullanıldığı olduğunu ifade etti.
Dünya Sağlık Örgütü de oyun oynama davranışının her durumda bağımlılık olarak değerlendirilmediğini belirtiyor. Örgütün ICD-11 sınıflandırmasında oyun oynama bozukluğu; kişinin oyun üzerindeki kontrolünün bozulması, oyuna diğer günlük faaliyetlerinden daha fazla öncelik vermesi ve olumsuz sonuçlara rağmen devam etmesiyle tanımlanıyor. Tanı için bu davranış örüntüsünün kişinin yaşamında belirgin işlev kaybına yol açması gerekiyor.
AİLELER ÇOCUKLARINDAKİ DAVRANIŞ DEĞİŞİKLİKLERİNİ GÖZDEN KAÇIRMAMALI
Programın önemli başlıklarından biri de ailelerin bağımlılıkla mücadelede üstlenmesi gereken sorumluluklar oldu. Bağımlılıkla ilgili en büyük sorunlardan birinin kişinin yaşadığı problemi kabul etmemesi olduğunu belirten Özkan, ailelerin de toplumsal dışlanma ve damgalanma endişesiyle yardım istemekten kaçınabildiğini söyledi.
Özkan, özellikle uyuşturucu madde kullanımında ailelerin durumu geç fark edebildiğine işaret ederek çocukların davranışlarındaki değişimlerin takip edilmesi gerektiğini vurguladı. Çocukların uyku düzeninde bozulma, sürekli yorgunluk, arkadaş çevresinin değişmesi, kişisel bakım alışkanlıklarının farklılaşması ve harcamalarda açıklanamayan artışlar gibi değişimlerin aileler tarafından dikkate alınmasını önerdi.
Çocukların odalarını toplama, banyo yapma ve günlük sorumluluklarını yerine getirme alışkanlıklarında belirgin değişiklikler yaşanmasının da ailelerin üzerinde durması gereken konular arasında bulunduğunu belirtti. Özkan, ailelerin bu tür belirtiler karşısında çocuklarını suçlamak yerine değişimin nedenini anlamaya çalışması ve gerektiğinde uzman desteğine başvurması gerektiğini ifade etti. Ailelere yönelik çağrısında şu ifadeleri kullandı:
"Yol yakın imkânını öğrenin ve tedbirini alın. Kimseden çekinmeyin, utanmayın. Bu herkesin başına gelebilir. Bir profesörün çocuğunun başına da gelebilir. Bir imam hatibimizin çocuğunun başına da gelebilir. Bir öğretmenimizin çocuğunun başına da gelebilir."
ÖZKAN: ANNE BABA ÇOCUKLARINA ROL MODEL OLMALI
Bağımlılığa yönelmede arkadaş çevresi ve özenti gibi faktörlerin etkili olabildiğini belirten Özkan, aile içindeki davranışların da çocukların alışkanlıklarının şekillenmesinde önemli rol oynadığını söyledi. Anne ve babaların çocuklarıyla açık iletişim kurması gerektiğini ifade eden Özkan, aile içinde hem demokratik hem de sınırları belirli bir yaklaşımın benimsenmesini istedi.
Çocukların düşüncelerini rahatça ifade edebildiği bir ortam oluşturulmasının önemine değinen Özkan, uyku saatleri, telefon kullanımı ve ders çalışma düzeni gibi konularda ailelerin tutarlı davranması gerektiğini kaydetti.
Anne ve babaların kendi davranışlarıyla çocuklarına örnek olması gerektiğini belirten Özkan, özellikle sigara kullanımı konusunda ebeveynlerin tutumlarının çocukların alışkanlıklarını etkileyebileceğini söyledi. Özkan, ailelerin yalnızca çocuklarına tavsiyelerde bulunmakla yetinmemesi, kendi yaşamlarında da bu tavsiyelerle uyumlu davranışlar sergilemesi gerektiğini vurguladı.
TEKNOLOJİ KULLANIMINDA AMAÇ VE KONTROL ÖNEMLİ
Programda çocukların telefon, tablet, dijital oyun ve sosyal medya kullanımı da gündeme geldi. Teknolojinin eğitim, gelişim ve bilgiye erişim açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirten Özkan, bu araçların kullanılmasına karşı olmadıklarını ifade etti. Ancak kontrolsüz kullanımın ve zararlı dijital içeriklere erişimin farklı sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu.
Özkan, özellikle çocukların internet ortamında kimlerle iletişim kurduğunun, hangi içeriklere ulaştığının ve dijital araçları ne kadar süre kullandığının aileler tarafından takip edilmesi gerektiğini söyledi.
Çocukları teknolojiden tamamen uzaklaştırmak yerine teknolojiyi bilinçli kullanmayı öğretmenin önemine dikkat çekti. Bu noktada ailelerin çocuklarıyla birlikte dijital kullanım kuralları belirlemesi, yaşlarına uygun içeriklere yönlendirmesi ve çevrim içi güvenlik konusunda bilinç oluşturması gerektiği değerlendirildi.
BAĞIMLILIKLA MÜCADELEDE DEVLET VE STK'ların İŞ BİRLİĞİ ÖNEMLİ
Bağımlılıkla mücadelenin yalnızca kamu kurumlarına bırakılmaması gerektiğini belirten Özkan, sivil toplum kuruluşlarının ve gönüllülerin de sürece katkı sunmasının önemine değindi. Türkiye'de sivil toplum bilincinin daha da güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden Özkan, gönüllülük faaliyetlerinin okul öncesi dönemden itibaren çocuklara kazandırılabilecek bir toplumsal sorumluluk olduğunu söyledi.
Bağımlılıkla mücadelede devlet kurumlarının görevlerinin devam ettiğini vurgulayan Özkan, sivil toplum kuruluşlarının bu çalışmaları destekleyen ve toplumdaki farkındalığı artıran bir rol üstlenmesi gerektiğini belirtti.
Platformun çalışmalarının da bu anlayış doğrultusunda yürütüldüğünü aktaran Özkan, gönüllüler aracılığıyla bilgilendirme, bilinçlendirme ve farkındalık faaliyetleri gerçekleştirdiklerini kaydetti. Platformun 560 kişiye ulaştığını belirten Özkan, üyeler arasında akademisyenler, öğretmenler, sağlık yöneticileri, rektörler, milletvekilleri ve farklı meslek gruplarından gönüllülerin bulunduğunu söyledi.
ANKARA'DA 14 KASIM'DA 400 KİŞİLİK BAĞIMLILIK BULUŞMASI
Programda en önemli gündem başlıklarından biri de Ankara'da düzenlenecek bağımlılıkla mücadele buluşması oldu. Bağımlılıkla Mücadele Platformu tarafından organize edilen etkinliğin 14 Kasım 2026 tarihinde Mamak'taki Lavanta Kültür Merkezi'nde gerçekleştirileceğini açıklayan Özkan, buluşmaya yaklaşık 400 kişinin katılacağını belirtti. Etkinliğin klasik bir çalıştaydan farklı bir anlayışla hazırlandığını ifade eden Özkan, katılımcıların bir araya gelerek fikir alışverişinde bulunacağı organizasyonu "buluştay" olarak adlandırdıklarını söyledi.
Geçmiş yıllarda farklı belediyelerin desteğiyle düzenlenen organizasyonun bu yıl Mamak Belediyesi tarafından üstlenildiğini belirten Özkan, gelecek yıl Sincan Belediyesiyle iş birliği yapılmasının planlandığını aktardı. Buluşmada bağımlılıkla mücadele alanında çalışan akademisyenler, sağlık yöneticileri ve uzman isimler yer alacak. Program kapsamında konferanslar ve paneller düzenlenecek.
Özkan'ın paylaştığı bilgilere göre, etkinlikte eski Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Cevdet Erdöl ile Yeşilay Genel Başkanı Mehmet Dinç de konferans verecek. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nden eski dönem bir büyükelçinin de kumar bağımlılığı konusunda değerlendirmelerde bulunması planlanıyor.
Lokman Hekim Üniversitesi temsilcilerinin yanı sıra Ankara'daki bağımlılık tedavi ve tütünle mücadele alanlarında görev yapan uzmanların da programa katkı sunması bekleniyor. Katılımın ilk etapta 200 kişiyle sınırlandırılmasının planlandığını ancak dışarıdan gelen talepler üzerine kapasitenin 400 kişiye çıkarıldığını belirten Özkan, salon kapasitesi nedeniyle katılımcı sayısının bu rakamla sınırlandırıldığını ifade etti.
BAĞIMLILIKLA MÜCADELE İÇİN 14 KİTAP HAZIRLANDI
Dr. Ayhan Özkan, platformun yalnızca toplantılar ve farkındalık faaliyetleriyle sınırlı kalmadığını, bilimsel ve akademik çalışmalara da ağırlık verdiğini anlattı. Bağımlılık alanındaki literatür eksikliğine katkı sunmak amacıyla kendi editörlüğünde ve farklı editörlerle birlikte 14 kitap hazırladıklarını açıklayan Özkan, bu eserlerin ders kitabı olarak da kullanılabilecek nitelikte olduğunu belirtti. Bir yıl içerisinde tamamlanan kitap çalışmalarının sürdürüleceğini kaydeden Özkan, 2027 yılında toplam kitap sayısını 20'ye çıkarmayı hedeflediklerini söyledi.
ÖZKAN'IN BAĞIMLILIKLA MÜCADELEYE YÖNELMESİNDE ANKARA'DAKİ OLAY ETKİLİ OLDU
Programın son bölümünde bağımlılıkla mücadeleye neden bu kadar önem verdiğini anlatan Dr. Ayhan Özkan, 2021 yılında Ankara'da yaşadığı bir olayı paylaştı. O dönemde Ankara'da Bağımlılıkla Mücadele Kurulu Başkanlığı görevini yürüttüğünü belirten Özkan, Mamak'ta madde bağımlılığı yaşayan bir gencin annesine bıçakla saldırdığı bir aileye uzmanlarla birlikte ziyarette bulunduklarını anlattı.
Yaklaşık iki saat süren görüşmenin ardından gencin tedaviye ikna edildiğini belirten Özkan, Ankara'daki tedavi merkezinde yer bulunamaması üzerine Kırıkkale'deki AMATEM'de boş yatak ayarlandığını ve tedavi sürecinin başlatıldığını söyledi.
Ziyaretin sonunda aileyle yaptığı sohbet sırasında kendi memleketiyle ilgili beklenmedik bir ayrıntıyla karşılaştığını anlatan Özkan, ailenin Çankırı'nın Yapraklı ilçesinden olduğunu öğrendiğini, ev sahibinin ise anneannesinin akrabası çıktığını ifade etti. Bu karşılaşmanın kendisini derinden etkilediğini belirten Özkan, yaşadığı olayı şöyle anlattı:
"Biz bu Buraya devletin görevi çerçevesinde geldik ama bu meğerse Allah'ın göreviymiş."
Bu olayın ardından bağımlılıkla mücadeleyi yalnızca mesleki sorumluluk olarak görmediğini belirten Özkan, 38 yıllık kamu hizmeti deneyiminin ardından gönüllülük faaliyetleriyle çalışmalarını sürdürdüğünü söyledi. Ankara Vali Yardımcılığı görevinden ayrılmasının ardından da kurduğu platform aracılığıyla bağımlılıkla mücadele çalışmalarına devam ettiğini ifade etti.
BAĞIMLILIKLA MÜCADELEDE DESTEK ALMAK ÖNEM TAŞIYOR
Bağımlılıkla mücadelede erken farkındalık kadar profesyonel destek alınmasının da önemli olduğu belirtiliyor. Bu süreçte bağımlılık yaşayan kişinin yanı sıra aile bireylerinin de desteklenmesi gerekiyor. Türkiye'de Yeşilay bünyesinde hizmet veren Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM), tütün, alkol, madde, kumar ve dijital bağımlılık alanlarında ücretsiz psikolojik ve sosyal hizmet desteği sunuyor. Bağımlılık şüphesi bulunan kişiler ve yakınları, 115 YEDAM Danışma Hattı üzerinden bilgi alabiliyor.
Ankara'da da Keçiören, Sincan ve Yenimahalle ilçelerinde YEDAM merkezleri bulunuyor. Bağımlılık tedavisinin kişiye özel değerlendirme ve uzman desteği gerektirdiği belirtilirken ailelerin belirtileri fark ettiklerinde yardım aramayı ertelememesi önem taşıyor. Programın sonunda Dr. Ayhan Özkan, bağımlılıkla mücadele çalışmalarının daha geniş kitlelere ulaşabilmesi için medya kuruluşları, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve gönüllülerin destek vermesi gerektiğini ifade etti.
