Çankaya’nın Kavaklıdere semtinde yer alan Güniz Sokak, Türkiye’nin yakın siyasi tarihinde simgesel bir adres. 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve eşi Nazmiye Demirel ile özdeşleşen 31 numaralı konut, yıllarca siyaset kulislerinin kalbinin attığı yer olarak hafızalara kazındı. Ancak Demirel ailesinin Ankara’daki hikâyesi bu adresten daha önce başlıyor.
GÜNİZ SOKAK 31: SİYASETİN KARARGÂHI
Demirel’in aktif siyasi yaşamı boyunca Güniz Sokak 31 numara, yalnızca bir konut değil, adeta bir temas merkeziydi. Başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı dönemlerinde siyasetçiler, bürokratlar, parti temsilcileri ve vatandaşlar bu kapıdan geçti.
Sokak ismi zamanla Demirel’in kendisiyle özdeşleşti. Öyle ki, siyasi rakipleri onu doğrudan hedef almak yerine “Güniz Sokak” ifadesini kullanarak eleştiri yöneltmeyi seçti. Bu da adresin bir dönem Türk siyasi literatüründe sembolik bir kavrama dönüştüğünü gösterdi.
Başkent kulislerinde Güniz Sokak için zaman zaman “Türkiye’nin Downing Street’i” benzetmesi yapıldı. İngiltere’de başbakanlık konutunun sembolik adresi nasıl siyasi hafızada yer edindiyse, Güniz Sokak da Ankara siyasetinde benzer bir anlam kazandı.
GÜNİZ SOKAK’TAN ÖNCE BUĞDAY SOKAK 10'DA İKAMET EDİYORDU
Demirel ailesinin Ankara’daki ilk adresi ise yine aynı çevrede, Buğday Sokak 10 numaraydı. Güniz Sokak’a cephesi bulunan apartman, Demirel’in başbakanlık öncesi yıllarda yaşadığı konut olarak biliniyor. Bugün söz konusu parselin yerinde Divan Oteli yer alıyor.
8 Aralık 1971 tarihli TBMM toplantı tutanaklarında bulunan bilgilere göre, Demirel bu arsanın üçte bir hissesine sahipti ve 1952 yılında kardeşleriyle birlikte burada bir apartman yaptırdı. Aynı kayıtlarda, Demirel ve kardeşlerine ait Güniz Sokak’ta dokuz daireli bir apartman, Fevzi Çakmak Sokak 29 numarada bir daire ve Nazmiye Demirel adına 1963 yılında Ankara Yeşilyurt Sokak’ta satın alınmış bir apartman dairesi bulunduğu bilgisine yer verildi.
Ayrıca 1958 yılında bir yapı kooperatifinden henüz devri tamamlanmamış, Küçükesat’ta yaklaşık 100 metrekarelik bir apartman dairesi de mal varlığı beyanında aktarıldı. Dairenin, kamuoyunda Tunalı 44 olarak bilinen ve Büyük Barajlar Kooperatifi tarafından yaptırılan apartmanla bağlantılı olduğu yorumlanıyor.
"ANKARA'NIN DOWNİNG STREET'İ"
Demirel’in Buğday Sokak’taki evi, dönemin önemli fotoğraf sanatçılarından Ozan Sağdıç’ın anılarında da yer buldu. Başbakan olduğu dönemde ailece bir röportaj için eve giden Sağdıç, adresin dikkat çekiciliğini şu sözlerle aktardı:
“Ev Güniz Sokak’taki evden önceki, onun Ankara’daki ilk eviydi. Adres bir hayli ilginçti: Buğday Sokak 10 Numara… Bu hemen bende bir çağrışıma neden oldu. Dünyanın kuşkusuz en ünlü başbakanlık konutu Londra’daydı. Churchill başta olmak üzere bütün Britanya başbakanlarına ev sahipliği yapan konutun siyasi literatürdeki adı ‘Downing Street 10 Numara’ ya da kısaca ‘10 Numara’ idi ya, eh bizim de Başbakanımızın 10 numaralı bir konutu vardı işte. Henüz koltuğunu ısıtmamış taze başbakanımızı ve sayın eşlerini dışarıya davet ettim. Röportajın ilk fotoğrafını evin önünde, kapı numarası görülecek şekilde çektim.
Sıra Başbakan’ı evinin kendine özgü dekoru içinde fotoğraflamaya gelmişti. Evin çeşitli köşelerinde fotoğraflarını çekerken en çok iftihar ettiği şeyin diplomaları olduğunu fark etmiştim. Bir duvarda beş-altı diploma özenle piramidal bir biçimde yerleştirilmişti. Onların önünde de bir fotoğrafını çekmeyi ihmal etmedim.”
SOKAĞIN DEĞİŞEN YÜZÜ
Demirel’in Güniz Sokak’taki evinin karşısında bir dönem siyasetçi ve bürokratların uğrak noktası olan Hacı Arif Bey mekânı da vardı. O yıllarda sokak, Ankara’nın en hareketli siyasi merkezlerinden biriydi. Demirel ailesinin taşınmasının ve söz konusu mekânın kapanmasının ardından Güniz Sokak eski canlılığını kaybetti. Bugün ise ağaçlı yapısını koruyan, sakin ve nezih bir Ankara sokağı görünümünde.
Uzun yıllar burada yaşayan bazı Ankaralılar, sokağın temsil ettiği siyasi ağırlığa rağmen gösterişli bir güvenlik kuşatması ya da abartılı bir ihtişam barındırmadığını belirtiyor. Bu yönüyle Güniz Sokak, sembolik anlamı yüksek ancak fiziksel olarak mütevazı bir siyasi merkez olarak hafızalarda yer alıyor.
SÜLEYMAN DEMİREL KİMDİR?
Süleyman Demirel, 1924 yılında Isparta’nın İslamköy köyünde doğdu. İnşaat mühendisliği eğitimi aldıktan sonra Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü görevini üstlendi. 1960’lı yıllarda Adalet Partisi Genel Başkanı olarak siyasetin ön saflarına çıktı ve 1965 seçimleriyle başbakan oldu.
Toplam yedi kez başbakanlık yapan Demirel, 1993 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye Cumhuriyeti’nin 9. Cumhurbaşkanı seçildi ve 2000 yılına kadar bu görevine devam etti. 2015 yılında hayatını kaybeden Demirel, Türk siyasetinde uzun süreli etkisi, kriz dönemlerindeki rolü ve uzlaşma arayışlarıyla anılıyor. Güniz Sokak ve öncesinde Buğday Sokak 10 numara ise onun siyasi yolculuğunun Ankara’daki iki önemli adresi olarak tarihteki yerini koruyor.
