Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, Meclis’te yürütülen komisyon çalışmalarıyla ilgili değerlendirmesinde, “Umut hakkı isim olarak olmasa bile AİHM kararları üzerinden içerik olarak mutlaka olacak.” cümlelerini kullandı.
Yıldız’ın açıklaması, özellikle ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alan hükümlüler bakımından infaz sisteminde bir değişiklik olup olmayacağı sorularını gündeme getirdi. Raporda doğrudan bir düzenleme başlığı açılmasa da, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının dikkate alınacağı mesajı verildi.
CHP’DEN “KİŞİYE ÖZEL DÜZENLEME YOK” MESAJI
Muhalefet cephesinden de konuya ilişkin açıklama geldi. CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, söz konusu raporda belirli bir kişi ya da grubu hedef alan özel bir düzenleme olmayacağını belirterek, “Burada bir kişi için veya bir grup için bir düzenleme yer almayacak.” diye konuştu.
MEVZUATTA DEĞİŞİKLİK ZORUNLULUĞU
Hukukçulara göre “umut hakkı”nın fiilen uygulanabilmesi için mevcut yasal altyapıda değişiklik yapılması gerekiyor. Özellikle Türk Ceza Kanunu, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamında bulunan hükümler, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alan hükümlülerin şartlı salıverilmesini engelliyor.
Anayasal düzene karşı işlenen suçlar bakımından uygulanan koşullu salıverme yasağı kaldırılmadan “umut hakkı”nın pratikte karşılık bulmasının mümkün olmadığı dile getiriliyor. Bu nedenle olası bir düzenleme için öncelikle infaz sistemindeki engellerin giderilmesi gerektiği kaydediliyor.
EN ERKEN DEĞERLENDİRME TARİHİ 2035
Kamuoyundaki tartışmaların merkezinde bulunan isimlerden biri olan terör örgütü PKK elebaşı Abdullah Öcalan açısından ise hukuki takvim dikkat çekiyor. 15 Şubat 1999’daki tutukluluk tarihi esas alındığında, olası bir yasa değişikliği yapılsa dahi 36 yıllık sürenin dolacağı 15 Şubat 2035’ten önce şartlı salıverme değerlendirmesi yapılamayacağı biliniyor.
BAHÇELİ’NİN SÖZLERİ SÜRECİ BAŞLATTI
Tartışmaların fitilini ateşleyen açıklama ise MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’den gelmişti. 3 Şubat’ta TBMM Grup Toplantısı’nda konuşan Bahçeli, “Anadolu huzura, Öcalan umuda, Ahmetler makama ve Demirtaş yuvasına dönünceye kadar kararımız nettir.” demişti.
Bahçeli, sözlerinin ardından hükümetin atacağı adımların sorulması üzerine, “Bundan sonrası hükümetin bileceği iştir.” yanıtını vermişti. Bahçeli'nin çıkışı, siyasi gündemde “umut hakkı” başlığının daha görünür hale gelmesine yol açtı.
“UMUT HAKKI” NEDİR?
“Umut hakkı”, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılan hükümlülerin belirli bir süreyi cezaevinde geçirdikten sonra iyi hal ve davranışlarının değerlendirilerek koşullu salıverilme ihtimalinin gözden geçirilmesini ifade ediyor.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında, ömür boyu hapis cezası alan bir mahkumun hiçbir koşulda tahliye ihtimali olmamasının insan hakları ihlali oluşturabileceğine vurgu yapılıyor. Bu nedenle birçok Avrupa ülkesinde belirli sürelerin ardından gözden geçirme mekanizmaları bulunuyor.
