Ankara’nın Polatlı ilçesinde bulunan ve 2023 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dahil edilen Gordion Antik Kenti, binlerce yıllık geçmişi ve arkeolojik mirasıyla dikkat çekiyor. Bölgede halk arasında “Midas Tümülüsü” olarak bilinen yaklaşık 3 bin 200 yıllık anıtsal mezarın ise Kral Midas’a değil, babası Gordias’a ait olduğu ifade edildi.
Frig medeniyetinin başkenti Gordion’da yer alan 53 metre yüksekliğinde ve yaklaşık 300 metre çapındaki tümülüs, büyüklüğünün yanı sıra içerisinde günümüze kadar ulaşan ahşap mezar odasıyla da öne çıkıyor. Tümülüsten çıkarılan 99 fibula ise Friglerin metal işçiliğindeki gelişmişliğine ilişkin önemli bulgular arasında gösteriliyor.
GORDİON’DA YAKLAŞIK 90 TÜMÜLÜS BULUNUYOR
Gordion’un çok sayıda tümülüse ev sahipliği yaptığını belirten Gordion Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Kadim Koç, "Bu kadar tümülüsün bir arada bulunduğu ender yerlerden biri. Şu anda Polatlı bölgesinde Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından tescillenmiş 130 tümülüs bulunmakta. Gordion’da 90’a yakın tümülüsümüz var. Bunların en büyüğü herkes tarafından bilinen Midas tümülüsü. Bu tümülüs dünyanın ikinci büyük tümülüsü. Birinci tümülüs de yine bizde. O da Lidyalılar’a ait Manisa’daki tümülüsümüz" diye konuştu.
“İÇERİSİNDE DÜNYANIN TEK ÖRNEK AHŞAP MEZARI BULUNUYOR”
Tümülüsün boyutları ve içerisinde bulunan mezar yapısına ilişkin bilgi veren Koç, "Bu tümülüsün 53 metre yüksekliğinde 300 metre çapında devasa bir tümülüs olduğunu kaydeden Koç, "Bu tümülüsün bir özelliği var. Açılmış bir tümülüs. İçerisinde dünyanın tek örnek ahşap mezarı bulunuyor. UNESCO’da buna dayanarak bizleri UNESCO kalıcı listesine dahil etti" ifadelerini kullandı.
TÜMÜLÜS MİDAS’IN DEĞİL BABASI GORDİAS’IN MEZARI
Tümülüsün uzun yıllardır Kral Midas’ın adıyla anıldığını ancak mezarın babası Gordias’a ait olduğunu aktaran Koç, "1957 yılında bu tümülüs kazısı yapılıp mezara ulaştığında Ulus Gazetesi Midas’ın babası Gordias’ın mezarı bulundu. Gordias’ın iskeleti bulundu demesine rağmen yıllar içerisinde Midas o kadar ünlü ki antik çağın en ünlü kişiliklerinden birisi. Bunun için de bir türlü babası oğlunun önüne geçemedi. Günümüzde de insanlar halen biz ne kadar ‘Midas’ın babası için yaptığı bir tümülüs, babasının mezarı burası’ desek de insanlar Midas’ı tanıdığı için, Midas’ın renkli kişiliği ön plana çıktığı için hep Midas tümülüsü olarak bilinir" şeklinde konuştu.
“İLK ÇATAL İĞNELER BURADA ÜRETİLMİŞ”
Tümülüste gerçekleştirilen çalışmaların Friglerin gündelik yaşamı ve zanaatkârlığı hakkında önemli bilgiler ortaya koyduğunu belirten Koç, "Bu bulgulardan sonra anlaşıldı ki Frigler dünyanın en iyi ahşap oymacılığını yapmışlar. En iyi halı dokumacılığını yapmışlar. Bu da çok önemli. İçeriden çıkan bronz maddelere baktığımızda fibulalar yani çatal iğnenin ana vatanı burası, ilk çatal iğneler burada üretilmiş. 99 tane çatal iğne çıktı" dedi.
3 BİN 200 YILLIK ARDIÇ AĞAÇLARI GÜNÜMÜZE ULAŞTI
Ahşap mezarın yaklaşık 6 metre 15 santimetreye 5 metre 15 santimetre ölçülerinde olduğunu söyleyen Koç, "Ardıç ağaçlarının halen çürümediğini ve günümüze kaldığını görüyoruz. Ardıç ağaçlarının yaşlarını da hesapladığımızda neredeyse 3 bin 200 yıl önceki bir ağacı bozulmadan görebiliyoruz. Kazı esnasında da çok değişik olaylar yaşamıştık. Bir Türk bilim insanı ve Amerikan bilim insanı birlikte bu kazıyı gerçekleştirmişlerdi ama o zamanki teknikle kazı bir sulu sondajla yapılmıştı. Yani tepeden girilerek aşağı doğru sondajla girilmişti. Sondaj sırasında her ne kadar dikkat edilse de biraz mezara zarar vermiş. Orada olan ahşapla birlikte kumaş dokulara da zarar vermiştir" ifadelerine yer verdi.
“82 METRELİK BİR TÜNELLE MEZARA ULAŞILDI”
Tümülüsün keşfedilme sürecine ve bölgede anlatılan hikâyelere de değinen Koç, şöyle konuştu:
"82 metrelik bir tünelle Zonguldak’tan getirilen madencilerimizin kazarak mezara ulaşması vardı. Köyde anlatılan bazı hikayeler de var. Önce mezar odasında ufak bir pencere açılmış oradan köyden bulunan çocuk ayağından tutularak mezara sarkıtılmıştır. Çocuk da oradaki iskeleti falan görünce korkmuştur, bağırmıştır. Geri çekmişlerdir gibi değişik anlatımlar da köylerde mevcut. Burada çıkan değerli objeler, değerli eşyaların bir bölümü Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenmektedir. Ama Gordion’daki o küçük müzemizde de birçok eşyayı görebilirsiniz. Çok değerli ve Ankara’nın dünya mirası olan bir yer. 2023 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alındı. Mutlaka görülmesi gereken bu değeri mutlaka yerinde incelememiz gerekiyor."
GORDİON FRİG TARİHİNE IŞIK TUTUYOR
Gordion Antik Kenti, sahip olduğu yaklaşık 90 tümülüs ve kazılarda gün yüzüne çıkarılan arkeolojik buluntularla Frig dönemine ilişkin önemli bilgiler sunuyor. Bölgede ortaya çıkarılan eserlerin bir bölümü Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde, bir bölümü ise Gordion Müzesi’nde ziyaretçilerle buluşuyor.
2023 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dahil edilen Gordion, anıtsal tümülüsleri, binlerce yıllık ahşap mezar yapısı ve Frig medeniyetine ait buluntularıyla Ankara’nın önemli tarihi ve kültürel değerleri arasında yer alıyor.
