Türkiye’de yerel yönetim yapısını yakından ilgilendiren önemli bir karar, Anayasa Mahkemesi’nden geldi. Nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesini öngören yasal düzenleme, yüksek yargı tarafından Anayasa’ya uygun bulundu. Böylece, uzun süredir tartışma konusu olan düzenlemenin yürürlükte kalması kesinleşti.
Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, söz konusu düzenlemenin iptali için yapılan başvuru reddedildi. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), 2025 yılında kabul edilen ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 11. maddesinde değişiklik yapan hükmün Anayasa’ya aykırı olduğunu savunarak yüksek mahkemeye başvurmuştu. Ancak Anayasa Mahkemesi, yapılan inceleme sonucunda düzenlemenin hukuka uygun olduğuna hükmetti.
“NÜFUS KRİTERİ HUKUKİ GÜVENCEYİ ZEDELİYOR” İDDİASI
Başvuruda, nüfusun 2 binin altına düşmesi halinde belediyelerin köye dönüştürülmesinin kamu yararı taşımadığı ileri sürüldü. Bu değişikliğin özellikle küçük yerleşim yerlerinde nüfus kaybını hızlandırabileceği ve büyükşehirlerde yoğunlaşmayı artırabileceği savunuldu. Ayrıca, sürekli değişkenlik gösteren nüfus verilerine dayalı idari kararların hukuki belirlilik ve güvenlik ilkeleriyle çeliştiği iddia edildi.
AYM’DEN “ANAYASA’YA AYKIRILIK YOK” DEĞERLENDİRMESİ
Yüksek Mahkeme ise bu itirazları yerinde bulmadı. Kararda, belediyelerin kurulması veya tüzel kişiliklerinin kaldırılmasının kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılmasının anayasal bir gereklilik olduğu vurgulandı. Bu çerçevede, mevcut düzenlemenin Anayasa’nın 123. maddesine aykırı bir yön taşımadığı ifade edildi.
SEÇİM İRADESİNE MÜDAHALE YOK
Kararın dikkat çeken bir diğer yönü ise yerel seçim iradesine ilişkin değerlendirme oldu. AYM, belediyelerin tüzel kişiliğinin kaldırılmasının, o bölgede yaşayan vatandaşların seçimle ortaya koyduğu iradeyi zedelemediğini belirtti. Mevcut yönetimlerin görev süresinin sonuna kadar devam edeceği, ardından ise köy tüzel kişiliği kapsamında yeni seçim süreçlerinin işletileceği ifade edildi.
DÜZENLEME AÇIK VE NET ŞEKİLDE TANIMLANDI
Mahkeme, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda yer alan hükümlerin açık, anlaşılır ve uygulamaya elverişli olduğunu da vurguladı. Belediyelerin köye dönüştürülmesine ilişkin usul ve esasların kanunda ayrıntılı şekilde düzenlendiğine dikkat çekildi.
Kararın gerekçesinde, düzenlemenin temel amacının kamu hizmetlerinin daha etkin ve verimli sunulması olduğu ifade edildi. Nüfusu düşük olan yerleşim yerlerinde belediye statüsünün sürdürülmesinin hizmet kalitesi açısından yeterli olmadığına işaret edilirken, bu tür yerlerin köy statüsüne geçirilmesinin kamu yararına olduğu değerlendirildi.
