Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında bulunduğu ABD’nin New York kentindeki Türkevi’nde basın toplantısı düzenledi. Fidan, Türkiye’nin Gazze’deki gelişmeler başta olmak üzere bölgesel krizlere ilişkin diplomatik temaslarını ve son dönemde yürütülen görüşmeleri değerlendirdi.
Bakan Fidan’ın açıklamalarında Gazze Barış Planı, İsrail’in bölgedeki tutumu, Körfez’deki gerilim, İran ile yürütülen diplomasi, Hürmüz Boğazı’nın açılması için gündeme getirilen teklif ve Mekke Anlaşması’nın kurumsallaştırılması öne çıktı.
Fidan: İsrail’in uluslararası yalnızlaşması artıyor
Gazze’deki gelişmelere ilişkin değerlendirmesinde Fidan, Türkiye’nin müttefikleri ve ortaklarıyla yoğun diplomatik çaba yürüttüğünü belirtti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump ve Körfez ülkelerinin liderleriyle gerçekleştirdiği görüşmelerde iki temel başlığın ele alındığını aktaran Fidan, bunlardan ilkinin Gazze Barış Planı’nın karşılaştığı sorunlar ve İsrail’in uluslararası hukuka ilişkin tutumu, diğerinin ise Körfez’de yaşanan gerilim olduğunu söyledi.
Fidan, Türkiye’nin diplomatik girişimlerinin sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde İsrail’in uluslararası alanda giderek daha fazla yalnızlaştığını ifade etti.
“İsrail’in yaptığı zulüm ve katliamlar eskisi kadar sonuçsuz kalmıyor.”
Fidan, İsrail’in daha önce karşılaşmadığı hukuki yaptırımlarla karşı karşıya kaldığını belirterek, Türkiye’nin müttefikleriyle birlikte yürüttüğü politikanın bu süreçte etkili olduğunu savundu. Bakan, Türkiye’nin temel hedefinin Gazze’deki dramın sona ermesi olduğunu vurguladı.
Gazze Barış Planı’nda hangi sorunlar var?
Fidan, Gazze Barış Planı’nın uygulanması konusunda İsrail’in tıkayıcı rolünün sürdüğünü belirtti.
Bakan, uluslararası toplumun ve süreçte görev alan ülkelerin mevcut tıkanıklığın aşılması için çalışması gerektiğini söyledi. Gazze’ye yönelik insani yardımlar konusunda önceki döneme kıyasla bazı ilerlemeler bulunduğunu ancak yardımların istenen miktar ve hızda olmadığını ifade etti.
Fidan ayrıca Gazze’de barınma ihtiyacının karşılanması gerektiğine dikkat çekti. İsrail’in bazı malzemelerin girişine yönelik kısıtlamalarının barınma ve yeniden yapılanma çalışmalarını etkilediğini belirten Fidan, prefabrik yapılar ve inşaat malzemelerinin Gazze’ye girişine ilişkin sorunların bulunduğunu söyledi.
İran ile Hürmüz Boğazı görüşmesi
Bakan Fidan’ın açıklamalarında İran’la yürütülen diplomasi de önemli yer tuttu.
Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile New York’ta bir araya geldiğini ve görüşmede İran’ın Hürmüz Boğazı’nın açılmasına ilişkin şartları içeren teklifini dinlediğini açıkladı. Fidan, söz konusu teklifin İran tarafınca kendisine aktarıldığını belirtti.
İran’daki mevcut durumun da görüşmede ele alındığını belirten Fidan, savaş tehdidi, yaptırımlar ve saldırılar nedeniyle İran’ın zor bir süreçten geçtiğini ifade etti.
Fidan, görüşmelerde temel amaçların barışın nasıl sağlanabileceği, savaşın bölgeye yayılmasının nasıl önlenebileceği ve mevcut sorunların farklı yöntemlerle nasıl yönetilebileceği olduğunu aktardı.
Bakan, diplomatik girişimlerin sürmesinin olumlu olduğunu ancak henüz somut bir sonuç alınamamış olmasının olumsuz taraf olarak değerlendirilebileceğini söyledi.
Fidan’ın Erakçi ile görüşmesi de BM Genel Kurulu kapsamında gerçekleştirilen temasların bir parçası oldu. Dışişleri Bakanlığı kaynakları, iki bakanın 25 Eylül’de New York’ta bir araya geldiğini bildirmişti.
Mekke Anlaşması’nın kurumsallaşması gündemde
Fidan’ın değindiği bir diğer başlık ise Mekke Anlaşması’nın kurumsallaştırılması oldu.
Dışişleri Bakanı, Mekke Anlaşması kapsamında yürütülen çalışmaların kurumsal bir yapıya kavuşturulmasına yönelik değerlendirmeler yapıldığını belirtti. Genel Sekreterin kısa süre içerisinde göreve başlayacağını ifade eden Fidan, sürecin kurumsallaştırılmasına ilişkin çalışmaların sürdüğünü aktardı.
Fidan, 25 Eylül’de New York’ta Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ve Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile Mekke Anlaşması kapsamında bir toplantı gerçekleştirmişti. Toplantıda anlaşma çerçevesindeki iş birliğinin kurumsallaştırılması için yürütülen teknik müzakerelerin son durumu ele alınmıştı.
Mekke Anlaşması’nda sonraki aşama ne olacak?
Mekke Anlaşması kapsamında daha önce yapılan açıklamalarda, anlaşmada öngörülen sekretaryanın kurulması ve buna bağlı askeri karargahın hayata geçirilmesine ilişkin teknik çalışmaların büyük ölçüde tamamlandığı belirtilmişti.
Fidan, 19 Eylül’deki açıklamasında da sekretaryanın kurulması ve askeri karargahın oluşturulmasına ilişkin detay çalışmalarında önemli aşama kaydedildiğini, bundan sonraki sürecin personel görevlendirilmesi ve karargahın çalışmaya başlaması olduğunu ifade etmişti.
New York’taki son toplantıda ise anlaşmanın kurumsallaştırılması amacıyla teknik düzeyde yürütülen müzakerelerde gelinen aşama değerlendirildi. Ayrıca Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin ilerleyen dönemde yapılması planlanan toplantısına ilişkin hazırlıklar da ele alındı.
Türkiye’nin hedefi Gazze’deki dramın sona ermesi
Fidan’ın New York’taki açıklamalarında Gazze’deki insani durum ve bölgesel güvenlik başlıkları öne çıkarken, Türkiye’nin diplomatik girişimlerinin devam edeceği mesajı verildi.
Bakan Fidan, Gazze Barış Planı’nın önündeki sorunların aşılması, insani yardımların artırılması ve bölgedeki çatışmaların yayılmasının önlenmesine yönelik diplomatik çabaların sürdüğünü belirtti.
Türkiye’nin yürüttüğü diplomatik girişimlerin temel amacının ise Gazze’deki insani dramın sona erdirilmesi ve bölgede kalıcı barışın sağlanması olduğunu ifade etti.
